مرکز آمار ایران در جدیدترین گزارش خود از تورم خوراکی‌ها در بهار سال ۱۴۰۵، اعدادی را ثبت کرده است که در دهه‌های اخیر بی‌سابقه بوده است. روغن نباتی با جهش خیره‌کننده ۳۷۵ درصدی، صدرنشین جدول گرانی‌ها شده و قیمت آن نسبت به بهار سال گذشته بیش از ۵ برابر شده است. این اعداد و ارقام نشان‌دهنده عمق بحران معیشتی در ایران است.

روغن نباتی؛ رکورددار گرانی

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، قیمت روغن نباتی جامد با ۳۷۴.۹ درصد افزایش نسبت به سال گذشته، رکورددار گرانی در میان تمام کالاهای خوراکی است. هر کیلوگرم از این محصول که در بهار سال ۱۴۰۴ حدود ۸۱ هزار تومان قیمت داشت، اکنون به بیش از ۳۸۴ هزار تومان رسیده است. این یعنی رشد تقریباً ۵ برابری در عرض تنها یک سال. همچنین روغن مایع با ۳۰۸.۱ درصد افزایش در رتبه دوم قرار دارد و یک بطری ۹۰۰ میلی‌لیتری از ۷۴ هزار تومان به ۳۰۱ هزار تومان جهش کرده است.

برنج و حبوبات؛ سه برابر شدن قیمت

برنج خارجی درجه یک با ۲۰۸.۸ درصد افزایش نسبت به سال گذشته، قیمتی سه برابر شده را تجربه کرده است. برنج ایرانی درجه یک نیز با ۱۷۳.۵ درصد افزایش، از کیلویی ۱۸۰ هزار تومان به ۴۹۳ هزار تومان رسیده است. حبوبات نیز از این قاعده مستثنی نبوده و با افزایش ۱۰۰ تا ۲۰۰ درصدی مواجه شده‌اند.

گوشت و مرغ؛ خداحافظی با سبد خانوار

در بخش پروتئین که مستقیماً با سلامت جامعه در ارتباط است، گرانی‌های کمرشکنی ثبت شده است. قیمت مرغ ماشینی با ۱۹۱.۲ درصد رشد، از کیلویی ۹۸ هزار تومان به بیش از ۲۸۶ هزار تومان رسیده است. تخم‌مرغ نیز با ۱۷۰.۵ درصد افزایش، از کیلویی ۷۳ هزار تومان به ۱۹۹ هزار تومان جهش یافته است. اما شوک‌آورترین آمار مربوط به گوشت قرمز است؛ گوشت گاو یا گوساله با ۱۵۶.۱ درصد افزایش، هر کیلوگرم آن که سال قبل ۶۰۰ هزار تومان بود، اکنون به بیش از یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان رسیده و گوشت گوسفندی نیز با ۱۱۰ درصد افزایش، از مرز یک میلیون و ۵۴۰ هزار تومان عبور کرده است.

لبنیات و سایر کالاها

شیر پاستوریزه ۱۳۱.۷ درصد گران‌تر شده و پنیر و ماست نیز به ترتیب حدود ۱۲۹ و ۱۲۱ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. کره پاستوریزه با ۴۷.۹ درصد افزایش، کمترین میزان گرانی را در این لیست داشته که آن هم در مقایسه با استانداردهای جهانی تورم، عدد بسیار بالایی محسوب می‌شود. حتی اقلامی مانند سس مایونز با ۱۹۰ درصد و رب گوجه‌فرنگی با ۷۱ درصد افزایش از موج گرانی در امان نمانده‌اند.

میانگین تورم خوراکی‌ها

بررسی میانگین نرخ تورم سالانه نشان می‌دهد که گروه روغن‌ها بین ۳۰۰ تا ۳۷۵ درصد یا بیش از ۴ برابر رشد قیمت داشته است. برنج و حبوبات بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ درصد یا ۲ تا ۳ برابر شده‌اند. گروه گوشت و مرغ نیز ۱۱۰ تا ۱۹۱ درصد یا ۲ تا ۲.۸ برابر شده و لبنیات نیز ۷۰ تا ۱۳۰ درصد یا حدود ۲ برابر شده است. این آمار تأییدی بر فشار فرسایشی بر معیشت جامعه در آغاز سال ۱۴۰۵ است.

ورود مجلس به بحران گرانی‌ها

مجلس شورای اسلامی امروز در جلسه‌ای وبیناری به صورت ویژه به موضوع گرانی‌های اخیر ورود کرده است. نمایندگان در این نشست با بررسی ابعاد فشار سنگین اقتصادی بر طبقه متوسط و ضعیف، خواستار پاسخگویی مسئولان و تشدید نظارت‌ها برای مهار این وضعیت شده‌اند. با توجه به ورود مجلس به این موضوع، انتظار می‌رود نهادهای نظارتی و تعزیراتی نظارت دقیق‌تری بر زنجیره تأمین و توزیع داشته باشند تا از خودسری‌های قیمتی در بازار جلوگیری شود.

لزوم مداخله فوری

کارشناسان اقتصادی معتقدند که داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد قدرت خرید خانوارها در بخش خوراکی‌ها به شدت کاهش یافته و طبقه متوسط و ضعیف جامعه با بحران معیشتی بی‌سابقه‌ای مواجه شده است. این وضعیت لزوم مداخله فوری دولت و دستگاه‌های حاکمیتی را بیش از پیش نمایان می‌کند. فعالان اقتصادی خواستار تثبیت نرخ ارز، اصلاح نظام توزیع و تقویت نظارت بر بازار برای جلوگیری از ادامه این روند هستند.