سالار قاسمی، معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، در سفر اخیر خود به استان کردستان و در نشست با شورای معاونین اداره‌کل آموزش و پرورش و مسئولان حوزه استثنایی، چارچوبی جامع از مؤلفه‌های حکمرانی نوین آموزشی و پرورشی را ارائه داد. این سفر که همزمان با هفته دولت و ماه ربیع‌الاول انجام شد، فرصتی برای بررسی عملکرد و چالش‌های آموزش و پرورش استثنایی در کردستان فراهم کرد.

تأکید رئیس‌جمهور بر آموزش و پرورش

قاسمی در ابتدای سخنان خود با اشاره به دغدغه اصلی رئیس‌جمهور نسبت به نظام آموزشی گفت: «آموزش و پرورش یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های رئیس‌جمهور است و توجه به این نهاد، سرمایه‌گذاری برای آینده کشور به شمار می‌رود.» وی همچنین با ابراز رضایت از روند فعالیت‌های آموزش و پرورش استثنایی در کردستان، تأکید کرد که برای ارائه خدمات شایسته‌تر به دانش‌آموزان با نیازهای ویژه، باید از تمام ظرفیت‌های موجود بهره برد.

چهار مؤلفه حکمرانی نوین آموزشی

۱. حکمرانی داده‌محور: نخستین مؤلفه‌ای که قاسمی به آن اشاره کرد، حکمرانی مبتنی بر داده بود. به گفته وی، در این مدل تصمیم‌گیری‌ها باید بر پایه اطلاعات دقیق، آمار و تحلیل‌های کارشناسی صورت گیرد و کمیت و کیفیت فعالیت‌ها به‌صورت مستمر سنجیده شود. این رویکرد به مدیران امکان می‌دهد به جای تکیه بر حدس و تجربه شخصی، از ابزارهای عینی برای ارزیابی عملکرد استفاده کنند.

۲. تاب‌آوری آموزشی: دومین مؤلفه، تاب‌آوری نظام تعلیم و تربیت در برابر بحران‌ها و تغییرات پیش‌بینی‌ناپذیر است. قاسمی خاطرنشان کرد: «ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که با عدم قطعیت مواجه است؛ بنابراین نظام آموزشی باید بتواند ضمن حفظ مسیر اصلی، خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.»

۳. عدالت آموزشی: مؤلفه سوم، تضمین عدالت آموزشی برای همه دانش‌آموزان است. قاسمی تصریح کرد که دانش‌آموزان با نیازهای ویژه باید از فرصت‌های برابر برای یادگیری، رشد، شکوفایی استعدادها و حضور مؤثر در جامعه برخوردار باشند.

۴. حکمرانی مشارکتی: چهارمین مؤلفه بر بهره‌گیری از مشارکت همه ذی‌نفعان — معلمان، خانواده‌ها، مدیران، کارشناسان و دستگاه‌های همکار — تأکید دارد. قاسمی سه محور اعتماد، تقسیم نقش و وظایف و ارائه گزارش را شاه‌بیت این نوع حکمرانی دانست و تأکید کرد: «باید از گزارش‌گری صرف به نتیجه‌گری حرکت کنیم؛ یعنی فعالیت‌ها را بر اساس آثار و نتایج واقعی آن‌ها در زندگی و آینده دانش‌آموزان ارزیابی کنیم.»

فقر کارشناسی بزرگ‌ترین چالش مدیریتی

قاسمی در بخش دیگری از سخنان خود، فقر کارشناسی را یکی از بزرگ‌ترین مشکلات نظام مدیریتی آموزشی عنوان کرد و گفت: «کارشناس باید با عدد و رقم سخن بگوید، تحلیل ارائه دهد و از نقد کارشناسی استقبال کند؛ چراکه نقد سازنده می‌تواند مسیر اصلاح و بهبود عملکرد را هموار کند.» وی همچنین تأکید کرد که نقطه نهایی همه برنامه‌ریزی‌ها باید خدمت‌رسانی مستقیم و مؤثر به دانش‌آموزان با نیازهای ویژه باشد.

آموزش فراگیر و مهارت‌آموزی

معاون وزیر آموزش و پرورش، آموزش فراگیر را یکی از نیازهای اساسی حوزه استثنایی برشمرد و گفت: «آرزوی هر خانواده‌ای داشتن فرزندی سالم و برخوردار از فرصت‌های رشد است.» به گفته وی، نظام تعلیم و تربیت با توسعه آموزش فراگیر، ایجاد رابط فراگیر، تشکیل شوراهای فراگیر و مناسب‌سازی مدارس باید زمینه حضور و بهره‌مندی دانش‌آموزان با نیازهای ویژه را فراهم کند.

وی همچنین مهارت‌آموزی را از دیگر اولویت‌ها دانست و خاطرنشان کرد که دانش‌آموزان باید مهارت‌هایی بیاموزند که در آینده برای اشتغال و زندگی مستقل آنها کاربرد داشته باشد. تأمین تجهیزات کارگاهی و فراهم‌کردن زمینه آموزش‌های مهارتی از وظایف مهم آموزش و پرورش در این حوزه است.

نقش ورزش در مدارس استثنایی

قاسمی در پایان بر اهمیت ورزش در مدارس استثنایی تأکید کرد و گفت: «ورزش نقش مهمی در سلامت جسمی، روحی و اجتماعی دانش‌آموزان دارد و مدرسه‌ای که از فضای ورزشی مناسب برخوردار نباشد، نمی‌تواند به‌طور کامل پاسخگوی نیازهای تربیتی دانش‌آموزان باشد.»