دفتر بودجه کنگره آمریکا در گزارشی تازه برآورد کرده است که ترمیم و بازسازی ذخایر موشکهای رهگیر ایالات متحده پس از مصرف گسترده در ماههای اخیر، ممکن است تا پنج سال به طول بینجامد؛ موضوعی که بار دیگر بحث هزینههای سرسامآور نظامی و محدودیتهای صنعتی آمریکا را در کانون توجه قرار داده است.
این گزارش در حالی منتشر شده که جمال احمد، مجری شبکه الحوار لندن، با اشاره به فشار فزاینده هزینههای نظامی بر اقتصاد آمریکا تأکید کرده است که علاوه بر بار مالی جنگهای فرسایشی، ایالات متحده با چالش جدی در جایگزینی تسلیحات پیشرفته و بهویژه سامانههای دفاع موشکی روبهروست.
هشدار درباره جنگ فرسایشی و هزینههای پنهان
به گفته این تحلیلگر، آنچه امروز گریبان واشنگتن را گرفته تنها هزینه مستقیم عملیات نظامی نیست، بلکه مجموعهای از هزینههای فرسایشی، لجستیکی و صنعتی است که در طول ماهها و سالها انباشته شده است. از تولید موشکهای رهگیر تا نگهداری سامانهها، آموزش نیروها و پشتیبانی زنجیره تأمین، هر بخش از این چرخه بودجهای کلان میطلبد و بازگشت به نقطه اولیه بهسادگی ممکن نیست.
دفتر بودجه کنگره که بازوی تحلیلی و مالی کنگره آمریکا محسوب میشود، معمولاً برآوردهای محافظهکارانه و مبتنی بر دادههای صنعتی و بودجهای ارائه میدهد. اعلام بازه زمانی پنجساله برای بازسازی ذخایر رهگیرها از سوی این نهاد، نشان میدهد که حتی با تخصیص بودجه فوقالعاده نیز محدودیتهای تولید، کمبود مواد اولیه حساس و ظرفیت محدود خطوط تولید صنایع دفاعی، مانع از جبران سریع ذخایر خواهد بود.
چرا بازسازی ذخایر رهگیر تا این حد زمانبر است؟
موشکهای رهگیر مورد استفاده آمریکا – از جمله نمونههای مستقر در سامانههای پاتریوت، تاد (THAAD) و سامانه دریاپایه ایجس با موشکهای خانواده استاندارد SM-3 و SM-6 – از پیچیدهترین تسلیحات جهان به شمار میروند. هر فروند از این موشکها به دهها قطعه الکترونیکی پیشرفته، حسگرهای دقیق، موتورهای چندمرحلهای و مواد خاص نیاز دارد که تنها تعداد محدودی از شرکتهای پیمانکار توان تولید آن را دارند.
- ظرفیت محدود تولید: خطوط تولید این سامانهها برای تقاضای زمان صلح طراحی شدهاند، نه مصرف انبوه در یک درگیری پرشدت و مستمر.
- زنجیره تأمین شکننده: تأمین تراشههای پیشرفته، مواد کمیاب و قطعات اپتیکی به شبکه جهانی وابسته است و هر اختلال، تولید را ماهها به تأخیر میاندازد.
- هزینه هر شلیک: قیمت هر موشک رهگیر از چند میلیون دلار فراتر میرود و شلیک گسترده در برابر حملات پهپادی و موشکی کمهزینه، معادله هزینه-فایده را به زیان مدافع تغییر میدهد.
- آزمایش و کنترل کیفیت: هر موشک پیش از تحویل باید مراحل طولانی آزمایش و تأیید را بگذراند که قابل فشردهسازی چشمگیر نیست.
در چنین شرایطی، حتی اگر کنگره بودجه اضافی تصویب کند، تبدیل بودجه به موشک آمادهبهکار، مستلزم زمان، نیروی متخصص و هماهنگی میان دهها پیمانکار فرعی است؛ عاملی که برآورد پنجساله را قابل درک میکند.
بهای سنگین تقابل احتمالی با ایران
اشاره مجری الحوار به «هزینه سنگین رویارویی با ایران» ناظر به ویژگی خاص توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران و متحدان منطقهای آن است. شبکه گسترده و متنوع موشکها و پهپادها، در صورت بروز یک درگیری گسترده، میتواند سامانههای دفاعی را وادار به شلیکهای پرتعداد و مداوم کند؛ امری که به سرعت ذخایر رهگیرها را تحلیل میبرد.
تجربه ماههای اخیر در منطقه – از رهگیری حملات در دریای سرخ تا حمایت دفاعی از متحدان آمریکا – نشان داده که نرخ مصرف رهگیرها به مراتب بالاتر از نرخ جایگزینی آنهاست. به بیان دیگر، آمریکا و متحدانش برای رهگیری هر موج حمله، ناگزیر به استفاده از تسلیحاتی چند برابر گرانتر از سلاح مهاجم هستند و این عدم توازن، در یک رویارویی طولانیمدت میتواند به یک بحران لجستیکی تبدیل شود.
تحلیلگران در لندن و واشنگتن میگویند همین نگرانی باعث شده تا برخی محافل در کنگره نسبت به تبعات هرگونه ماجراجویی نظامی جدید هشدار دهند و بر لزوم بازدارندگی از طریق دیپلماسی و کاهش تنش تأکید کنند، چرا که پر کردن دوباره انبارها نه تنها پرهزینه، بلکه زمانبر و از نظر راهبردی آسیبپذیر است.
فشار بر بودجه و آمادگی نظامی آمریکا
فراتر از بُعد صنعتی، گزارش دفتر بودجه کنگره پیامی بودجهای نیز دارد. آمریکا همزمان با تعهدات گسترده در اروپا، شرق آسیا و خاورمیانه، باید منابع مالی عظیمی را میان نوسازی زرادخانه هستهای، توسعه نسل جدید جنگندهها و کشتیها و همچنین بازسازی ذخایر مهمات متعارف تقسیم کند. افزودن صورتحساب بازسازی پنجساله رهگیرها به این فهرست، فشار مضاعفی بر بودجه دفاعی ایجاد میکند که همین حالا نیز از مرز ۸۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.
برخی سناتورها پیشتر هشدار داده بودند که ادامه روند فعلی بدون افزایش ظرفیت تولید، میتواند در سالهای آینده شکاف میان نیاز عملیاتی و توان واقعی را عمیقتر کند و آمادگی رزمی یگانهای مستقر در خارج را کاهش دهد. از این منظر، برآورد پنجساله نه فقط یک عدد فنی، بلکه زنگ خطری برای برنامهریزان پنتاگون تلقی میشود.
ویدئوی منتشر شده همراه با گزارش اولیه نیز با بازخوانی همین هشدارها، به نقل از مجری الحوار تأکید میکند که هزینههای فرسایشی نظامی – از استهلاک تجهیزات تا افزایش بدهی عمومی – در نهایت به اقتصاد کلان آمریکا منتقل میشود و قدرت مانور سیاسی واشنگتن را محدود میسازد.
در مجموع، آنچه از گزارش دفتر بودجه کنگره و تحلیلهای رسانهای برمیآید، تصویری از یک چالش چندلایه است: بازسازی ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا پروژهای کوتاهمدت نیست و هرگونه تشدید تنش با ایران، میتواند این چالش را به بحرانی پرهزینه و طولانی تبدیل کند؛ بحرانی که جبران آن سالها زمان و میلیاردها دلار منابع نیاز خواهد داشت.
نظرات (0)