با فرا رسیدن اواخر مرداد و اوایل شهریور، بارشهای موسمی و پراکنده بار دیگر چهره استان گیلان را دگرگون کرده است. این بارشها که هر سال نویدبخش شادابی دوباره طبیعت شمال کشور است، امسال نیز بستر مناسبی را برای آغاز کشت دوم در شالیزارها و باغهای گیلان فراهم کرده و کشاورزان پرتلاش این استان با استفاده از رطوبت مناسب خاک و شرایط مساعد جوی، وارد مرحله جدیدی از فعالیت کشاورزی شدهاند.
در شرایط کنونی که امنیت غذایی و پایداری تولید از اولویتهای اصلی کشور محسوب میشود، توسعه کشت دوم بهعنوان یک راهبرد حمایتی، اهمیت دوچندانی یافته است. مسئولان و کارشناسان کشاورزی معتقدند بهرهگیری از ظرفیت اراضی شالیزاری پس از برداشت برنج، نهتنها موجب افزایش تولید انواع محصولات کشاورزی میشود، بلکه به رونق اقتصادی، تثبیت اشتغال روستایی و استفاده بهینه از منابع آب و خاک نیز کمک شایانی میکند.
کدام محصولات در کشت دوم گیلان کشت میشوند؟
بر اساس اعلام کارشناسان کشاورزی استان، تنوع محصولات قابل کشت در مرحله دوم بسیار گسترده است و کشاورزان بسته به نوع زمین، شرایط اقلیمی منطقه و نیاز بازار، دست به انتخاب میزنند. محصولات کشت دوم در گیلان به چند گروه اصلی تقسیم میشوند:
- نباتات علوفهای: شامل شبدر برسیم، تریتیکاله و جو که نقش مهمی در تأمین خوراک دام دارند.
- غلات: از جمله گندم، جو و تریتیکاله که برای تأمین نیازهای غذایی و علوفهای کشت میشوند.
- حبوبات: بهویژه «پاچ باقلا» و «باقلا برکت» که از محصولات بومی و پرطرفدار منطقه محسوب میشوند.
- سبزیجات برگی و غدهای: مجموعهای متنوع شامل ترب، اسفناج، چغندر برگی، سیر، تربچه، نخود فرنگی، کاهو، هویج، شاهی و گشنیز
- محصولات ویژه: کلزا بهعنوان دانه روغنی و همچنین «راتون» یا کشت دوباره برنج از ساقههای باقیمانده شالیزار
این تنوع گسترده نشان میدهد که اراضی شالیزاری گیلان پس از برداشت برنج، ظرفیت بالایی برای تولید محصولات مختلف دارند و میتوانند در تمام ماههای پاییز و زمستان فعال باقی بمانند.
تقویم دقیق کاشت و برداشت کشت دوم
زمانبندی در کشت دوم از اهمیت ویژهای برخوردار است و رعایت تقویم زراعی، موفقیت کشاورزان را تضمین میکند. بر اساس تقویم کشاورزی استان گیلان، بازه زمانی کشت این محصولات به شرح زیر است:
زمان مناسب برای کشت حبوبات پاییزه از اواخر مرداد آغاز شده و تا دهه آخر شهریور ادامه دارد. همچنین کشت شبدر بلافاصله پس از برداشت برنج در ماههای شهریور و مهر انجام میشود، در حالی که سبزیجات برگی و غدهای در فاصله نیمه دوم شهریور تا نیمه آبانماه کشت میشوند. کشت راتون نیز بلافاصله پس از برداشت محصول اصلی برنج صورت میگیرد.
زمان برداشت این محصولات نیز بسته به نوع گیاه متفاوت است. برای مثال، پاچ باقلا در آبانماه برداشت میشود و محصولات علوفهای تا حدود سه ماه پس از کاشت قابل برداشت هستند. در مقابل، باقلای مازندرانی و نخود فرنگی دوره رشد طولانیتری دارند و حدود شش ماه پس از کاشت، در فروردینماه به مرحله برداشت میرسند. این پراکندگی زمانی باعث میشود کشاورزان در طول پاییز و زمستان نیز درآمد مستمر داشته باشند.
مزیتهای اقتصادی و زیستمحیطی کشت دوم
یکی از مهمترین ویژگیهای کشت دوم در گیلان، عدم نیاز به آبیاری در شرایط عادی است. به جز موارد اضطراری و خشکسالیهای مقطعی، بارشهای طبیعی پاییز و زمستان، نیاز آبی این محصولات را تأمین میکند و همین موضوع سبب کاهش چشمگیر هزینههای تولید و صرفهجویی در منابع آبی میشود؛ مزیتی که در شرایط کمآبی کشور بسیار حائز اهمیت است.
از سوی دیگر، توسعه کشت دوم تأثیر مستقیمی بر سلامت خاک و کاهش آفات دارد. کارشناسان تأکید میکنند که کاشت متناوب محصولات مختلف پس از برنج، موجب کاهش جمعیت برخی آفات و علفهای هرز اختصاصی شالیزار میشود و نیاز به استفاده از سموم شیمیایی را کاهش میدهد. این تناوب زراعی، حاصلخیزی خاک را نیز حفظ کرده و پایداری تولید برنج را در سالهای آینده تضمین میکند.
در مجموع، اجرای کشت دوم پس از برداشت برنج، بهعنوان یکی از راهکارهای اساسی برای افزایش تولید، تنوعبخشی به درآمد کشاورزان و حفظ پایداری کشت برنج شناخته میشود. با توجه به وسعت اراضی شالیزاری در گیلان و تجربه موفق کشاورزان این استان، توسعه این الگوی کشت میتواند الگویی برای سایر استانهای شمالی کشور نیز باشد و گامی مؤثر در جهت تقویت امنیت غذایی و رونق اقتصاد روستایی به شمار رود.
نظرات (0)