شاید در نگاه نخست به نظر برسد که در بسیاری از کشورهای غربی، مفاهیمی چون وطندوستی و ملیگرایی کمرنگ شده است، اما تجربه ماههای اخیر در کانادا نشان داد که این احساس هرگز از بین نمیرود؛ بلکه تنها آرام و خاموش در لایههای جامعه باقی میماند تا در بزنگاه تهدید، بار دیگر شعلهور شود. اتفاقی که اکنون در رابطه پرتنش اتاوا و واشنگتن رخ داده، نمونه روشنی از همین بیداری آرام است.
از طعنه «ایالت پنجاهویکم» تا افزایش تعرفهها
موج نارضایتی عمومی در کانادا به شکل تدریجی و همزمان با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و فشارهای سیاسی و اقتصادی او بر دولت کانادا آغاز شد. ترامپ در ماههای گذشته بارها با لحنی تحقیرآمیز از نخستوزیر کانادا یاد کرد و حتی این کشور را «ایالت پنجاهویکم آمریکا» خواند؛ تعبیری که به شدت افکار عمومی کانادا را جریحهدار کرد. در ادامه، دولت آمریکا تعرفههای تجاری بر کالاهای کانادایی را به شکل چشمگیری افزایش داد و مذاکرات تجاری دو کشور را به بنبست کشاند.
این رویکرد تهاجمی صرفاً به عرصه تجارت محدود نماند. اظهارات توهینآمیز مقامهای آمریکایی نیز به آتش نارضایتی دامن زد؛ از جمله وزیر خزانهداری آمریکا که کانادا را «سگ کوچک و بیادب» توصیف کرد و وزیر جنگ آمریکا که با انتشار تصویری تمسخرآمیز، ارتش کانادا را هدف طعنه قرار داد. مجموعه این رفتارها باعث شد بسیاری از کاناداییهایی که پیشتر نسبت به مسائل ملی بیتفاوت به نظر میرسیدند، احساس کنند هویت و استقلال کشورشان مورد تهدید قرار گرفته است.
فرمان جنجالی تغییر نام دریاچه انتاریو
نقطه اوج این تنش، دو هفته پیش رقم خورد؛ زمانی که پس از شکست مذاکرات تجاری، ترامپ در اقدامی رسمی اما کاملاً نمادین، فرمان تغییر نام دریاچه مرزی «انتاریو» به «دریاچه آمریکا» را امضا و ابلاغ کرد. دریاچهای که سالها نماد همزیستی و مرز مشترک دو همسایه بود، ناگهان به سوژهای برای نمایش قدرتنمایی سیاسی تبدیل شد و خشم کاناداییها را به اوج رساند.
این تصمیم نمادین، دریای احساسات میهنپرستانهای را که از قبل مواج شده بود، به تلاطم انداخت. بسیاری از شهروندان کانادا آن را نه یک اقدام اداری، بلکه توهینی آشکار به حاکمیت ملی خود تلقی کردند و واکنش آنها این بار فراتر از اعتراض در شبکههای اجتماعی بود.
روایت واشنگتنپست: خرید شیر و نان هم میهنپرستانه شد
روزنامه واشنگتنپست در گزارشی با عنوان «خداحافظ آمریکا: لفاظیهای ترامپ برخی کاناداییها را به دوری از آمریکا سوق میدهد»، به همین دگرگونی اجتماعی پرداخته است. این روزنامه مینویسد که برای شمار زیادی از مردم کانادا، خرید مواد غذایی از سوپرمارکت دیگر یک کار روزمره نیست، بلکه به وظیفهای میهنپرستانه تبدیل شده است.
در این گزارش روایتهای متعددی از شهروندان تورنتو نقل شده است؛ افرادی که سفرهای برنامهریزی شده خود به ایالات متحده را لغو کردهاند، اشتراک سرویسهایی مانند آمازون را پایان دادهاند و به طور آگاهانه از خرید محصولات بهداشتی و خوراکی آمریکایی خودداری میکنند.
