استیون والت، نظریهپرداز برجسته روابط بینالملل و استاد دانشگاه هاروارد، در تحلیلی جدید درباره پیامدهای جنگ ایران و آمریکا، دیدگاهی متفاوت و تأملبرانگیز را مطرح کرده است. او معتقد است ایران در این درگیری در حال پیروز شدن است، اما نه به معنای رایج آن.
پیروزی نه از نوع نظامی، بلکه استراتژیک
الت تأکید میکند که منظورش از پیروزی ایران این نیست که تهران از نظر نظامی قدرتمندتر از واشنگتن شده، بلکه نتیجه این نبرد برای ایران اهمیت استراتژیک بسیار بیشتری دارد تا برای آمریکا. این مفهوم در نظریههای روابط بینالملل به «اهمیت نامتقارن» معروف است؛ یعنی هرچه موضوع برای یک طرف حیاتیتر باشد، آن طرف انگیزه بیشتری برای ادامه و مقاومت خواهد داشت.
به گفته والت، این دقیقاً همان الگویی است که در جنگ ویتنام نیز مشاهده شد. آمریکا از نظر فناوری و تجهیزات نظامی بسیار برتر بود، اما ویتنامیها با انگیزه بالا و اهمیت حیاتی موضوع برای خود، در نهایت پیروز شدند. خروج شتابزده آمریکا از افغانستان در سال ۲۰۲۱ نیز نمونه دیگری از همین الگو بود.
پایان بازی یا آغاز نظمی جدید؟
تحلیل والت فراتر از یک درگیری نظامی صرف است. او از حرکت جهان به سوی نظمی جدید سخن میگوید که در آن کشورها کمتر برای رهبری و هدایت امور به واشنگتن نگاه میکنند. به باور او، اگر اعتماد جهانی به آمریکا بیشتر کاهش یابد، کشورها به سمت توافقهای استراتژیک با چین حرکت خواهند کرد.
این تحلیلگر برجسته آمریکایی با طرح این پرسش که «این پایان بازی است»، نشان میدهد که تبعات جنگ ایران و آمریکا فقط به منطقه خاورمیانه محدود نخواهد ماند و میتواند بنیانهای نظم جهانی را دستخوش تغییرات اساسی کند.
واکنشها و تحلیلها
تحلیل والت با استقبال گستردهای در محافل دانشگاهی و سیاسی آمریکا مواجه شده است. بسیاری از صاحبنظران روابط بینالملل معتقدند که دیدگاه او تلنگری جدی به سیاستمداران واشنگتن است تا پیامدهای بلندمدت درگیری نظامی با ایران را جدیتر ارزیابی کنند.
البته منتقدان این تحلیل نیز معتقدند که مقایسه جنگ ایران و آمریکا با ویتنام و افغانستان چندان دقیق نیست و شرایط ژئوپلیتیکی فعلی بسیار پیچیدهتر از آن دوران است. با این حال، هشدارهای والت درباره خطر فروپاشی اعتماد جهانی به رهبری آمریکا مورد توجه جدی قرار گرفته است.
آنچه مسلم است، تحلیل والت یادآوری میکند که در جنگهای مدرن، پیروزی و شکست فقط در میدان نبرد تعیین نمیشود، بلکه عوامل استراتژیک، سیاسی و اعتماد بینالمللی نقش تعیینکنندهای در فرجام درگیریها دارند.
نظرات (0)