مراسم اختتامیه بیست‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کازان در پایتخت جمهوری تاتارستان روسیه، شبی به یادماندنی برای سینمای ایران رقم زد. دو اثر ایرانی حاضر در این رویداد توانستند جوایز اصلی جشنواره را از آن خود کنند و بار دیگر ظرفیت‌های سینمای مستند و داستانی ایران را در عرصه بین‌المللی به نمایش بگذارند.

دو جایزه اصلی سهم سینمای ایران

بر اساس اعلام روابط عمومی استودیو واو، در آیین پایانی جشنواره که شامگاه دوشنبه برگزار شد، مستند «ولات» به کارگردانی زهرا باقری و تهیه‌کنندگی خانه مستند، جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره را دریافت کرد. هم‌زمان در بخش رقابتی فیلم‌های بلند داستانی، فیلم سینمایی «سرزمین فرشته‌ها» به نویسندگی و کارگردانی بابک خواجه‌پاشا و تهیه‌کنندگی منوچهر محمدی، موفق به کسب جایزه بهترین فیلم جشنواره شد و علاوه بر آن، جوایز بهترین فیلمبرداری و بهترین بازیگر زن نیز به این اثر رسید.

این موفقیت دوگانه در حالی رقم خورد که ریاست هیئت داوران این دوره از جشنواره را مجید مجیدی، کارگردان نامدار سینمای ایران بر عهده داشت؛ چهره‌ای بین‌المللی که حضورش بر اعتبار هنری رویداد افزوده بود.

«ولات»؛ روایت ۹۴ ساله پیوند انسان و خاک

مستند «ولات» قصه‌ای ساده اما عمیق از دلبستگی انسان به زادگاهش را روایت می‌کند. قهرمان این مستند «صیفور»، پیرمردی ۹۴ ساله است که پس از نیم قرن دوری، تصمیم می‌گیرد به روستای غرق‌شده‌اش بازگردد؛ روستایی که سال‌ها پیش با احداث یک سد به زیر آب رفته و تنها خاطره‌اش در ذهن اهالی باقی مانده است.

خانواده صیفور این سفر را بیهوده و فرساینده می‌دانند، اما او بی‌اعتنا به تردیدها، تنها دل به جاده می‌زند تا بار دیگر خاک وطن از دست‌رفته‌اش را ببیند. دوربین زهرا باقری در طول این سفر، با نگاهی شاعرانه و انسانی، مفهوم هویت، حافظه جمعی و رابطه ریشه‌دار انسان با سرزمین مادری را به تصویر می‌کشد؛ مضمونی که به خوبی با محورهای انسانی و معنوی جشنواره کازان همخوانی داشت.

این مستند به تهیه‌کنندگی خانه مستند تولید شده و مسئولیت عرضه و پخش بین‌المللی آن بر عهده شرکت «اوریموند مدیا» است؛ مجموعه‌ای که پیش از این نیز آثار مستند ایرانی را در جشنواره‌های جهانی عرضه کرده است.

پوستر فیلم سرزمین فرشته‌ها و مستند ولات برندگان جشنواره کازان

«سرزمین فرشته‌ها»؛ از فجر تا کازان

در بخش فیلم بلند، «سرزمین فرشته‌ها» ادامه مسیر موفقیت‌آمیز خود را پس از جشنواره فیلم فجر تجربه کرد. این فیلم که محصول مشترک مؤسسه تصویر شهر و سازمان سینمایی سوره محسوب می‌شود، در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر توانسته بود با کسب ۵ سیمرغ بلورین و ۸ دیپلم افتخار، عنوان پرافتخارترین فیلم آن دوره را به دست آورد.

اثر بابک خواجه‌پاشا با بهره‌گیری از بازیگران عرب‌زبان، روایتی انسانی و تأثیرگذار از جنگ و بحران انسانی در غزه ارائه می‌دهد و تلاش می‌کند فراتر از شعار و سیاست، رنج کودکان و خانواده‌ها را در میانه خشونت و آوارگی به تصویر بکشد. نگاه ضدجنگ و انسان‌محور فیلم، در کنار فیلمبرداری چشم‌نواز و بازی‌های قابل توجه، از جمله دلایلی بود که هیئت داوران کازان را مجاب به اعطای سه جایزه مهم به آن کرد.

پخش بین‌المللی «سرزمین فرشته‌ها» را مرکز بین‌الملل سوره بر عهده دارد و موفقیت در کازان می‌تواند مسیر حضور جهانی این فیلم را هموارتر کند.

جشنواره منبر طلایی؛ رویدادی با رویکرد انسانی و معنوی

جشنواره بین‌المللی فیلم کازان که با عنوان «منبر طلایی» نیز شناخته می‌شود، از سال ۲۰۰۵ میلادی با تمرکز بر مضامین انسانی، فرهنگی، اجتماعی و معنوی بنیان‌گذاری شده و امروز یکی از باسابقه‌ترین و معتبرترین رویدادهای سینمایی روسیه به شمار می‌رود.

بیست‌ودومین دوره این جشنواره از ۱۳ تا ۲۱ شهریورماه ۱۴۰۴ (برابر با ۴ تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۵) در شهر کازان، پایتخت جمهوری تاتارستان برگزار شد و میزبان ده‌ها اثر از کشورهای مختلف جهان بود.

حضور پررنگ ایران در بخش‌های مختلف

سینمای ایران علاوه بر دو اثر برنده، حضور گسترده‌ای در بخش‌های متنوع جشنواره امسال داشت که نشان از توجه ویژه برگزارکنندگان به ظرفیت سینمای ایران دارد:

  • فیلم کوتاه «خیلی خیلی دور و بسیار نزدیک» به کارگردانی احمد حیدریان در بخش مسابقه فیلم کوتاه داستانی
  • انیمیشن «چاوک» ساخته هژیر اسعدی در بخش انیمیشن
  • فیلم‌های «رها» به کارگردانی حسام فرهمند و «ماهی در قلاب» ساخته محی‌الدین مظفر (محصول مشترک ایران و تاجیکستان) در بخش «روسیه ـ جهان اسلام»
  • فیلم سینمایی «محمّد رسول‌الله (ص)» ساخته مجید مجیدی در بخش ویژه فیلم‌های برتر درباره اسلام

این حضور متنوع نشان می‌دهد سینمای ایران نه‌تنها در حوزه فیلم بلند و مستند، بلکه در عرصه‌های انیمیشن، کوتاه و آثار مرتبط با فرهنگ اسلامی نیز حرف‌های قابل توجهی برای عرضه در سطح بین‌المللی دارد و جشنواره کازان به سکویی مهم برای دیپلماسی فرهنگی میان ایران، روسیه و جهان اسلام تبدیل شده است.