یکی از این شهروندان «فرانسین پیچه»، از علاقهمندان قدیمی به یک برند پودر پنکیک آمریکایی است. او در ایمیلی که برای شرکت تولیدکننده فرستاده، نوشته است: «این محصولات دیگر وارد خانه من نخواهند شد. امیدوارم روزی دوباره مشتری شما شوم، اما این اتفاق تا زمانی که رئیسجمهور شما نفهمد کانادا یک کشور مستقل است، رخ نخواهد داد.»
شهروند دیگری نیز با لحنی صریحتر میگوید: «ترامپ تقریباً تمام دکمهها را فشار داده است. به همین دلیل من اول کالای کانادایی میخرم و اگر نبود، هر کالایی جز کالای آمریکایی را انتخاب میکنم.» این جمله به خوبی روحیه حاکم بر بخش بزرگی از جامعه کانادا را نشان میدهد؛ روحیهای که خواهان کاهش وابستگی به همسایه جنوبی است.
حمایت دولت و آمارهای معنادار
دولت کانادا نیز از این موج مردمی استقبال کرده است. نخستوزیر این کشور پس از اعلام اعمال تعرفههای تلافیجویانه بر حدود ۲۰ میلیارد دلار از واردات آمریکا، با تقدیر از رفتار مردم گفت: «قدرتمندترین اقدامات از جانب شما انجام میشود؛ خرید کالای کانادایی و سفر در داخل کانادا. تصمیماتی که پشت میز آشپزخانه گرفته میشود، نه پشت میز هیئتمدیره، بسیار سرنوشتساز است.»
آمارها نیز این تغییر رفتار را تأیید میکند. بر اساس آخرین دادهها، از ماه ژوئن تاکنون سفرهای کاناداییها به آمریکا حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است. بانک مرکزی کانادا نیز گزارش داده که حجم خرید کالاهای آمریکایی در بازار این کشور به طور محسوسی افت کرده است.
«آوری شنفلد»، اقتصاددان ارشد کانادایی در این باره میگوید: «مردم ما از تصمیمات دولت آمریکا عمیقاً احساس ناراحتی میکنند. هر جا که حق انتخاب وجود داشته باشد، بسیاری از شهروندان از روی احساس وظیفه ملی، کالای غیرآمریکایی را ترجیح میدهند.»
از سوپرمارکت تا دنیای فناوری؛ تحریم فراگیر میشود
جنبش تحریم کالاهای آمریکایی در کانادا به سرعت سازماندهی شده و ابعاد گستردهتری یافته است. در شبکههای اجتماعی گروههای متعددی با محوریت کمپین «ساخت کانادا» شکل گرفته که هر روز بر تعداد اعضای آن افزوده میشود. برای تسهیل این حرکت، ابزارهای خلاقانهای نیز توسعه یافته است:
- وبسایتها و اپلیکیشنهای موبایلی که ملیت برندها را شناسایی میکنند
- افزونههای مرورگر برای تشخیص کشور سازنده کالا هنگام خرید آنلاین
- سامانههای هوشمند که جایگزینهای کانادایی یا اروپایی محصولات آمریکایی را پیشنهاد میدهند
حتی برخی فروشگاههای بزرگ که برای جلوگیری از افت فروش، برچسب کشور سازنده را از روی کالاها حذف کرده بودند، با موج اعتراض مشتریان روبهرو شدند و ناچار به بازگرداندن برچسبها شدند.
دامنه این تحریم از مواد غذایی و سفر فراتر رفته و به حوزه فناوری نیز رسیده است. «پترا کاسون-ماچ»، نویسنده و متخصص کارآفرینی کانادایی، نمونهای از این نگاه جدید است. او به طور جدی به دنبال جایگزینهایی برای پلتفرمهای آمریکایی مانند ادوبی، گوگل ورکاسپیس، زوم و میلچیمپ گشته و فهرستی از جایگزینهای اروپایی و کانادایی را در شبکههای اجتماعی منتشر کرده که با استقبال گستردهای مواجه شده است.
به نظر میرسد آنچه ترامپ با هدف فشار بر کانادا آغاز کرد، نتیجهای معکوس داشته است؛ بیدار کردن حس همبستگی ملی در کشوری که بسیاری گمان میکردند میهنپرستی در آن به حاشیه رفته است. امروز برای بسیاری از کاناداییها، هر خرید، هر سفر و هر کلیک، فرصتی برای اثبات استقلال و هویت ملیشان است.
نظرات (0)