استان بوشهر با تشدید بحران منابع آب زیرزمینی روبهرو شده است. مدیرعامل شرکت آب منطقهای این استان اعلام کرد از مجموع دشتهای بوشهر، ۱۶ دشت در شرایط ممنوعه و بحرانی قرار گرفتهاند و تمامی دشتهای استان اکنون بیلان منفی آب دارند؛ وضعیتی که هشداری جدی برای آینده تأمین آب کشاورزی، شرب و محیطزیست این منطقه ساحلی محسوب میشود.
علی محمدی با تأکید بر ضرورت مدیریت سختگیرانه منابع آب و جلوگیری از برداشتهای بیرویه از سفرههای زیرزمینی گفت: حفظ تعادل سفرهها دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای جلوگیری از آسیبهای غیرقابل جبران به منابع استراتژیک آب استان است.
همه دشتها با کسری آب؛ کیفیت منابع هم افت کرده است
به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقهای بوشهر، هیچیک از دشتهای استان از نظر تراز آبی در وضعیت متعادل قرار ندارند و همه آنها کسری دارند. هماکنون تنها حدود ۵ درصد از منابع آب زیرزمینی استان دارای هدایت الکتریکی (EC) کمتر از ۳۰۰۰ است که نشاندهنده افت شدید کیفیت آب و افزایش شوری در بخش وسیعی از آبخوانهاست.
محمدی کسری مخزن آب زیرزمینی استان را حدود ۳۱ میلیون مترمکعب اعلام کرد و افزود: میانگین افت سالانه سطح آب زیرزمینی در بوشهر بین ۱۷ تا ۳۰ سانتیمتر است، اما در برخی دشتها این افت به ۴ تا ۵ متر نیز میرسد؛ رقمی که زنگ خطر را برای پایداری کشاورزی و حتی تأمین آب شرب به صدا درآورده است.
حفر چاه جدید کشاورزی ممنوع؛ صنایع به سراغ آب دریا رفتند
یکی از محورهای اصلی برنامه مدیریت آب در بوشهر، توقف کامل صدور مجوز برای حفر چاههای جدید کشاورزی در دشتهای ممنوعه است. محمدی تأکید کرد: در این دشتها به هیچ وجه اجازه حفر چاه جدید کشاورزی داده نمیشود و تنها در موارد خاص مانند جابهجایی چاه یا تغییر کاربری از کشاورزی به صنعت و آن هم با رعایت ضوابط سختگیرانه، امکان بررسی وجود دارد.
او با اشاره به تغییر رویکرد بخش صنعت گفت: صنایع مستقر در نوار ساحلی به دلیل ضعف سفرههای زیرزمینی و نیاز آبی بالا، ناگزیر به سمت استفاده از آب دریا و اجرای طرحهای شیرینسازی و نمکزدایی حرکت کردهاند. به گفته وی، در حال حاضر نزدیک به ۱۷۰ میلیون مترمکعب از نیاز آبی صنایع استان از طریق نمکزدایی آب دریا تأمین میشود؛ روشی که به گفته مدیرعامل آب منطقهای، هم از نظر اقتصادی برای خود صنایع بهصرفهتر است و هم مدیریت آن سادهتر و پایدارتر خواهد بود.
فرونشست؛ پیامد خاموش برداشت بیرویه
محمدی فرونشست زمین در برخی نقاط استان را پیامد مستقیم برداشتهای بیش از حد از منابع زیرزمینی دانست و هشدار داد: با توجه به ماهیت آبرفت ضعیف در بسیاری از دشتهای بوشهر، ادامه برداشت بیرویه میتواند باعث متراکم شدن لایهها و پر شدن خلل و فرج سفره شود؛ اتفاقی که عملاً ظرفیت ذخیرهسازی مجدد آب را برای همیشه از بین میبرد و خسارتی جبرانناپذیر به دشتها وارد میکند.
