اظهارات تازه یکی از چهرههای نزدیک به حلقه تصمیمسازان آمریکایی، بحث درباره پایان «نظم یکقطبی» و جایگاه آینده واشنگتن در معادلات جهانی را بار دیگر به صدر اخبار بینالمللی آورده است. سرهنگ داگلاس مکگرگور، مشاور سابق وزارت دفاع آمریکا، با لحنی صریح گفته که روزهای سلطه بیچونوچرای ایالات متحده بر جهان سپری شده است.
چه چیزی در معرض خطر است؟
مکگرگور در گفتوگویی با رسانهها تصریح کرد که برای دونالد ترامپ و حلقه نزدیک به او، مهمترین نگرانی کنونی بقای هژمونی نظامی، سیاسی و اقتصادی آمریکاست. به باور این مقام سابق پنتاگون، آنچه سالها ستون اصلی سیاست خارجی واشنگتن به شمار میرفت، اکنون در وضعیت شکنندهای قرار گرفته است.
ایران؛ محک آزمایش هژمونی آمریکا
مشاور سابق وزارت دفاع آمریکا در ادامه با اشاره به نقش جمهوری اسلامی ایران در این معادله گفت: «محک آزمایش برای این هژمونی نظامی، ایران بوده است و نیروهای مسلح ایالات متحده تاکنون شکست خوردهاند.» وی افزود که برای همه مقاصد عملی، جهان به این نتیجه رسیده است که دوران هژمونی نظامی، سیاسی و اقتصادی آمریکا تمام شده و نظم پیشین دیگر بازنخواهد گشت.
هشدار راهبردی یا گزارش میدانی؟
در ارزیابی محتوایی این اظهارات، باید میان دو سطح سخن تمایز قائل شد. از یک سو، ادعای «شکست نظامی» آمریکا در برابر ایران، از منظر حقوقی و میدانی مصداق عینی ندارد؛ زیرا در دوره اخیر هیچ جنگ تمامعیاری میان دو کشور رخ نداده است که نتیجه آن را بتوان به این شکل تفسیر کرد. از سوی دیگر، توصیف «پایان هژمونی» نیز بیشتر رنگوبوی اغراق سیاسی دارد تا گزارش واقعیت میدانی.
با این حال، تحلیلگران این سخنان را بیش از آنکه یک روایت خبری صرف باشد، نوعی هشدار راهبردی از سوی نزدیکان تیم ترامپ درباره پایان نظم تکقطبی میدانند. واقعیتی که کمتر قابل انکار است، عبور آمریکا از توان تحمیل اراده یکجانبه بر جهان و ورود تدریجی به دوره چندقطبی است؛ تحولی که چیدمان جدیدی از قدرت را در نظام بینالملل رقم میزند.
پیامدهای ورود به جهان چندقطبی
ورود به دوره چندقطبی به معنای آن است که دیگر هیچ قدرت واحدی نمیتواند به تنهایی قواعد بازی جهانی را تعیین کند. این وضعیت، فرصتهایی برای بازیگران نوظهور و اقتصادهای در حال ظهور فراهم میآورد و همزمان چالشهایی را برای نهادهای بینالمللی که بر پایه نظم پیشین شکل گرفتهاند، ایجاد میکند. به همین دلیل، اظهارات افرادی مانند مکگرگور، فراتر از یک موضعگیری شخصی، بازتابدهنده مباحث جدی در درون ساختار قدرت آمریکا درباره جایگاه آینده این کشور در جهان است.
نظرات (0)