افزایش پرواز پهپادهای غیرمجاز و ناشناس در اطراف پایگاه‌های نظامی انگلیس به یکی از چالش‌های امنیتی تازه برای لندن تبدیل شده است؛ چالشی که به گفته مقام‌های دفاعی این کشور تقریبا به صورت روزانه تکرار می‌شود و زنگ خطر آسیب‌پذیری زیرساخت‌های نظامی را به صدا درآورده است.

بر اساس گزارشی که روزنامه ایندیپندنت منتشر کرده و باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از آن روایت کرده، در یک سال اخیر حدود ۳۴۰ مورد مرتبط با پهپاد در داخل یا اطراف پایگاه‌های وابسته به وزارت دفاع انگلیس ثبت شده است. این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۵۰ مورد و در سال پیش از آن تنها ۱۲۶ مورد بوده؛ روندی صعودی که نشان می‌دهد تعداد حوادث شناسایی‌شده طی دو سال بیش از دو و نیم برابر شده است.

آمار صعودی و نگرانی از آسیب‌پذیری

مقام‌های انگلیسی می‌گویند پهپادهای مشاهده‌شده عمدتا بدون مجوز و به صورت ناشناس در حریم نزدیک به مراکز نظامی پرواز کرده‌اند. اگرچه وزارت دفاع این کشور به طور رسمی اعلام نکرده که چه فرد، گروه یا دولتی را مسئول این پروازها می‌داند، اما شدت گرفتن تکرار این حوادث باعث شده تا بحث درباره انگیزه و منشا آنها در محافل سیاسی و امنیتی لندن بالا بگیرد.

برخی کارشناسان امنیتی که ایندیپندنت با آنها گفت‌وگو کرده، احتمال دخالت عوامل متخاصم خارجی را مطرح کرده‌اند و مدعی شده‌اند که در برخی موارد، شبکه‌هایی مرتبط با مسکو یا تهران ممکن است در پشت این پروازها باشند. این ادعا تاکنون با شواهد رسمی و قابل راستی‌آزمایی از سوی وزارت دفاع انگلیس تایید نشده و در حد گمانه‌زنی کارشناسان باقی مانده است.

هشدار وزیر پیشین دفاع درباره تبدیل پهپادهای شناسایی به تهدید تهاجمی

توبیاس الوود، وزیر پیشین دفاع در دولت محافظه‌کار و نظامی سابق ارتش انگلیس، در واکنش به آمار جدید گفت افزایش چشمگیر موارد ثبت‌شده نشان می‌دهد که تاسیسات نظامی این کشور به عنوان اهداف بالقوه برای شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات در نظر گرفته می‌شوند.

الوود هشدار داد: «در حال حاضر این پهپادها به صورت غیرفعال و برای شناسایی پرواز می‌کنند، اما برای تجهیز آنها به قابلیت تهاجمی و تبدیل شدنشان به ابزاری برای حملات مرگبار، کار چندان پیچیده‌ای لازم نیست.» او همچنین ادعا کرد که روسیه و ایران در پشت بسیاری از این حوادث قرار دارند و شبکه‌های متخاصم با شناسایی و جذب افراد در داخل انگلیس تلاش می‌کنند عملیات شناسایی یا اخلال را پیش ببرند. این اظهارات، موضع شخصی این مقام سابق است و وزارت دفاع انگلیس به صورت رسمی چنین انتسابی را تایید نکرده است.

پاسخ وزارت دفاع: بهبود شناسایی عامل افزایش آمار

در مقابل، وزارت دفاع انگلیس تاکید کرده که بخشی از رشد آمار به دلیل بهبود فرآیندهای گزارش‌دهی، به‌کارگیری فناوری‌های جدید شناسایی پهپاد و افزایش حساسیت و آگاهی کارکنان نسبت به گزارش موارد مشکوک است. به عبارت دیگر، لندن می‌گوید امروز توان بیشتری برای دیدن و ثبت این پروازها دارد و به همین دلیل تعداد پرونده‌های ثبت‌شده بالاتر رفته است.

