تابستان سال ۲۰۲۶ برای آلمان نه فقط فصلی گرم، بلکه فصلی مرگبار بوده است. بر اساس دادههای تازهای که موسسه رابرت کخ، بازوی اصلی پژوهشهای بهداشت عمومی در آلمان منتشر کرده، موج گرمای بیسابقه امسال جان حدود ۱۵ هزار و ۸۰۰ نفر را در این کشور گرفته است؛ رقمی که بهعنوان بالاترین آمار مرگ ناشی از گرما از سال ۱۹۹۲ تاکنون ثبت شده است.
این گزارش که بازه زمانی ابتدای تابستان تا ۱۶ اوت (۲۵ مرداد) را پوشش میدهد، تصویری نگرانکننده از تأثیر مستقیم افزایش دما بر سلامت عمومی ارائه میدهد و بار دیگر زنگ خطر تغییرات اقلیمی را در قلب اروپا به صدا درآورده است.
جزئیات گزارش موسسه رابرت کخ
موسسه رابرت کخ اعلام کرده که برآوردهای خود را بر پایه تلفیق دو منبع اصلی انجام داده است: دادههای اداره آمار فدرال آلمان درباره میزان مرگومیر و اطلاعات دقیق سازمان هواشناسی آلمان درباره دما و الگوهای جوی. این روش به پژوهشگران امکان داده تا مرگهای مازاد مرتبط با گرما را با دقت بیشتری نسبت به سالهای گذشته محاسبه کنند.
طبق این تحلیل، تابستان امسال شامل دو دوره گرمای شدید و متمایز بوده است:
- موج اول: اواخر ماه ژوئن (اوایل تیر)، که اوج آن بین ۲۲ تا ۲۸ ژوئن بود.
- موج دوم: بازه پایانی ژوئیه تا میانه اوت، یعنی از ۲۷ ژوئیه تا ۱۶ اوت.
تقسیمبندی این دو دوره نشان میدهد که شدت و تمرکز گرما در دوره اول بهمراتب کشندهتر بوده است.
دو موج مرگبار؛ بیشترین قربانیان در یک هفته
آمار تفکیکی منتشرشده نشان میدهد که از مجموع ۱۵ هزار و ۸۰۰ قربانی، حدود ۹ هزار و ۶۰۰ نفر تنها در بازه یکهفتهای ۲۲ تا ۲۸ ژوئن جان خود را از دست دادهاند. در این هفته، میانگین دمای روزانه در سراسر آلمان به ۲۶.۴ درجه سانتیگراد رسید؛ رقمی که برای عرضهای شمالی اروپا بسیار بالا محسوب میشود. در برخی مناطق جنوبی و غربی کشور، دمای هوا در ساعات اوج روز از ۴۰ درجه سانتیگراد نیز فراتر رفت.
موج دوم گرما نیز که از ۲۷ ژوئیه تا ۱۶ اوت ادامه داشت، حدود ۴ هزار قربانی دیگر بر جای گذاشت. مابقی موارد نیز در روزهای پراکنده گرم تابستان ثبت شدهاند. این تمرکز مرگومیر در بازههای کوتاه، ارتباط مستقیم میان جهش ناگهانی دما و افزایش مرگهای مازاد را تأیید میکند.
سالمندان در خط مقدم خطر
یکی از تلخترین یافتههای این گزارش، آسیبپذیری شدید سالمندان است. بر اساس اعلام موسسه رابرت کخ، از کل قربانیان، ۱۱ هزار و ۹۰۰ نفر بالای ۷۵ سال سن داشتهاند. به عبارت دیگر، نزدیک به ۷۵ درصد قربانیان گرما، سالمندان بودهاند.
کارشناسان بهداشت میگویند بدن افراد مسن توانایی کمتری در تنظیم دما، جبران کمآبی و تحمل فشار گرمایی دارد. بیماریهای زمینهای قلبیعروقی، تنفسی و کلیوی که در این گروه سنی شایعتر است، در کنار مصرف برخی داروها و انزوای اجتماعی، خطر مرگ ناشی از گرمازدگی را بهشدت افزایش میدهد. بسیاری از این مرگها نه به دلیل گرمازدگی مستقیم، بلکه به علت تشدید نارسایی قلبی، سکته و اختلالات تنفسی در اثر گرمای مداوم رخ داده است.
شکسته شدن رکورد ۳۲ ساله
بررسی دادههای تاریخی که از سال ۱۹۹۲ تاکنون جمعآوری شده، نشان میدهد رکورد قبلی مرگ ناشی از گرما در آلمان مربوط به سال ۱۹۹۴ بوده است؛ سالی که اپیدمیولوژیستها برآورد کردند حدود ۱۰ هزار و ۱۰۰ نفر به دلیل گرما جان باختند. تابستان ۲۰۲۶ با عبور قابل توجه از این رقم، حدود ۵۶ درصد بیشتر از رکورد پیشین قربانی گرفته است.
این جهش آماری در حالی رخ میدهد که آلمان در سالهای اخیر بهطور پیوسته شاهد تابستانهای گرمتر، طولانیتر و خشکتر بوده و میانگین دمای این کشور در سه دهه اخیر روندی صعودی داشته است.
تغییرات اقلیمی؛ از هشدار تا واقعیت
دانشمندان هواشناسی و سلامت در آلمان تأکید کردهاند که آنچه امسال رخ داد، یک حادثه منفرد جوی نیست، بلکه بخشی از روند بلندمدت تغییرات اقلیمی است. افزایش انتشار گازهای گلخانهای، تضعیف جریانهای جوی و پدیده گنبد حرارتی باعث شده امواج گرما در اروپا هم شدیدتر و هم ماندگارتر شوند.
آلمان که بهطور سنتی کشوری با تابستانهای معتدل شناخته میشد، اکنون با چالشهایی مشابه کشورهای جنوب اروپا مواجه است: کمبود زیرساختهای سرمایشی در خانهها و مراکز نگهداری سالمندان، فشار بر شبکه برق و بیمارستانها، و افزایش خطر آتشسوزی جنگلها.
کارشناسان موسسه رابرت کخ و سازمان هواشناسی آلمان هشدار دادهاند که بدون اجرای برنامههای ملی سازگاری با گرما، از جمله سامانههای هشدار زودهنگام، ایجاد مراکز خنک شهری، آموزش عمومی برای پیشگیری از گرمازدگی و مراقبت ویژه از سالمندان تنها، تعداد قربانیان در سالهای آینده نیز میتواند بالا باقی بماند.
تابستان ۲۰۲۶ با کارنامه تلخ ۱۵ هزار و ۸۰۰ قربانی، اکنون بهعنوان نقطه عطفی در حافظه بهداشت عمومی آلمان ثبت شده است؛ یادآوری پرهزینه از اینکه گرما دیگر یک ناراحتی فصلی ساده نیست، بلکه به تهدیدی جدی برای سلامت و حیات انسان تبدیل شده است.
نظرات (0)