رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در دومین نشست از سلسله نشست‌های «پیشگامان بازار سرمایه» که صبح یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ به همت کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار برگزار شد، با ترسیم تصویری از عملکرد نیمه نخست سال، تأکید کرد که شاخص کل به‌تنهایی نمی‌تواند معیار موفقیت یا ناکامی بازار سرمایه باشد.

حجت‌اله صیدی با اشاره به شرایط پیچیده اقتصادی و تحولات ماه‌های اخیر، نقش مدیریت حرفه‌ای شرکت‌های کارگزاری در حفظ آرامش و تداوم معاملات را یکی از عوامل کلیدی عبور کم‌تنش بازار از نیمه نخست سال دانست.

سابقه و جایگاه صنعت کارگزاری در بازار سرمایه

صیدی با یادآوری پیشینه صنعت کارگزاری در ایران گفت: از اواخر دهه ۶۰ که بورس تهران فعالیت خود را از سر گرفت، صنعت کارگزاری نیز هم‌زمان در کنار بازار حضور داشته است. به گفته او، اهمیت این صنعت به حدی بوده که حتی پیش از سال ۱۳۸۴، نهاد ناظر بازار سرمایه تحت عنوان «سازمان کارگزاران بورس» فعالیت می‌کرد.

رئیس سازمان بورس افزود: این سابقه نشان می‌دهد صنعت کارگزاری صنعتی ریشه‌دار و اثرگذار است که با سربلندی توانسته نقش خود را در توسعه بازار سرمایه ایفا کند و در آینده نیز این نقش پررنگ‌تر خواهد شد.

ارزیابی عملکرد نیمه نخست سال ۱۴۰۵

رئیس سازمان بورس با اشاره به عملکرد بازار در شش ماهه نخست امسال گفت: نیمه اول سال با وجود عوامل دشوارکننده‌ای مانند جنگ و نگرانی‌های ناشی از آن، تجربه‌ای موفق برای بازار سرمایه رقم خورد.

او توضیح داد: در این دوره، هم فعالیت منسجم شرکت‌های پذیرفته‌شده و هم پختگی سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی در کنترل هیجانات مؤثر بود، اما به اعتقاد او، مهم‌ترین عامل ثبات، نحوه مدیریت شرکت‌های کارگزاری بود.

صیدی تصریح کرد: رصد عملکرد صنعت کارگزاری در این مدت نشان می‌دهد اغلب شرکت‌های کارگزاری با حفظ آرامش، تدبیر و رفتار حرفه‌ای، روزهای باثباتی را برای بازار رقم زده‌اند.

وی در عین حال از نقش سایر ارکان بازار نیز قدردانی کرد و گفت: شرکت‌های بورسی، همکاران سازمان بورس و به‌ویژه بخش‌های مرتبط با فناوری اطلاعات، تلاش قابل توجهی برای پایداری سامانه‌ها و تداوم معاملات انجام دادند، اما از آنجا که این نشست به صنعت کارگزاری اختصاص داشت، باید به طور ویژه بر نقش کارگزاران تأکید شود.

شاخص، برآیند رفتار است نه هدف

رئیس سازمان بورس در بخش مهمی از سخنان خود به تبیین جایگاه شاخص کل پرداخت و گفت: وقتی از موفقیت بازار صحبت می‌کنیم، منظورمان صرفاً صعود یا نزول شاخص نیست. من همواره شاخص را برآیند رفتارهای فعالان بازار می‌دانم، نه هدف و شاخص جهت‌دهنده.

به گفته صیدی، شاخص تنها یک معیار از میان معیارهای متعدد است و لزوماً تصویر کاملی از واقعیت بازار ارائه نمی‌دهد.

او افزود: آنچه در عملکرد چند ماه گذشته اهمیت بیشتری داشته، روانی معاملات، نقدشوندگی، حجم معاملات، تعداد تراکنش‌ها، تعداد دفعات معامله و سهم مشارکت سهامداران حقیقی و حقوقی بوده است. این متغیرها بسیار مهم‌تر از چند درصد رشد یا افت شاخص هستند.

نشانه‌های بلوغ در رفتار بازار

صیدی رفتار بازار در زمان بازگشایی نماد شرکت‌هایی که در جریان حوادث اخیر آسیب دیده بودند را نمونه‌ای از بلوغ بازار توصیف کرد.

وی گفت: شرکت‌ها عملکرد قابل قبولی داشتند و بازار نیز بسیار مدبرانه و پخته واکنش نشان داد. حتی در زمان بازگشایی نمادهای آسیب‌دیده، شاهد واکنش هیجانی یا منفی گسترده نبودیم، بلکه تصمیم‌ها منطقی و متناسب با اطلاعات منتشرشده بود.

رئیس سازمان بورس توضیح داد: زمانی که شرکتی گزارش‌های عملکرد مطلوب ارائه می‌کرد، بازار متناسب با آن اقبال نشان می‌داد و اگر شرکتی برنامه قانع‌کننده‌ای نداشت، بازار نیز استقبال نمی‌کرد. این تفکیک‌پذیری، نشانه‌ای روشن از حرکت بازار در مسیر توسعه است.