لوئیز سندرسون-جونز، وزیر نیروهای مسلح انگلیس، در گفت‌وگو با ایندیپندنت تاکید کرد دولت تهدید ناشی از پهپادهای متخاصم علیه مراکز دفاعی را «بسیار جدی» تلقی می‌کند و برای مقابله با آن برنامه‌های مشخصی در دست اجرا دارد.

به گفته او، انگلیس در حال سرمایه‌گذاری قابل توجه در سامانه‌های مقابله با پهپاد (Counter-Drone) است و اختیارات تازه‌ای نیز به نیروهای مسلح داده شده تا در صورت تشخیص تهدید، بتوانند پهپادهای مزاحم را از کار بیندازند.

حریم هوایی ممنوعه و اختیارات جدید ارتش

یکی از اقدامات عملی دولت انگلیس، ایجاد مناطق پرواز ممنوع و حریم هوایی محدودشده بر فراز مراکز حساس دفاعی بوده است. بر این اساس، در ماه فوریه گذشته، پرواز هرگونه پهپاد و پرنده بدون سرنشین غیرمجاز بر فراز ۴۴ مرکز دفاعی مهم در سراسر انگلیس ممنوع اعلام شد.

قرار است در پاییز امسال نیز ۱۶۰ مرکز دیگر به فهرست مناطق دارای محدودیت پروازی اضافه شوند تا پوشش حفاظتی گسترده‌تری ایجاد شود. این محدودیت‌ها به نیروهای نظامی اجازه می‌دهد هر پرنده مشکوکی را که وارد این حریم‌ها شود، به عنوان هدف بالقوه تهدید شناسایی و با آن برخورد کنند.

سندرسون-جونز همچنین اعلام کرد قانونی که تا پایان سال جاری اجرایی خواهد شد، به نیروهای نظامی اجازه می‌دهد بدون نیاز به درخواست کمک از پلیس، به صورت مستقل پهپادهایی را که تهدیدی برای تاسیسات دفاعی محسوب می‌شوند، در هوا، روی زمین یا حتی روی آب از کار بیندازند و زمین‌گیر کنند. این تغییر قانونی، سرعت واکنش در لحظه حادثه را به طور محسوسی افزایش خواهد داد.

سرمایه‌گذاری چند برابری برای مقابله با پهپادها

وزیر نیروهای مسلح انگلیس افزود دولت از زمان آغاز به کار خود، هزینه‌های مربوط به توسعه قابلیت‌های مقابله با پهپاد را چهار برابر کرده است. علاوه بر این، در چارچوب برنامه جدید سرمایه‌گذاری دفاعی، مبلغ ۷۵۰ میلیون پوند دیگر به طور ویژه برای خرید و توسعه سامانه‌های ضدپهپاد و حفاظت از نیروهای انگلیسی در داخل و خارج از کشور اختصاص یافته است.

این سرمایه‌گذاری شامل توسعه رادارهای کشف پهپادهای کوچک، سامانه‌های جنگ الکترونیک برای اخلال در ارتباط پهپاد با کنترل‌کننده، و همچنین سامانه‌های رهگیری و انهدام نرم و سخت است. لندن امیدوار است با ترکیب این فناوری‌ها، بتواند از تکرار نفوذ پهپادهای ناشناس به حریم پایگاه‌هایش جلوگیری کند.

کارشناسان امنیتی در انگلیس معتقدند رشد جهانی دسترسی به پهپادهای ارزان‌قیمت و تجاری، در کنار پیشرفت سریع فناوری‌های تصویربرداری و هدایت از راه دور، باعث شده حتی گروه‌های کوچک نیز بتوانند با هزینه کم، عملیات شناسایی گسترده انجام دهند. همین موضوع ضرورت نوسازی پدافند هوایی در ارتفاع پایین و تقویت حفاظت پیرامونی پایگاه‌ها را دوچندان کرده است.

با این حال، وزارت دفاع انگلیس تاکید دارد که تا این لحظه هیچ موردی از آسیب مستقیم یا حمله موفق با استفاده از این پهپادها گزارش نشده و بیشتر موارد در حد پروازهای مشکوک و شناسایی غیرمجاز باقی مانده است؛ اما تداوم روند افزایشی، لندن را وادار کرده تا پیش از تبدیل شدن این تهدید بالقوه به تهدید بالفعل، اقدامات پیشگیرانه را تشدید کند.