جمهوری اسلامی ایران با رأی اعضای کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به عضویت کمیته عمومی این کنفرانس سالانه درآمد؛ عضویتی که با وجود کارشکنی و مخالفت ایالات متحده و پس از برگزاری رأیگیری مخفی نهایی شد.
رضا نجفی، نماینده دائم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با اعلام این خبر جزئیات روند انتخاب ایران را تشریح کرد و گفت این موفقیت در شرایطی به دست آمد که آمریکا تلاش گستردهای برای جلوگیری از حضور و نقشآفرینی هیأت ایرانی در اجلاس به کار بسته بود.
کمیته عمومی کنفرانس آژانس چیست؟
به گفته نجفی، کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی دارای کمیتهای به نام «کمیته عمومی» است که مسئولیتهای کلیدی در مدیریت اجرایی اجلاس را بر عهده دارد. این کمیته وظیفه بررسی و تنظیم دستورکار کنفرانس، برنامهریزی زمانبندی نشستها و همچنین رسیدگی به اعتبارنامه هیأتهای شرکتکننده را انجام میدهد و به همین دلیل عضویت در آن از نظر سیاسی و تشریفاتی اهمیت ویژهای دارد.
نماینده ایران توضیح داد که انتخاب اعضای این کمیته بر اساس سهمیهبندی گروههای جغرافیایی انجام میشود. در این دوره، ایران از سوی گروه «مزا» (گروه خاورمیانه و جنوب آسیا) به عنوان نامزد عضویت در کمیته عمومی معرفی شده بود و قرار بود این نامزدی به صورت اجماعی در صحن کنفرانس تأیید شود.
مخالفت آمریکا و الزام به رأیگیری
نجفی با اشاره به فضای حاکم بر کنفرانس گفت، ایالات متحده برخلاف رویه معمول که نامزدهای گروههای منطقهای بدون رأیگیری تأیید میشوند، با عضویت ایران مخالفت کرد. او این رفتار را ادامه «رویه همیشگی قلدری و یکجانبهگرایی» واشنگتن دانست که باعث شد کنفرانس برای تعیین تکلیف این کرسی ناگزیر به برگزاری رأیگیری شود.
به گفته نماینده ایران، با درخواست تعدادی از کشورها که از موضع تهران حمایت کردند، رأیگیری به صورت مخفی برگزار شد. در نتیجه این رأیگیری، اعضای کنفرانس با اکثریت آرا عضویت ایران در کمیته عمومی را تأیید کردند و نامزدی گروه مزا بدون توجه به مخالفت آمریکا به تصویب رسید.
واکنش تهران: شکست سیاسی واشنگتن
رضا نجفی این نتیجه را «شکست سیاسی دیگر برای آمریکا» توصیف کرد و تأکید کرد که تلاش واشنگتن برای منزوی کردن ایران در نهادهای بینالمللی بار دیگر ناکام ماند. وی افزود: علیرغم فشارهایی که برای حذف نام ایران از ترکیب کمیته عمومی اعمال شد، اجماع نسبی و حمایت کشورهای مستقل اجازه نداد این کارشکنی به نتیجه برسد.
به گفته او، این رأیگیری نشان داد که سیاست فشار حداکثری و برخوردهای گزینشی آمریکا در آژانس، حتی در میان متحدان نزدیک واشنگتن نیز با همراهی کامل روبهرو نمیشود و بسیاری از کشورها ترجیح میدهند سازوکارهای حقوقی و جغرافیایی آژانس را مبنای تصمیمگیری قرار دهند.
تلاش ناکام برای جلوگیری از حضور رئیس سازمان انرژی اتمی
نماینده دائم ایران در بخش دیگری از اظهارات خود به تلاشهای پشتپرده آمریکا برای ممانعت از حضور هیأت عالیرتبه ایران در اجلاس اشاره کرد. نجفی گفت واشنگتن با اعمال فشار بر کشور میزبان تلاش کرده بود از حضور محمد اسلامی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران به عنوان رئیس هیأت کشورمان در کنفرانس جلوگیری کند.
وی خاطرنشان کرد که با وجود این فشارها و کارشکنیها، هیأت ایرانی با پیگیریهای فشرده و رایزنیهای دیپلماتیک موفق شد مقدمات حضور در اجلاس را فراهم کند و مانع از تحقق هدف آمریکا شود. نجفی ابراز امیدواری کرد که این موفقیت، مقدمهای برای ناکامیهای بیشتر سیاستهای یکجانبهگرایانه آمریکا در عرصههای بینالمللی و در چارچوب آژانس باشد.
اهمیت عضویت ایران در مقطع کنونی
عضویت در کمیته عمومی اگرچه در نگاه اول موضوعی procedural به نظر میرسد، اما در شرایطی که پرونده هستهای ایران همچنان یکی از محورهای اصلی دستورکار آژانس و شورای حکام است، دارای پیام سیاسی مهمی است. حضور ایران در نهادی که دستورکار و اعتبارنامهها را بررسی میکند، به معنای تثبیت جایگاه حقوقی تهران در ساختار تصمیمسازی کنفرانس عمومی تلقی میشود.
کارشناسان معتقدند تأیید عضویت ایران پس از رأیگیری مخفی، علاوه بر جنبه حقوقی، حامل این پیام است که تلاش برای به حاشیه راندن ایران از طریق سازوکارهای فنی آژانس با اقبال عمومی اعضا مواجه نیست. این رویداد میتواند بر فضای کلی مذاکرات و تعاملات آتی ایران و آژانس نیز اثرگذار باشد.
کنفرانس سالانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی هر سال با حضور نمایندگان بیش از ۱۷۰ کشور عضو در وین برگزار میشود و مهمترین مرجع سیاستگذاری این نهاد بینالمللی به شمار میرود. کمیته عمومی به عنوان بازوی اجرایی کنفرانس، نقش تعیینکنندهای در روانسازی روند برگزاری اجلاس و بررسی اسناد و پیشنهادات ارائهشده دارد.
نظرات (0)