امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه از طرح خود برای برگزاری یک نشست ویژه با حضور سران گروه هفت با محور مدیریت بحران انرژی خبر داد. او اعلام کرد این نشست قرار است در هفته‌های پیش‌رو برگزار شود و دستور کار اصلی آن، یافتن راهکاری مشترک برای مقابله با جهش بی‌سابقه قیمت انرژی و بررسی امکان استفاده از ذخایر راهبردی نفت خواهد بود.

جزئیات پیشنهاد مکرون برای نشست سران گروه هفت

مکرون در یک نشست خبری با اشاره به ضرورت هماهنگی بیشتر میان اقتصادهای بزرگ غربی گفت: «در هفته‌های آینده نشستی از گروه هفت خواهیم داشت که به مسئله انرژی اختصاص خواهد داشت تا همکاری‌ها افزایش یابد و از تنش‌های غیرضروری میان کشورهای گروه هفت و شرکای اصلی ما جلوگیری شود».

به گفته رئیس‌جمهور فرانسه، هدف از این نشست تنها مدیریت کوتاه‌مدت بازار نیست، بلکه ایجاد یک سازوکار هماهنگ برای جلوگیری از رقابت مخرب میان اعضای گروه هفت بر سر منابع انرژی و پرهیز از اقدامات یک‌جانبه‌ای است که می‌تواند بازار جهانی را متلاطم‌تر کند. او تأکید کرد که هرگونه تصمیم درباره آزادسازی ذخایر استراتژیک باید با اجماع و هماهنگی کامل اتخاذ شود تا اثرگذاری آن بر قیمت‌ها پایدار باشد.

پیشنهاد پاریس در شرایطی مطرح می‌شود که کشورهای گروه هفت شامل آمریکا، آلمان، فرانسه، بریتانیا، ایتالیا، کانادا و ژاپن، هر یک به‌شکلی متفاوت با پیامدهای گرانی انرژی دست و پنجه نرم می‌کنند؛ از افزایش هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل گرفته تا رشد نارضایتی اجتماعی ناشی از تورم سوخت.

نشست اضطراری در کاخ الیزه و هشدار درباره شرایط جدی

اظهارات مکرون تنها ساعاتی پس از برگزاری یک نشست اضطراری در کاخ الیزه مطرح شد؛ نشستی که در آن رؤسای دستگاه‌های اطلاعاتی فرانسه و شماری از مقامات ارشد سیاسی حضور داشتند. در این جلسه، آخرین ارزیابی‌ها از تحولات میدانی و سیاسی در اوکراین و غرب آسیا به رئیس‌جمهور ارائه شد؛ دو کانون بحرانی که به گفته مقامات فرانسوی، نقش مستقیمی در بی‌ثباتی بازار جهانی انرژی داشته‌اند.

مکرون با توصیف شرایط کنونی به عنوان وضعیتی جدی هشدار داد: «شرایطی که با آن مواجه هستیم جدی است. این شرایط به دلیل وضعیت بین‌المللی و پیامدهای جنگ‌هایی که با آنها مواجه هستیم، ایجاد شده است». او تلویحا تأکید کرد که ادامه درگیری‌ها و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی، فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین انرژی اروپا وارد کرده و فرانسه نیز از این قاعده مستثنی نیست.

منابع نزدیک به الیزه می‌گویند در نشست اضطراری، سناریوهای مختلفی درباره امنیت انرژی، تاب‌آوری شبکه توزیع سوخت و احتمال اختلال در واردات فرآورده‌های نفتی مرور شده و دولت مکلف شده است برنامه‌های احتیاطی برای فصل سرد پیش‌رو را به‌روزرسانی کند.

رکوردشکنی قیمت گازوئیل و فشار بر خانوارها

محرک اصلی تحرکات اخیر دولت فرانسه، جهش کم‌سابقه قیمت سوخت در بازار داخلی است. بر اساس تازه‌ترین آمارهای رسمی، میانگین قیمت هر لیتر گازوئیل در فرانسه از ۲.۳۹ یورو عبور کرده و به‌طور مداوم در حال جابه‌جا کردن رکوردهای تاریخی است. این رقم به معنای افزایش چشمگیر هزینه‌های روزمره برای میلیون‌ها خانوار، رانندگان، شرکت‌های حمل‌ونقل و بخش کشاورزی است.

افزایش بهای گازوئیل تنها یک شاخص قیمتی نیست؛ بلکه به‌صورت دومینووار هزینه سبد معیشت، قیمت کالاهای اساسی و نرخ خدمات را بالا برده و شاخص تورم را تحت فشار قرار داده است. در هفته‌های اخیر، گزارش‌های متعددی از اعتراض صنوف حمل‌ونقل و نگرانی صاحبان صنایع کوچک و متوسط درباره حاشیه سود و تداوم فعالیت منتشر شده است.

دولت فرانسه برای کاستن از فشار بر قدرت خرید مردم، ناچار شده برخی از حمایت‌های مالی و یارانه‌های سوختی را تمدید کند. هرچند جزئیات بسته‌های حمایتی جدید هنوز به‌طور کامل اعلام نشده، اما منابع دولتی از تداوم تخفیف‌ها، کمک‌های هدفمند به خانوارهای کم‌درآمد و تسهیلات برای بخش حمل‌ونقل جاده‌ای خبر می‌دهند. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این حمایت‌ها بدون مهار ریشه‌ای قیمت جهانی نفت، بار سنگینی بر بودجه عمومی وارد خواهد کرد.

گزینه آزادسازی ذخایر راهبردی روی میز گروه هفت

یکی از محورهای کلیدی نشست پیشنهادی مکرون، بررسی امکان آزادسازی هماهنگ ذخایر راهبردی نفت است. این ابزار پیش‌تر نیز در مقاطعی از بحران‌های انرژی از سوی آمریکا و برخی اعضای گروه هفت به کار گرفته شده، اما اثربخشی آن همواره به میزان هماهنگی و حجم عرضه بستگی داشته است.

فرانسه امیدوار است با جلب موافقت شرکای خود، از طریق عرضه کنترل‌شده از ذخایر استراتژیک، از التهاب بازار کاسته و فرصت بیشتری برای تثبیت قیمت‌ها فراهم شود. در مقابل، برخی از اعضا نگران هستند که آزادسازی زودهنگام ذخایر، توان مانور آنها را در برابر شوک‌های احتمالی زمستان کاهش دهد.

تحلیلگران معتقدند موفقیت نشست آینده گروه هفت به دو عامل بستگی دارد:

  • میزان پایبندی اعضا به پرهیز از رقابت قیمتی و خریدهای هیجانی در بازار نقدی
  • توانایی گروه برای ارائه سیگنال قوی به بازار مبنی بر آمادگی برای مداخله هماهنگ
  • هم‌زمان، مدیریت انتظارات افکار عمومی در داخل کشورها نسبت به اثر کوتاه‌مدت این تصمیمات

در هر صورت، ابتکار مکرون نشان می‌دهد که پاریس بحران انرژی را نه یک مسئله صرفا داخلی، بلکه چالشی فراملی می‌بیند که تنها با دیپلماسی انرژی و همکاری چندجانبه قابل مهار است. نتیجه نشست ویژه گروه هفت می‌تواند مسیر قیمت سوخت در اروپا را در ماه‌های آینده به‌طور معناداری تعیین کند و حتی بر سیاست‌های حمایتی دولت فرانسه در قبال خانوارها اثر بگذارد.