رئیس جمعیت هلال‌احمر با تشریح عملکرد این نهاد در جریان جنگ اخیر، از تدوین ۲۱ سناریوی عملیاتی جدید برای مواجهه با مخاطرات احتمالی آینده خبر داد و گفت آسیب‌شناسی دقیق نقاط قوت و ضعف دوران جنگ، مبنای برنامه‌ریزی‌های جدید قرار گرفته است.

پیرحسین کولیوند در دیدار با جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، با اشاره به حضور میدانی هلال‌احمر با رویکرد «خط مقدم بشردوستی» تأکید کرد این جمعیت با اتکا به ظرفیت داوطلبان، امدادگران و کارکنان خود تلاش کرده است خدمات امدادی و بشردوستانه را بدون وقفه و در سخت‌ترین شرایط ادامه دهد.

رصد پیش‌دستانه و آمادگی سراسری پیش از آغاز درگیری

کولیوند با بیان اینکه تحولات امنیتی پیش از آغاز جنگ به‌صورت مستمر رصد می‌شد، گفت: از نخستین نشانه‌های ناآرامی، آماده‌باش عملیاتی به تمامی پایگاه‌ها، شعب و ناوگان امدادی در سراسر کشور ابلاغ شد و بر حضور میدانی، نظارت لحظه‌ای، پایش مداوم شرایط امنیتی و هماهنگی نزدیک با مسئولان کشوری و استانی، نیروهای انتظامی، مجموعه‌های درمانی و ستادهای مدیریت بحران تأکید شد.

وی افزود مرکز رصد و تحلیل داده‌های هلال‌احمر که حدود سه سال پیش راه‌اندازی شده، امروز به لایه‌های متنوع اطلاعات جغرافیایی دسترسی دارد و در مدیریت مخاطراتی نظیر سیل، توفان و آتش‌سوزی نقش کلیدی ایفا می‌کند. به گفته او، مرکز اصلی عملیات جمعیت در همین مجموعه مستقر است و برای تضمین استمرار خدمت‌رسانی در شرایط اضطراری، مراکز پشتیبان دیگری نیز پیش‌بینی شده است.

افزایش چشمگیر تیم‌های واکنش سریع

رئیس هلال‌احمر از توسعه قابل توجه تیم‌های واکنش سریع خبر داد و اظهار کرد: پیش از جنگ حدود ۷۰ هزار نیروی آموزش‌دیده در قالب این تیم‌ها سازماندهی شده بودند که حتی در حوادث فرامرزی مانند جنگ لبنان نیز به کار گرفته شدند. پس از ارزیابی عملکرد در جنگ ۱۲ روزه، این ظرفیت به حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار نفر افزایش یافته است.

وی ادامه داد: در جریان جنگ تحمیلی اخیر، حدود ۲۸ هزار نفر از نیروهای واکنش سریع به‌صورت مستقیم در میدان حضور داشتند و سایر نیروها در حالت آماده‌باش کامل قرار داشتند. اطلاعات تخصصی این نیروها شامل نام، شماره تماس، تخصص و محل استقرار در سامانه‌های جمعیت ثبت شده و امکان فراخوان فوری آنان در کوتاه‌ترین زمان وجود دارد.

ناوگان عملیاتی و مأموریت‌های نفس‌گیر

کولیوند با اشاره به توان لجستیکی جمعیت گفت: در طول جنگ حدود هزار و ۵۰۰ دستگاه آمبولانس و ۷ هزار و ۶۰۰ خودروی عملیاتی به کار گرفته شد. علاوه بر این، در سال‌های اخیر نزدیک به هزار دستگاه خودروی نجات و آمبولانس جدید به ناوگان امدادی افزوده شده است.

به گفته وی، در این مدت حدود ۶ هزار مأموریت امدادی به ثبت رسید که برخی از آنها از یک روز تا ۲۵ روز به طول انجامید. در جریان این عملیات‌ها حدود ۷ هزار و ۲۵۰ نفر به‌صورت زنده از زیر آوار خارج شدند، به نزدیک ۱۰ هزار نفر خدمات درمانی ارائه شد و عملیات جست‌وجو و انتقال پیکر شهدا نیز توسط نیروهای هلال‌احمر انجام گرفت.

رئیس جمعیت هلال‌احمر افزود: حدود هزار و ۷۰۰ مأموریت زنده‌یابی با بهره‌گیری از تجهیزات تخصصی و سگ‌های زنده‌یاب اجرا شد که در موارد متعددی منجر به شناسایی و نجات افراد گرفتار در زیر آوار شد. بیشترین حجم عملیات به ترتیب در استان‌های تهران، هرمزگان و سپس اصفهان، خوزستان و بوشهر متمرکز بود، اما به جز مناطق محدودی، بخش وسیعی از کشور به نحوی درگیر پیامدهای جنگ بود.

وی با قدردانی از ایثار امدادگران تصریح کرد: بسیاری از امدادگران و کارکنان با وجود از دست دادن اعضای خانواده و همکاران خود و تحمل فشار شدید روحی، اجازه ندادند این شرایط بر انجام مأموریت‌ها اثر بگذارد و تا آخرین لحظه با روحیه‌ای مثال‌زدنی در میدان ماندند.