وی افزود: تلاش مجموعه آب منطقهای همواره بر این بوده که از تشدید این روند جلوگیری کند، چرا که فرونشست نهتنها زیرساختها، جادهها و اراضی کشاورزی را تهدید میکند، بلکه امنیت آبی نسلهای آینده را نیز به خطر میاندازد.
فشار توسعه نخیلات و تغییر الگوی کشت بر سفرهها
در خصوص افزایش سطح زیر کشت نخیلات، مدیرعامل شرکت آب منطقهای بوشهر توضیح داد: اگرچه تعیین الگوی کشت بهطور مستقیم در حوزه مسئولیت این شرکت نیست، اما در موضوع جلوگیری از حفر چاههای غیرمجاز و مدیریت توسعه نخیلات با رویکرد سازگاری با کمآبی، همکاریهای لازم با دستگاههای متولی انجام میشود.
به گفته او، تغییر الگوی کشت در برخی مناطق و گسترش بیضابطه کشت پرآببر، فشار مضاعفی بر منابع آب زیرزمینی وارد کرده و روند افت سطح آب را تشدید کرده است. از این رو، هرگونه توسعه جدید باید متناسب با ظرفیت واقعی منابع آب و شرایط اقلیمی استان باشد.
اولویت با حقابه زیستمحیطی؛ آخرین وضعیت سدهای بوشهر
محمدی با اشاره به سیاستگذاری منابع آب در حوزه سدها گفت: در برنامهریزی و بهرهبرداری از سدها، اولویت نخست همواره تأمین جریان زیستمحیطی و حقابه پاییندست رودخانههاست و این اصل بهعنوان خط قرمز مدیریت منابع آب رعایت میشود.
وی درباره سد رئیسعلی دلواری در شهرستان دشتستان اظهار داشت: با وجود محدودیتهای شدید آبی، بیشترین میزان رهاسازی آب مطابق با نیازهای زیستمحیطی در این سد انجام شده و با اجرای عملیات لایروبی، مسیر انتقال آب به پاییندست نیز بهسازی شده است تا حقابه زیستمحیطی و کشاورزی پاییندست به شکل مؤثرتری تأمین شود.
مدیرعامل آب منطقهای بوشهر درباره سد دالکی نیز از پیشرفت مناسب این طرح خبر داد و گفت: ساختار بدنه و سرریز سد با موفقیت اجرا شده و در حال حاضر عملیات اجرای هسته آسفالتی در حال انجام است. پیشبینی میشود تا اواخر امسال یا اوایل سال آینده، سد به مرحله آبگیری برسد.
او در عین حال به عقبماندگی در بخش تأمین تجهیزات هیدرومکانیکال سدها اشاره کرد و افزود: برای جبران این عقبماندگی، تأمین نقدینگی برای خرید تجهیزات به پیگیری جدی نیاز دارد. در همین راستا از طریق ظرفیت ماده ۵۶ قانون الحاق بودجه، پیگیر تأمین حدود ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار از طریق شبکه بانکی هستیم که تاکنون موافقت بانک ملت نیز اخذ شده است.
هشدار نهایی؛ بدون مدیریت مصرف، ذخیرهای باقی نمیماند
به گفته کارشناسان، قرار گرفتن ۱۶ دشت بوشهر در فهرست دشتهای ممنوعه و بحرانی، نتیجه سالها برداشت فراتر از توان تجدیدپذیری سفرههاست. ادامه این روند بدون اصلاح الگوی مصرف در بخش کشاورزی، کنترل دقیق برداشتها و توسعه منابع آب نامتعارف مانند شیرینسازی آب دریا، میتواند به غیرقابل استفاده شدن بخش بزرگی از آبخوانها و تشدید شوری و فرونشست منجر شود.
شرکت آب منطقهای بوشهر تأکید کرده است مدیریت منابع آب در این استان تنها با همراهی کشاورزان، صنایع و سایر دستگاههای اجرایی و با رعایت دقیق ممنوعیت حفر چاه جدید و حرکت به سمت کشت کمآببر و استفاده از آبهای نامتعارف امکانپذیر خواهد بود.
نظرات (0)