همهساله از دهم تا شانزدهم مرداد، هفته جهانی تغذیه با شیر مادر در سراسر جهان برگزار میشود تا اهمیت این موهبت طبیعی برای سلامت شیرخواران و مادران بیش از پیش یادآوری شود. امسال نیز این هفته با شعار «تغذیه با شیر مادر برای آیندهای سالم و پایدار؛ اقدامات مؤثر را تقویت کنیم» برگزار شد و متخصصان حوزه سلامت در شهرستان گناباد در گفتوگو با خبرنگاران به ابعاد گوناگون این موضوع پرداختند.
شیر مادر؛ ترکیبی زنده که هیچ فرآوردهای نتوانسته شبیهسازی کند
سازمان جهانی بهداشت و یونیسف سالهاست بر تغذیه انحصاری نوزاد با شیر مادر تا پایان ششماهگی و ادامه آن همراه با غذای کمکی مناسب تا دو سالگی یا بیشتر تأکید میکنند. به باور کارشناسان، با وجود پیشرفتهای چشمگیر علم پزشکی و تولید انواع شیرخشک، هیچ فرآوردهای هنوز نتوانسته ترکیب پیچیده و زنده شیر مادر را بهطور کامل شبیهسازی کند؛ زیرا این شیر مادهای پویاست که متناسب با نیازهای نوزاد در روزها و ماههای مختلف زندگی تغییر میکند و افزون بر مواد مغذی، سرشار از آنزیمها، هورمونها، سلولهای زنده، آنتیبادیها و ترکیبات زیستی فعال است.
فواید این تغذیه تنها به نوزاد محدود نمیشود؛ مطالعات متعدد نشان داده است شیردهی با کاهش خطر ابتلا به برخی سرطانها، دیابت نوع دو، بیماریهای قلبیعروقی و پوکی استخوان در مادران نیز پیوند خورده است. کاهش هزینههای درمانی خانوادهها، کاهش وابستگی به شیرخشک، حفظ محیط زیست و تربیت نسلی سالمتر از دیگر مزایای این موهبت شمرده میشود.
«ساعت طلایی» نخستینها؛ کلید موفقیت شیردهی
اعظمالسادات محمودیان، متخصص زنان و زایمان، در گفتوگو با خبرنگار مهر بر اهمیت آغاز شیردهی در همان دقایق نخست پس از تولد تأکید کرد و گفت: شیر مادر افزون بر تأمین کامل نیازهای تغذیهای کودک، از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه است، همواره در دسترس است و در ایجاد ارتباط عاطفی میان مادر و نوزاد نقش مهمی دارد.
وی با اشاره به اینکه نخستین ساعت پس از تولد به «ساعت طلایی» یا «ساعت جادویی» شهرت دارد، ادامه داد: توصیه میشود در این ساعت تماس پوست با پوست میان مادر و نوزاد برقرار شود. نوزاد پیش از تولد از طریق بند ناف با مادر در ارتباط است و پس از قطع آن، امنترین مکان را آغوش مادر مییابد. این تماس به تنظیم دمای بدن، کنترل قند خون، بهبود وضعیت تنفسی، تنظیم ضربان قلب و کاهش استرس نوزاد کمک میکند و پیوندی عاطفی و عمیق میان مادر و فرزند ایجاد میکند.
به گفته این متخصص، مادرانی که بلافاصله پس از تولد نخستین تماس را با نوزاد خود برقرار میکنند، در شیردهی موفقتر هستند و معمولاً مدت طولانیتری کودک خود را با شیر مادر تغذیه میکنند؛ موضوعی که در نهایت به رشد بهتر و سلامت بیشتر کودکان میانجامد.
شیر مادر؛ سپر دفاعی دستگاه گوارش نوزاد
راحله درفشی، فوق تخصص گوارش اطفال و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی گناباد، نیز با بیان اینکه امروزه نقش درمانی و حفاظتی شیر مادر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، گفت: شیر مادر فقط یک منبع تغذیه نیست، بلکه عاملی فعال در تکامل دستگاه گوارش نوزاد محسوب میشود.
وی توضیح داد: برخلاف شیرخشک، شیر مادر حاوی قندهای پیچیده، مواد زیستی فعال، ایمونوگلوبولین A و عوامل محرک رشد است که به بلوغ دستگاه گوارش، تحریک حرکات روده و تقویت سلولها و اتصالات میانسلولی کمک میکنند. همین ویژگیها موجب میشود دستگاه گوارش نوزاد سریعتر تکامل یابد و در برابر عوامل بیماریزا مقاومتر شود.
این فوق تخصص گوارش اطفال یکی از مهمترین مزایای شیر مادر را کاهش چشمگیر عفونتهای گوارشی مانند اسهال و استفراغ دانست و یادآور شد: شیر مادر همچنین خطر ابتلا به آلرژیها و التهابهای بدن را در نوزادان کاهش میدهد و حاوی چربیهای فعالی است که جذب «لوتئین» را افزایش میدهد؛ رنگدانهای محلول در چربی که در سلامت شبکیه چشم، تکامل مغز، تقویت سیستم ایمنی و بهبود عملکرد دستگاه گوارش نقش مهمی دارد.
درفشی در ادامه توضیح داد که سست شدن اتصالات میان سلولهای روده، راه را برای نفوذ باکتریها و عوامل بیماریزا باز میکند، اما شیر مادر با تقویت این اتصالات مانع نفوذ عوامل بیماریزا شده و از بروز بسیاری از بیماریها جلوگیری میکند. وی تأکید کرد: نوزادانی که تا ششماهگی بهطور انحصاری از شیر مادر تغذیه میکنند، کمتر در معرض عفونتهای گوارشی قرار میگیرند و از سلامت عمومی بهتری برخوردارند. همچنین نوزادان نارس در صورت استفاده کافی از شیر مادر یا شیر اهدایی، تکامل سریعتر دستگاه گوارش را تجربه میکنند.
موفقیت شیردهی؛ مسئولیتی فراتر از مادر
زهرا عبدی، کارشناس حوزه سلامت، نیز با تأکید بر اینکه موفقیت در ترویج تغذیه با شیر مادر تنها به آگاهی مادران محدود نمیشود، گفت: این مهم نیازمند همراهی خانواده، نظام سلامت، سیاستگذاران و حتی محیطهای کاری است. ایجاد بیمارستانها و مراکز دوستدار کودک، آموزش صحیح مادران در دوران بارداری، حمایت از شیردهی در محیط کار، اجرای کامل قوانین حمایتی و فرهنگسازی عمومی از جمله اقداماتی است که میتواند زمینه افزایش شیردهی موفق را در جامعه فراهم کند.
وی شش ماه نخست زندگی را فرصتی طلایی برای بهرهمندی نوزاد از مزایای بیشمار شیر مادر دانست و افزود: آثار این تغذیه تنها به دوران شیرخوارگی محدود نمیشود، بلکه سلامت جسمی، رشد مغزی، توان یادگیری، عملکرد سیستم ایمنی و حتی کیفیت زندگی فرد را در سالهای آینده تحت تأثیر قرار میدهد. شیر مادر ترکیبی زنده، پویا و هوشمند است که همزمان نقش غذا، دارو و محافظ طبیعی را برای نوزاد ایفا میکند و نخستین هدیه سلامت، امنیت و عشق مادر به فرزند به شمار میرود؛ هدیهای که سرمایهگذاری برای آینده یک کودک، یک خانواده و در نهایت سلامت نسل آینده است.
نظرات (0)