ابعاد خسارت به زیرساخت‌های غیرنظامی

کولیوند با اشاره به گستردگی آسیب‌ها گفت: در جریان جنگ حدود ۱۴۹ هزار واحد غیرنظامی دچار خسارت شد که حدود ۱۵ درصد آن به‌طور کامل تخریب شده است. از این تعداد، نزدیک به ۱۲۳ هزار واحد مسکونی، ۲۴ هزار واحد تجاری، ۳۵۰ مرکز درمانی، ۳۲ دانشگاه و ۹۹۳ مرکز آموزشی آسیب دیده‌اند.

وی خاطرنشان کرد علاوه بر این، بخشی از مراکز، زیرساخت‌ها، خودروهای امدادی، بالگردها و فرودگاه‌های مرتبط با هلال‌احمر نیز دچار آسیب شده‌اند.

پیگیری حقوقی بین‌المللی و گزارش نقض حقوق بشردوستانه

رئیس کمیته ملی حقوق بشردوستانه کشور با بیان اینکه موارد نقض حقوق بشردوستانه و حمله به مراکز غیرنظامی و امدادی به‌صورت مستمر مستندسازی و پیگیری شده است، گفت: در این مدت ۳۵ مکاتبه با نهادهای بین‌المللی انجام و ۱۱ بیانیه صادر شد و گزارش‌های مربوطه به صلیب سرخ، سازمان ملل متحد و سایر مراجع ذی‌ربط ارسال گردید.

وی به سفر خود به ژنو و دیدار با مسئولان سازمان ملل و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ اشاره کرد و افزود: در این سفر مستندات اقدامات هلال‌احمر و خسارت‌های واردشده به مراکز غیرنظامی و امدادی ارائه شد و پیگیری‌هایی برای افزایش حمایت‌های بشردوستانه و همچنین بازگشایی بیمارستان هلال‌احمر ایران در دبی صورت گرفت.

کولیوند همچنین با اشاره به موضوع کشتی «توسکا» اظهار کرد: با پیگیری‌های انجام‌شده و همکاری صلیب سرخ، ۸ نفر از خدمه این کشتی آزاد شدند و تلاش برای آزادی سایر خدمه و تعیین تکلیف اموال موجود در کشتی ادامه دارد.

وی از برنامه‌ریزی برای ایجاد یک حساب بانکی خارجی در ارمنستان خبر داد و گفت این اقدام با هدف تسهیل تراکنش‌های مالی بین‌المللی جمعیت و جلوگیری از ایجاد اختلال در روند کمک‌رسانی و فعالیت‌های بشردوستانه در دستور کار قرار گرفته است.

۲۱ سناریوی جدید و جهش در هوشمندسازی

رئیس هلال‌احمر تأکید کرد پس از پایان جنگ، کار آسیب‌شناسی جامع نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها انجام و نتایج آن به یک برنامه عملیاتی مدون تبدیل شده است. بر این اساس، ۲۱ سناریوی متنوع برای مخاطرات احتمالی آینده تدوین شده تا جمعیت از پیش برای هر حادثه‌ای آمادگی کامل داشته باشد.

وی در بخش دیگری به ظرفیت‌های فناورانه جمعیت اشاره کرد و گفت: هلال‌احمر در حوزه هوشمندسازی و بهره‌گیری از سامانه‌های نوین، یک گام از بسیاری از دستگاه‌ها جلوتر است و آمادگی دارد این ظرفیت‌ها را در اختیار سایر نهادها نیز قرار دهد.

به گفته کولیوند، امروز امکان رصد لحظه‌ای ناوگان امدادی شامل موقعیت جغرافیایی خودرو، میزان سوخت، مسیر حرکت و سرعت به‌صورت برخط فراهم است و این سامانه‌ها هم در عملیات‌های داخلی و هم در مأموریت‌های برون‌مرزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

حمایت روانی، آموزش همگانی و همراهی مردم

رئیس جمعیت هلال‌احمر از فعالیت تیم‌های «سحر» برای حمایت روحی و روانی آسیب‌دیدگان و حتی امدادگران خبر داد و گفت: با استفاده از ظرفیت داوطلبان متخصص، خدمات مشاوره تلفنی ارائه شد و حدود ۲ هزار و ۴۰۰ متخصص در این سامانه فعالیت داشتند. محتوای مشاوره‌ها به‌طور مستمر پایش می‌شد تا از ارائه اطلاعات نادرست یا غیرتخصصی جلوگیری شود.

وی افزود در حوزه آموزش همگانی، حدود ۸ میلیون نفر از طریق فضای مجازی و نزدیک به ۳ میلیون نفر به‌صورت حضوری آموزش‌های لازم را دریافت کردند و حدود ۳ هزار محتوای آموزشی متناسب با سناریوهای مختلف تولید و منتشر شد.

کولیوند نقش خیرین و گروه‌های مردمی را ستود و گفت: در جریان جنگ، خیرین همراهی بسیار ارزشمندی با جمعیت داشتند و حتی برخی از آنان در کنار امدادگران در صحنه عملیات حاضر شدند که این امر سرمایه اجتماعی هلال‌احمر را تقویت کرد. همچنین اقشار مختلف مردم و چهره‌های فرهنگی و هنری برای همکاری اعلام آمادگی کردند که نشانه افزایش اعتماد عمومی به این نهاد مردمی بود.

وی در پایان از توزیع ۳۴۰ هزار نسخه داروی تخصصی در ایام جنگ خبر داد و اظهار کرد: هرچند تأمین دارو وظیفه اصلی هلال‌احمر نیست، اما این جمعیت در نقش پشتیبان وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو تلاش کرد نیازهای دارویی مردم را تأمین کند و در مواردی داروها را تا درب منازل بیماران برساند.