آیین رونمایی از کتاب «نشان فیلم؛ ۱۵۰ نشاننوشت برای سینمای ایران» با حضور جمعی از هنرمندان، سینماگران، طراحان گرافیک و مدیران فرهنگی برگزار شد. این کتاب که به همت محمد روحالامین گردآوری شده، مجموعهای از نشاننوشتهای فیلمهای سینمای ایران را با رویکردی پژوهشی و بصری در کنار هم قرار داده و کوشیده است پیوند میان سینما، گرافیک و زبان فارسی را بازخوانی کند.
مراسم رونمایی از این اثر در فضایی صمیمی و با حضور چهرههایی چون ابراهیم حقیقی، حمید نعمتالله، مسعود نجابتی و محمدحسین مهدویان برگزار شد و سخنرانان هر یک از زاویهای به اهمیت این کتاب و جایگاه تایپوگرافی فارسی در سینما پرداختند.
روحالامین: در خدمت ادبیات فارسی بودهام
محمد روحالامین در سخنانی در این مراسم با قدردانی از همراهی استادان و همکاران خود در سالهای آغازین فعالیتش در سینما گفت: «بسیاری از عزیزانی که امروز در این جمع حضور دارند، در شروع مسیر حرفهای من لطف بزرگی به من داشتند. دامنه فعالیتم امروز گستردهتر شده اما هنوز طعم روزهای نخست کار را فراموش نکردهام.»
او با اشاره به دغدغه اصلی خود در گردآوری این کتاب افزود: «زبان فارسی برای من همواره یک دغدغه جدی بوده است. در آغاز از خودم پرسیدم آیا ضرورتی برای انجام چنین کاری وجود دارد یا نه، اما دوستان تأکید کردند که این کار لازم و برای همه مفید است و باید آغاز شود.»
به گفته روحالامین، استمرار تلاش طراحان و گرافیستهای ایرانی باعث شده امروز تصور فیلم و سریال ایرانی بدون واژهها و نشاننوشتهای فارسی تقریباً ناممکن باشد. او تأکید کرد: «من در خدمت ادبیات فارسی بودهام و همچنان خواهم بود.»
گردآورنده «نشان فیلم» درباره فرازونشیبهای انتشار کتاب نیز توضیح داد: «زمانی که کتاب آماده انتشار بود، با جنگ ۱۲ روزه همزمان شدیم و حتی قیمت تمامشده کتاب نیز دستخوش تغییر شد. پس از آن هم با شرایط دشوار دیگری در کشور مواجه شدیم، اما باور داشتیم این کتاب باید بماند و منتشر شود، چرا که حیف بود نادیده بماند. این اثر خود نشان داد که یک رسالت فرهنگی بر دوش دارد.»
روحالامین خاطرنشان کرد که نگاه او در این پروژه هرگز چاپ کتابی به نام خودش نبوده، بلکه انجام کاری فرهنگی و توجه به ظرفیتهای زبان و ادبیات فارسی انگیزه اصلی این مجموعه بوده است.
حقیقی: جای چنین کتابی در سینما خالی بود
ابراهیم حقیقی، طراح گرافیک پیشکسوت، عکاس و کارگردان، در ادامه مراسم گفت پس از گفتوگویی که پیشتر با روحالامین داشته، متوجه شده دو بخش جدید به کتاب افزوده شده که جنبه آموزشی آن را تقویت کرده است.
او با اشاره به جوان بودن عمر سینما در مقایسه با هنرهای دیگر اظهار کرد: «اگر نقاشی، مجسمهسازی و معماری قدمتی چندهزارساله دارند، سینما در کنار عکاسی و گرافیک از هنرهای جوان به شمار میآید. سینما تقریباً در همه کشورها به صورت همزمان شکل گرفته و عمر چندانی ندارد و به همین دلیل منابع مکتوب ما در این حوزه اندک است.»
حقیقی افزود: «جای چنین کتابی همیشه در سینمای ایران خالی بوده است. این مجموعه بهویژه در حوزه نشاننوشتار که بر خط فارسی تکیه دارد، میتواند بسیار آموزنده باشد.»
این هنرمند شناخت خط فارسی را برای طراحان ضروری دانست و گفت: «شناختن خط فارسی اهمیت زیادی دارد، حتی اگر خوشنویس نباشید. محمد روحالامین میگوید خوشنویس نیست، اما کاملاً پیداست که خط فارسی را بهخوبی میشناسد.»
او خط فارسی را یکی از زیباترین خطوط جهان توصیف کرد و با اشاره به کمبود قلمهای فارسی گفت: «دانشجویان همواره از سختی کار با خط فارسی گلایه دارند. ما در زمینه طراحی قلم فارسی بسیار فقیر هستیم. چند سالی است که دانشجویان تلاش میکنند در این زمینه قلم طراحی کنند، هرچند این کار بسیار زمانبر است. با این حال درباره مفید بودن کتاب «نشان فیلم» هیچ تردیدی ندارم.»
