راتکو ملادیچ، فرمانده سابق ارتش صربهای بوسنی و یکی از بدنامترین جنایتکاران جنگی اروپا پس از جنگ جهانی دوم، در سن ۸۴ سالگی در دوران حبس درگذشت. خبرگزاری رویترز با اعلام این خبر گزارش داد که او که به «قصاب بوسنی» معروف بود، دوران محکومیت حبس ابد خود را سپری میکرد.
مرگ در زندان پس از رد درخواست آزادی
بر اساس گزارشهای منتشر شده، ملادیچ در زندان جان خود را از دست داده است. این اتفاق در حالی رخ میدهد که در ماه مه ۲۰۲۶، دادگاه سازمان ملل متحد درخواست تیم وکلای مدافع او برای آزادی زودهنگام به دلایل بشردوستانه و وضعیت جسمانی را رد کرده بود. دادگاه در آن زمان اعلام کرده بود که دلایل ارائهشده برای آزادی مشروط یا کاهش مجازات کافی نیست و او باید همچنان دوران محکومیت خود را ادامه دهد.
مرگ او پایان زندگی یکی از چهرههای اصلی جنگ خونین بوسنی در دهه ۱۹۹۰ را رقم زد؛ جنگی که فروپاشی یوگسلاوی سابق را به یکی از فجیعترین بحرانهای انسانی اروپا تبدیل کرد.
نقش محوری در جنگ بوسنی و سیاست پاکسازی قومی
راتکو ملادیچ در فاصله سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ فرماندهی نیروهای صرب بوسنی را بر عهده داشت. در این دوره، ارتش تحت امر او با هدایت سیاسی رهبران صرب بوسنی، سیاست موسوم به «پاکسازی قومی» را بهصورت گسترده علیه مسلمانان بوسنیایی (بوشنیاکها) و کرواتها اجرا کرد.
این سیاست شامل مجموعهای از اقدامات سازمانیافته از جمله قتل غیرنظامیان، اخراج اجباری صدها هزار نفر از خانههایشان، تخریب روستاها، بازداشت در اردوگاهها و محاصره شهرها بود. بسیاری از این اقدامات بعدها از سوی دادگاههای بینالمللی به عنوان جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی طبقهبندی شد و نام ملادیچ را به عنوان مغز متفکر نظامی این جنایات در صدر فهرست متهمان قرار داد.
نسلکشی سربرنیتسا؛ بزرگترین جنایت پس از جنگ جهانی دوم در اروپا
مهمترین و تکاندهندهترین پرونده در کارنامه ملادیچ، نسلکشی سربرنیتسا در ژوئیه ۱۹۹۵ است. نیروهای تحت فرمان او پس از تصرف منطقهای که از سوی سازمان ملل متحد «منطقه امن» اعلام شده بود، هزاران مرد و نوجوان مسلمان بوسنیایی را از زنان و کودکان جدا کردند.
بر اساس احکام دادگاههای بینالمللی، بیش از هشت هزار مرد و پسر نوجوان بوسنیایی در مدت چند روز بهصورت سازمانیافته و با برنامهریزی قبلی اعدام و در گورهای دستهجمعی دفن شدند. هزاران زن، کودک و سالمند نیز بهزور آواره و از منطقه اخراج شدند. دادگاه کیفری بینالمللی برای یوگسلاوی سابق و دیوان بینالمللی دادگستری، این کشتار را بهعنوان نسلکشی به رسمیت شناختند؛ عنوانی که سنگینترین جرم در حقوق بینالملل محسوب میشود و تا امروز به عنوان بزرگترین جنایت در خاک اروپا پس از جنگ جهانی دوم شناخته میشود.
محاصره سارایوو؛ ۴۴ ماه جهنم برای غیرنظامیان
کارنامه ملادیچ همچنین شامل مسئولیت مستقیم در محاصره سارایوو، پایتخت بوسنی و هرزگوین است. این محاصره که ۴۴ ماه به طول انجامید، طولانیترین محاصره یک پایتخت در تاریخ معاصر اروپا به شمار میرود.
در طول این محاصره، نیروهای صرب مواضع خود را در ارتفاعات اطراف شهر مستقر کرده بودند و بهطور مداوم مناطق مسکونی، بازارها، بیمارستانها و صفهای آب و نان را با توپخانه و تکتیراندازها هدف قرار میدادند. بر اثر این حملات هزاران غیرنظامی از جمله شمار زیادی کودک کشته و دهها هزار نفر زخمی شدند. ساکنان سارایوو در این مدت بدون آب، برق و غذا در شرایطی بسیار سخت و شبیه به یک زندان بزرگ زندگی میکردند و هرگونه تردد در خیابانها میتوانست به قیمت جانشان تمام شود.
محکومیت به حبس ابد و انکار تا آخرین لحظه
پس از پایان جنگ، ملادیچ سالها متواری بود تا اینکه در سال ۲۰۱۱ پس از ۱۶ سال فرار در صربستان بازداشت و به دادگاه کیفری بینالمللی یوگسلاوی سابق در لاهه تحویل داده شد. دادگاه در سال ۲۰۱۷ او را به اتهام نسلکشی، جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی به حبس ابد محکوم کرد؛ حکمی که در مرحله تجدیدنظر نیز تأیید و قطعی شد.
با وجود حجم گسترده اسناد، شهادت بازماندگان و احکام صادرشده، ملادیچ تا پایان عمر هیچگاه مسئولیت جنایات خود را نپذیرفت و همواره اتهامات را رد کرد. با این حال، برای هزاران خانواده قربانی در بوسنی و هرزگوین، بهویژه مادران سربرنیتسا که هنوز در جستجوی بقایای عزیزان خود هستند، نام او همواره نماد بیرحمی و اوج جنایات جنگی در بالکان باقی خواهد ماند و مرگ او در زندان، هرچند پایانی بر پرونده قضاییاش است، اما زخم بازماندگان را التیام نخواهد بخشید.
نظرات (0)