محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، روز سه‌شنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵ در حاشیه معارفه صندوق پروژه نیروگاه‌های خورشیدی نور در جمع خبرنگاران به تشریح آخرین وضعیت معاملات بنزین وارداتی و سازوکارهای قیمت‌گذاری آن پرداخت.

آخرین نرخ معامله بنزین سوپر وارداتی

نظیفی با اعلام اینکه آخرین معامله بنزین سوپر وارداتی در بورس انرژی حدود ۹۰ هزار تومان به ازای هر لیتر انجام شده است، تأکید کرد که این رقم مربوط به عرضه جدید نیست و معاملات بنزین وارداتی تاکنون به‌صورت مقطعی و در حجم محدود انجام شده است. وی گفت: «بورس انرژی امکان عرضه و معامله انواع حامل‌های انرژی از جمله بنزین وارداتی را دارد و سال گذشته نیز میزبان معاملات بنزین ویژه وارداتی بوده است، اما در مقطع فعلی مراجعه مشخص و جدی برای عرضه محموله‌های بنزین وارداتی انجام نشده است.»

چرا قیمت بنزین وارداتی از فرمول پالایشگاهی جدا است؟

مدیرعامل بورس انرژی با بیان اینکه بنزین ویژه وارداتی عرضه‌شده در بورس انرژی در پالایشگاه‌های داخلی تولید نشده است، اظهار کرد: «بنابراین قیمت این فرآورده ارتباط مستقیمی با نحوه قیمت‌گذاری خوراک پالایشگاه‌های داخلی ندارد.» نظیفی توضیح داد که قیمت تمام‌شده بنزین وارداتی تنها به بهای خرید محدود نمی‌شود و عوامل متعددی بر قیمت نهایی اثرگذار است:

  • مبدأ تولید محموله
  • هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی
  • dmoraž (دموراژ) و تأخیرات احتمالی
  • هزینه ذخیره‌سازی و نگهداری فرآورده
  • سایر هزینه‌های انتقال تا زمان عرضه در بورس

سازوکار حراج و شکل‌گیری قیمت نهایی

نظیفی با توضیح فرآیند قیمت‌گذاری گفت: «واردکنندگان قیمت پیشنهادی خود را از طریق سازوکار حراج در تابلوی بورس انرژی اعلام می‌کنند و قیمت نهایی بر اساس شرایط عرضه و تقاضا و رقابت در بازار شکل می‌گیرد؛ بنابراین نمی‌توان یک نرخ ثابت برای بنزین وارداتی تعیین کرد.» وی همچنین درباره ارقام بالاتر مطرح‌شده از جمله نرخ ۱۵۰ هزار تومان توضیح داد: «قیمت محموله‌ها باید با توجه به زمان خرید، شرایط بازار و هزینه‌های جانبی همان دوره بررسی شود و نمی‌توان قیمت یک محموله خریداری‌شده در دوره‌ای گذشته را با نرخ معامله جدید مقایسه کرد.»

انتشار اوراق نفتی و تأمین مالی دولت

نظیفی با اشاره به ظرفیت بورس انرژی برای تأمین مالی دولت از محل دارایی‌های نفتی اظهار کرد: «استفاده از نفت خام به‌عنوان دارایی پایه برای انتشار اوراق، یکی از ظرفیت‌های بازار سرمایه برای تأمین مالی دولت است و سازوکارهای قانونی آن پیش‌بینی شده است.» به گفته وی، تأمین مالی مبتنی بر نفت می‌تواند از طریق انتشار اوراق سلف موازی و همچنین واحدهای گواهی سپرده نفت خام و میعانات گازی انجام شود و در حال حاضر یک فقره اوراق مرتبط با سهم دولت از نفت خام از سوی وزارت اقتصاد در دست پیگیری است.

مدیرعامل بورس انرژی یکی از مزیت‌های این ابزار را جلوگیری از فشار ترازنامه‌ای بر بانک‌ها دانست و گفت: «این ابزار در عین حال می‌تواند یک گزینه سرمایه‌گذاری در اختیار اشخاص قرار دهد که در معرض تغییرات نرخ ارز، قیمت نفت خام و حامل‌های انرژی قرار دارد.» وی افزود: «اوراق مبتنی بر نفت می‌تواند به‌عنوان یک کلاس دارایی متفاوت، به تنوع‌بخشی سبد سرمایه‌گذاری کمک کند و با توجه به ماهیت دلاری نفت، در شرایط تورمی نیز مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد.»

معاملات گواهی صرفه‌جویی انرژی و بازار آب

نظیفی با اشاره به آمادگی بورس انرژی برای میزبانی معاملات گواهی صرفه‌جویی انرژی در حوزه‌های گاز، برق و نفت‌گاز گفت: مراحل پذیرش این گواهی‌ها طی شده و آغاز معاملات نیازمند اتخاذ تصمیمات نهایی و ابلاغ مقررات مربوطه است. وی همچنین از آمادگی بورس برای راه‌اندازی معاملات آب‌های نامتعارف خبر داد و گفت این بورس منتظر ابلاغ دستورالعمل از سوی وزیر نیرو است.

شفافیت معاملات و مقابله با قاچاق سوخت

مدیرعامل بورس انرژی با تأکید بر نقش معاملات شفاف در کاهش قاچاق سوخت اظهار کرد: «هر اندازه اختلاف قیمت میان فرآورده‌های یارانه‌ای و قیمت‌های واقعی افزایش پیدا کند، انگیزه قاچاق نیز بیشتر می‌شود و عرضه فرآورده‌ها در تابلوهای شفاف بورس می‌تواند به کاهش خروج منابع از چرخه رسمی اقتصاد کمک کند.»

نظیفی در پایان با اشاره به تأکید دولت بر استفاده از تابلوهای بورس انرژی برای مبادلات برق صنایع گفت: «توسعه سازوکارهای بازاری در حوزه انرژی، با توجه به شرایط کشور، می‌تواند گامی مهم برای ساماندهی بازار، افزایش شفافیت، مدیریت مصرف و هدایت منابع به سمت پروژه‌های مولد باشد.»