نعمتالله: حفظ کیفیت، امضای روحالامین است
حمید نعمتالله، نویسنده و کارگردان سینما، در بخش دیگری از این آیین با تمجید از رویکرد حرفهای روحالامین گفت: «در روزگاری که کیفیت در بسیاری از عرصهها کمرنگ شده، محمد روحالامین کیفیت را بهخوبی حفظ میکند. با او میتوان ساعتها درباره یک لوگو گفتوگو کرد.»
او با یادآوری تجربه همکاری خود با این طراح گرافیک افزود: «به خاطر دارم طراحی لوگوی فیلم «رگ خواب» حدود پنج ماه زمان برد. به گمان من، انتخاب نام و طراحی عنوان فیلم یکی از شیرینترین و در عین حال حساسترین بخشهای کار فیلمسازی است.»
نعمتالله همچنین از همکاری تازه خود با روحالامین خبر داد و گفت: «جدیدترین همکاری ما فیلم «بُت» است که طراحی لوگوی آن را محمد بر عهده دارد. من عادت دارم فیلم و عناصر مختلف آن را به افراد گوناگون نشان دهم و نظرشان را بپرسم. عنوان «بُت» به اندازه خود تیزر فیلم مورد توجه مخاطبان قرار گرفت و بازخوردهای بسیار خوبی داشت.»
نجابتی: تایپوگرافی فراتر از اطلاعرسانی است
مسعود نجابتی، طراح گرافیک و خوشنویس، نیز در سخنانی با اشاره به گستردگی قلمرو تایپوگرافی گفت: «در اهمیت این موضوع همین بس که در شرایطی که مسئله اصلی کشور جنگ است، ما همچنان درباره نشانههای نوشتاری گفتوگو میکنیم. این نشان میدهد قلمرو تایپوگرافی تا چه اندازه گسترده و اثرگذار است.»
او تلاش روحالامین در ادامه مسیر نسلهای پیشین برای نشان دادن ارزشها و ظرفیتهای زبان و خط فارسی را قابل تقدیر دانست و افزود: «برخی از همکاران ما در گرافیک، عنصر نوشتاری را صرفاً برای اطلاعرسانی به کار میگیرند. به باور من شاید ما در گرافیک اساساً عنصر نوشتاری نداشته باشیم و همه چیز تصویر باشد.»
نجابتی با اشاره به پیوند تصویر و نوشتار در خوشنویسی ایرانی ادامه داد: «ما سالها زمان صرف کردیم تا وجه تصویری خط را بیاموزیم. گذشتگان نیز در اقلام مختلف خوشنویسی همین نکته را ثابت کردهاند. تنوع اقلام خوشنویسی نیز برخاسته از همین توجه به بُعد تصویری خط بوده است. امروز هم دو گروه خوشنویسان و طراحان گرافیک توجه ویژهای به این ظرفیت دارند و همین توجه باعث گسترش ظرفیتهای بصری و نوشتاری شده است.»
او درباره ویژگی آثار روحالامین تصریح کرد: «محمد روحالامین خط را میشناسد و با همین شناخت وارد این عرصه شده است. نکته قابل توجه این است که او بدون استفاده از نرمافزارهای رایج، این نشاننوشتها را طراحی کرده که نشان از تسلط او بر ساختار حروف فارسی دارد.»
مهدویان: گردهمایی طیفهای مختلف به بهانه فرهنگ
محمدحسین مهدویان، کارگردان سینما، در پایان این مراسم با اشاره به فضای همدلانه حاکم بر این رویداد گفت: «آنچه امروز برای من جلب توجه کرد و در این روزها بسیار خوشایند بود، این است که جمعی از افراد با نگاهها و طیفهای مختلف به بهانه یک اتفاق فرهنگی کنار هم جمع شدهاند و این به خودی خود بسیار ارزشمند است.»
او افزود: «فارغ از بحث لوگو و نشاننوشت فیلمها، بخش دیگری از این ماجرا به شیوه معاشرت و ارتباطی برمیگردد که محمد روحالامین با آدمهای مختلف و با دیدگاههای متفاوت دارد. اینکه او توانسته همه را گرد هم جمع کند، نکتهای قابل تأمل و ارزشمند است.»
در پایان این آیین، با حضور هنرمندان، نویسندگان و مدیران فرهنگی و سینمایی از کتاب «نشان فیلم؛ ۱۵۰ نشاننوشت برای سینمای ایران» رونمایی شد. این کتاب میکوشد با مستندسازی و تحلیل بصری نشاننوشتهای سینمای ایران، ضمن حفظ حافظه دیداری سینما، ظرفیتهای خط فارسی را به عنوان عنصری هویتبخش در طراحی گرافیک معاصر معرفی کند.
نظرات (0)