فارس، یکی از استان‌های پیشرو در تولید پسته کشور، سال جدید زراعی را با خبر پیش‌بینی برداشت ۲۴ هزار تنی و صادرات بیش از ۸۰ درصدی محصول آغاز کرده است. رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان می‌گوید برداشت پسته با توجه به تنوع اقلیمی و ارقام مختلف، از دهه سوم شهریورماه شروع شده و تا نیمه آبان‌ماه ادامه خواهد داشت.

آغاز برداشت پسته از اواخر شهریور تا نیمه آبان

احد بهجت حقیقی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس با اشاره به جایگاه راهبردی پسته در اقتصاد کشاورزی استان اظهار کرد: عملیات برداشت پسته در باغستان‌های فارس به دلیل پراکنش اقلیمی و وجود ارقام زودرس، میان‌رس و دیررس به صورت مرحله‌ای انجام می‌شود. بر همین اساس از دهه سوم شهریورماه برداشت آغاز شده و تا نیمه آبان‌ماه ادامه دارد.

به گفته او، این بازه زمانی طولانی به باغداران اجازه می‌دهد با مدیریت بهتر نیروی کار و بهینه‌سازی زمان برداشت، کیفیت محصول را حفظ کرده و ضایعات را به حداقل برسانند.

برداشت پسته در باغستان های فارس

قطب‌های تولید و ارقام تجاری محبوب

رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس شهرستان‌های نی‌ریز، بختگان، سروستان، داراب، استهبان و خرامه را به عنوان قطب‌های اصلی تولید پسته در استان معرفی کرد. بخش عمده تولید این مناطق بر پایه ارقام تجاری و شناخته‌شده‌ای همچون احمد آقایی، کله‌قوچی، اکبری و فندقی است که به دلیل بازارپسندی بالا و سازگاری با شرایط اقلیمی فارس، بیشترین سطح زیر کشت را به خود اختصاص داده‌اند.

تنوع ارقام علاوه بر پاسخگویی به سلیقه‌های مختلف بازار داخلی و خارجی، ریسک تولید را نیز کاهش می‌دهد و امکان عرضه تدریجی محصول به بازار را فراهم می‌کند.

تغییر هوشمند الگوی کشت در برابر شوری آب و خاک

بهجت حقیقی با تشریح رویکردهای نوین مدیریت منابع آب و خاک گفت: در سال‌های اخیر، جایگزینی کشت پسته به جای الگوهای زراعی حساس به شوری به عنوان یک راهبرد هوشمندانه در مناطق دارای محدودیت منابع آب و خاک در دستور کار قرار گرفته است.

به دلیل مقاومت بالای درخت پسته به تنش‌های شوری و تا حد زیادی کم‌آبی، این تغییر الگوی کشت توانسته تهدید ناشی از کاهش کمیت و کیفیت منابع آبی را به فرصتی پایدار برای توسعه کشاورزی تبدیل کند. به گفته او، این راهبرد به ویژه در دشت‌های شرقی و جنوب شرقی فارس که با افت سطح آب‌های زیرزمینی و افزایش شوری مواجه هستند، نتایج مثبتی به همراه داشته است.

باغ پسته و فرآوری محصول در فارس

۳۵ هزار هکتار باغ پسته؛ جایگاه چهارم سطح و پنجم تولید کشور

بر اساس آمار اعلام‌شده، سطح زیر کشت پسته در فارس به بیش از ۳۵ هزار هکتار رسیده است. استان فارس با در اختیار داشتن حدود پنج درصد از سطح زیر کشت و میزان تولید پسته کشور، اکنون در جایگاه چهارم از نظر سطح زیر کشت و رتبه پنجم تولید ملی قرار دارد.

این جایگاه اگرچه فاصله‌ای با قطب‌های سنتی مانند کرمان و خراسان دارد، اما با توجه به محدودیت‌های اقلیمی و روند توسعه باغات جدید، نشان‌دهنده رشد قابل توجه سرمایه‌گذاری در این محصول راهبردی در فارس است.

ارزآوری قابل توجه با صادرات ۸۰ درصدی

نقش پسته فارس در بازارهای بین‌المللی بسیار پررنگ ارزیابی می‌شود. به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، بیش از ۸۰ درصد تولیدات پسته این استان روانه بازارهای صادراتی می‌شود که ارزآوری قابل توجهی برای کشور به همراه دارد.

این حجم از صادرات، پسته را به یکی از مهم‌ترین محصولات ارزآور بخش کشاورزی فارس تبدیل کرده و ضرورت توجه به زنجیره ارزش، از تولید تا فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی بین‌المللی را دوچندان می‌سازد. توسعه صنایع فرآوری و پایانه‌های صادراتی می‌تواند ارزش افزوده این محصول را بیش از پیش افزایش دهد.

باغات الگویی و ارقام جدید امیدبخش

بهجت حقیقی با اشاره به برنامه‌های فنی و ترویجی برای افزایش بهره‌وری گفت: مجموعه اقدامات اصلاح و احیای باغات پسته در استان بر پایه دانش بومی و یافته‌های علمی برای ارتقای کمی و کیفی محصول برنامه‌ریزی شده است.

در همین راستا، جهاد کشاورزی فارس در سال جاری اقدام به ایجاد و اجرای باغات الگویی از ارقام امیدبخش جدید نظیر «بهار راور»، «امیر» و «امید» کرده است. این ارقام علاوه بر ویژگی‌های تجاری مطلوب، دارای صفات برتر ژنتیکی مانند تحمل به شوری، تحمل به خشکی و نیاز سرمایی پایین هستند که نقش مؤثری در تضمین حفظ و توسعه باغستان‌ها در شرایط تغییر اقلیم ایفا خواهند کرد.

  • تحمل بالاتر نسبت به شوری آب و خاک
  • مقاومت بیشتر در برابر خشکی و تنش‌های محیطی
  • نیاز سرمایی کمتر و سازگاری با اقلیم‌های گرم‌تر
  • عملکرد و کیفیت تجاری قابل رقابت با ارقام سنتی

پایش مستمر باغستان‌ها؛ کلید جهش تولید

رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس در پایان بر ضرورت نظارت دقیق کارشناسان بر عملیات به‌باغی در طول سال تأکید کرد و گفت: اجرای مستمر پایش‌های فنی از پاییز تا پاییز در باغستان‌ها، ضامن ارتقای عملکرد در واحد سطح و نویدبخش جهش تولید در این بخش از کشاورزی استان خواهد بود.

به گفته او، تغذیه اصولی، مدیریت آفات و بیماری‌ها، هرس علمی و آبیاری هدفمند از جمله محورهای اصلی این پایش‌هاست که با مشارکت مراکز تحقیقاتی و کلینیک‌های گیاه‌پزشکی دنبال می‌شود تا ضمن افزایش میانگین عملکرد، کیفیت صادراتی محصول نیز ارتقا یابد.

با توجه به پیش‌بینی برداشت ۲۴ هزار تنی و سهم بالای صادرات، به نظر می‌رسد پسته فارس در سال جاری بتواند علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، حضور پررنگ‌تری در بازارهای جهانی داشته باشد؛ موضوعی که در صورت حمایت از زنجیره فرآوری و توسعه باغات الگویی، می‌تواند به پایداری درآمد باغداران و ارزآوری بیشتر برای کشور منجر شود.