تولید صنعتی آمریکا که طی هفت ماه گذشته روندی صعودی را تجربه کرده بود، در ماه اوت بهطور غیرمنتظرهای وارد محدوده منفی شد؛ نشانهای که میتواند تصویری از شکنندگی بهبود صنعتی این کشور در برابر فشارهای هزینهای و تحولات ژئوپلیتیک ارائه دهد.
بر اساس دادههایی که بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) روز جمعه منتشر کرد، تولید در بخش صنایع تولیدی در ماه گذشته ۰.۳ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که شاخص تولید در ماه ژوئیه ۰.۲ درصد رشد کرده بود؛ رقمی که بدون تجدیدنظر باقی مانده است.
جزئیات گزارش فدرال رزرو
فدرال رزرو در گزارش ماهانه خود اعلام کرد شاخص تولید کارخانهای آمریکا پس از هفت ماه افزایش پیاپی، برای نخستین بار در اوت نزولی شد. این نهاد بدون اشاره به علت مشخصی برای افت ماه گذشته، تنها به ارقام کلی بخش صنعت اکتفا کرد. از نظر آماری، تغییر مسیر از رشد ۰.۲ درصدی ژوئیه به افت ۰.۳ درصدی اوت، به معنای توقف شتابگیری تدریجی است که از ابتدای سال در صنایع آمریکا شکل گرفته بود.
کارشناسان معمولا شاخص تولید صنعتی را بهعنوان دماسنج سلامت بخش واقعی اقتصاد میخوانند؛ زیرا تغییرات آن بهسرعت در اشتغال، سرمایهگذاری و مصرف منعکس میشود. از این رو، هرگونه انحراف از مسیر پیشبینیشده، حتی در مقیاس دهم درصد، از سوی بازارها با حساسیت دنبال میشود.
پیشبینیها چه بود و چرا غافلگیری رخ داد؟
نکته قابل توجه در گزارش اخیر، فاصله آن با اجماع تحلیلگران است. بر اساس نظرسنجی خبرگزاری رویترز از اقتصاددانان، انتظار میرفت تولید صنعتی آمریکا در اوت ۰.۳ درصد افزایش یابد؛ یعنی دقیقا معادل میزان کاهش ثبتشده اما در جهت معکوس. این اختلاف ۰.۶ واحد درصدی میان پیشبینی و عملکرد واقعی، باعث شد گزارش تازه بهعنوان یک «غافلگیری منفی» توصیف شود.
چنین خطایی در برآورد، نشان میدهد که مدلهای پیشبینی نتوانستهاند اثر همزمان عوامل کوتاهمدت مانند تعدیل موجودی انبارها، نوسان سفارشها و هزینههای انرژی را بهدرستی لحاظ کنند. برخی اقتصاددانان معتقدند کند شدن سفارشهای جدید در صنایع بادوام و افت تولید خودرو و قطعات، از جمله عوامل احتمالی این کاهش بوده است، هرچند فدرال رزرو به تفکیک زیربخشها اشارهای نکرده است.
حمایت هوش مصنوعی؛ موتور محرکی که کافی نبود
گزارشهای ماههای اخیر حاکی از آن بود که گسترش سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی، بهویژه در مراکز داده، نیمهرساناها و تجهیزات الکترونیکی پیشرفته، نقش ضربهگیر را برای صنعت آمریکا ایفا کرده است. رشد تقاضا برای تراشهها، سرورها و تجهیزات شبکه مرتبط با هوش مصنوعی، به حفظ سطح فعالیت کارخانهها کمک کرده بود.
با این حال، دادههای اوت نشان میدهد که این حمایت بخشی نتوانسته است ضعف سایر حوزهها را بهطور کامل جبران کند. به عبارت دیگر، رونق متمرکز در صنایع فناوریمحور، در برابر فشارهای گستردهتر بر صنایع سنتی و انرژیبر، وزنه کافی برای مثبت نگهداشتن کل شاخص نداشته است.
سایه ریسکهای انرژی و زنجیره تامین
در حاشیه این گزارش، برخی تحلیلهای اقتصادی به افزایش نااطمینانیهای بیرونی اشاره کردهاند. از جمله مواردی که در روزهای اخیر در گزارشهای رسانهای مورد توجه قرار گرفته، بالا رفتن هزینههای انرژی و احتمال اختلال در زنجیره تامین در پی تنشهای منطقهای و نگرانی از بستهشدن تنگه هرمز است. این گزارشها مدعیاند که تشدید تنشها میان ایران و آمریکا و اسرائیل میتواند با ایجاد شوک نفتی و تشدید فشارهای تورمی، هزینه تمامشده تولید را بالا ببرد.
فدرال رزرو در بیانیه خود بهطور مستقیم به این عوامل اشارهای نکرده و علت مشخصی برای افت تولید اعلام نکرده است. با این حال، اقتصاددانان هشدار میدهند که هرگونه افزایش پایدار قیمت انرژی یا طولانیشدن اختلال در مسیرهای حملونقل دریایی، میتواند از مسیر افزایش هزینه مواد اولیه و تاخیر در تامین قطعات، بر تولید صنعتی اثر غیرمستقیم بگذارد.
در چنین شرایطی، چشمانداز کوتاهمدت بخش صنعت آمریکا تا حد زیادی به دو متغیر گره خورده است: نخست، توان صنایع فناوری و هوش مصنوعی برای حفظ شتاب تقاضا، و دوم، میزان پایداری فشارهای تورمی و هزینه انرژی. اگر افت اوت یک نوسان مقطعی باشد، احتمال بازگشت به مدار رشد در ماههای بعدی وجود دارد؛ اما اگر نشانهای از تضعیف تقاضای کل باشد، میتواند فدرال رزرو را در تنظیم سیاستهای پولی با دوراهی تازهای مواجه کند.
پیام افت اوت برای اقتصاد آمریکا
توقف رشد هفتماهه تولید صنعتی، هرچند بهتنهایی به معنای ورود به رکود نیست، اما زنگ هشداری برای سیاستگذاران محسوب میشود. ترکیب کاهش غیرمنتظره تولید با انتظارات تورمی بالا، کار فدرال رزرو را برای ایجاد تعادل میان مهار تورم و حمایت از رشد دشوارتر میکند.
در هفتههای آینده، انتشار جزئیات بیشتر از سفارشها، موجودیها و شاخص مدیران خرید میتواند تصویر دقیقتری از اینکه آیا افت اوت یک استثنا بوده یا آغاز یک روند کندشونده، ارائه دهد. آنچه تا این لحظه قطعی است، تغییر جهت شاخص تولید پس از یک دوره بهبود مستمر و فاصله معنادار آن با پیشبینیهاست؛ فاصلهای که بار دیگر نشان داد اقتصاد آمریکا همچنان در برابر شوکهای هزینهای و تحولات جهانی آسیبپذیر است.
نظرات (0)