او تأکید کرد: توسعه بازار سرمایه صرفاً به معنای توسعه افقی و افزایش تعداد شرکت‌ها یا ابزارها نیست، بلکه توسعه عمودی به مفهوم تعمیق تحلیل، افزایش سواد مالی و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری نیز اهمیت بنیادین دارد و این مسیر در حال طی شدن است.

چشم‌انداز شش ماه آینده؛ تداوم وضعیت محتمل‌ترین سناریو

رئیس سازمان بورس در ادامه به ترسیم چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار پرداخت و گفت: بر اساس مجموع دیدگاه‌های کارشناسان و متخصصان، پیش‌بینی می‌شود شرایط بازار در شش ماه دوم امسال و حتی اوایل سال آینده، کم‌وبیش مشابه شش ماه گذشته باشد.

صیدی سه سناریو را قابل تصور دانست: سناریوی خوش‌بینانه شامل حصول تفاهم در سطح کلان، گشایش‌های اقتصادی و کاهش بخشی از محدودیت‌ها و تحریم‌هاست که به گفته او احتمال تحقق آن وجود دارد. در مقابل، سناریوی دشوارتر نیز متصور است که شرایط از گذشته سخت‌تر شود.

او افزود: اگر بخواهیم به هر یک از سناریوها وزن بدهیم، تداوم وضعیت موجود وزن بیشتری دارد و بنابراین باید همان رویکرد محتاطانه و مدبرانه چند ماه گذشته را ادامه دهیم.

صیدی با اشاره به تجربه بازگشایی بازار در ۲۹ اردیبهشت و روزهای پس از آن گفت: بازار نشان داد به سطحی از بلوغ رسیده که می‌تواند با تدبیر و آرامش عمل کند. نیروهای نظامی از آمادگی کامل برخوردارند و دیپلمات‌ها نیز در حال مذاکره برای رسیدن به نقطه مطلوب هستند، اما آنچه برای بازار سرمایه اهمیت دارد، غافلگیر نشدن و برخورداری از آمادگی مدیریتی در برابر سناریوهای مختلف است تا شش ماه آینده نیز با موفقیت پشت سر گذاشته شود و سال ۱۴۰۵ به سالی ماندگار برای بازار سرمایه تبدیل شود.

فصل گزارش‌های شش‌ماهه و معنای خبر خوب و بد

رئیس سازمان بورس با اشاره به آغاز فصل انتشار گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها اظهار کرد: به‌زودی اطلاعات بیشتری به بازار خواهد رسید. گزارش‌های منتشرشده تاکنون یکدست نبوده است؛ برخی شرکت‌ها عملکرد بسیار خوبی داشته‌اند، برخی در سطح متوسط ظاهر شده‌اند و تعدادی نیز عملکرد ضعیف‌تری داشته‌اند که این تفاوت در بازار سرمایه طبیعی است.

وی در تبیین مفهوم «خبر خوب» و «خبر بد» گفت: خبر خوب الزاماً خبری نیست که ذاتاً مثبت باشد، بلکه خبری است که نسبت به انتظارات قبلی بهتر باشد. برای مثال، اگر بازار انتظار رشد ۵ درصدی تولید و افزایش ۲۰ درصدی قیمت محصولات یک صنعت را داشته باشد و عملکرد واقعی فراتر از آن باشد، آن خبر بسیار خوب تلقی می‌شود.

صیدی ادامه داد: در مورد خبر بد نیز همین منطق حاکم است. اگر انتظار افت ۱۵ درصدی سود و بلااستفاده ماندن ۲۰ درصدی ظرفیت یک شرکت وجود داشته باشد اما در عمل سود ۴۰ درصد کاهش یابد، این رویداد فراتر از انتظار منفی بازار است و به عنوان خبر بد اثرگذار خواهد بود.

به گفته او، نکته کلیدی برای شش ماه آینده این است که فعالان بازار همانند گذشته با اطلاعات جدید، عاقلانه، منطقی و بدون شتاب‌زدگی برخورد کنند.

رفتار کارگزاران، الگویی برای کل بازار

رئیس سازمان بورس در پایان با تأکید بر نقش الگویی کارگزاران گفت: رفتار کارگزارانی که در خط مقدم ارتباط مستقیم با مردم و سرمایه‌گذاران قرار دارند و همچنین رفتار مدیران سازمان، به عنوان الگویی برای کل بازار تلقی می‌شود؛ حتی اگر خودمان متوجه اثر آن نباشیم.

وی افزود: ممکن است تصور کنیم در حال انجام یک کار عادی هستیم؛ گاهی عصبانی می‌شویم، گاهی خوشحال می‌شویم، لبخند می‌زنیم یا اخم می‌کنیم، اما بازار تک‌تک این رفتارها را تحلیل می‌کند و بر اساس آن تصمیم می‌گیرد. از این رو، حفظ آرامش، حرفه‌ای‌گری و انسجام رفتاری در شش ماه آینده نیز برای تداوم موفقیت بازار سرمایه حیاتی است.