دومین آیین اعطای «نشان ملی پارسیجان» با حضور چهرههای فرهنگی، ادبی و هنری برگزار شد و با معرفی برگزیدگان به کار خود پایان داد. در این دوره، هیئت داوران نشان زرین پارسیجان را به حمیدرضا محمدی، بنیانگذار تارنمای «گنجور» اهدا کرد تا از تلاشی تقدیر شود که دسترسی آزاد و گسترده علاقهمندان به گنجینه شعر فارسی را ممکن کرده است.
این مراسم که با رویکرد پاسداشت، پایش و تقویت زبان فارسی برپا شده بود، فرصتی برای بازخوانی نسبت زبان با فکر، فرهنگ و زیست روزمره جامعه بود؛ نسبتی که به گفته سخنرانان، فراتر از کارکرد ارتباطی صرف است.
زبان، خودِ فکر است؛ کلمات شأن قدسی دارند
سیدعلی میرفتاح، دبیر علمی دومین دوره نشان ملی پارسیجان، در سخنانی با تأکید بر ضرورت حراست از زبان فارسی گفت: حفظ ادبیات فارسی وظیفهای است که ابعاد فرهنگی و حتی معنوی دارد. به گفته او، واژهها شأن قدسی دارند و ما مکلفیم آنچه از پیشینیان به امانت رسیده را به بهترین شکل به نسلهای آینده برسانیم.
میرفتاح با ترسیم تصویری از داوری آیندگان درباره امروز اظهار کرد: اگر صد سال دیگر درباره این دوره قضاوت کنند، خواهند گفت در روزگاری که کشور با جنگ، نوسانهای اقتصادی، گرانی و اختلافنظرهای سیاسی روبهرو بود، گروهی نیز دغدغه زبان فارسی را داشتند و مراقب بودند آسیبی به این سرمایه ملی وارد نشود.
او افزود: بخشی از کوشش برای زبان فارسی به جهانبینی ما نسبت به آن بازمیگردد. زبان فارسی با ادبیات عرفانی و ساحت معنوی پیوندی تاریخی دارد و در دورههایی تلاش شده این پیوند گسسته و زبان به سمت سکولار شدن سوق داده شود؛ در حالی که غنا و هویت فارسی تا حد زیادی مرهون همین پشتوانه معنوی است.
دبیر علمی پارسیجان با تأکید بر اینکه زبان تنها ابزار ارتباط نیست، تصریح کرد: زبان، خودِ فکر است. آشفتگی و پراکندگی در زبان به آشفتگی در اندیشه میانجامد و انسجام زبانی، زمینهساز فکر منسجم است. از این رو، برای گشودن بسیاری از گرههای فکری و فرهنگی، باید از اصلاح زبان آغاز کرد.
او همچنین به ویژگی سخنوران و نویسندگان برجسته در انتخاب دقیق واژگان اشاره کرد و گفت: بزرگان اهل قلم و بیان، حتی پیش از سخنرانی، واژهها را با وسواس انتخاب میکردند. این دقت نشان میدهد کلمات، اموری اتفاقی و کماهمیت نیستند و هر واژه بار معنایی و مسئولیتی دارد.
هشدار نسبت به بیتوجهی به فارسی در نظام اداری و آموزشی
میرفتاح بخش مهمی از سخنان خود را به نقد وضعیت زبان فارسی در نظام اداری و بروکراسی کشور اختصاص داد و گفت: اگرچه مجموعههایی مانند حوزه هنری و دستاندرکاران پارسیجان تمرکز خود را بر عرصههایی چون موسیقی، اجرا و تولیدات فرهنگی گذاشتهاند که بهطور مستقیم با زبان سروکار دارند، اما حوزه اداره و قانونگذاری کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته او، در مکاتبات اداری و متون حقوقی، زبان فارسی گاه چنان پیچیده و دیریاب میشود که فهم آن برای عموم دشوار است. او با یادآوری اقدام تاریخی قائممقام فراهانی در پیراستن نامههای دیوانی از پیچیدگیهای تصنعی، تأکید کرد: امروز نیز به نهضتی مشابه برای سادهسازی، روانسازی و فارسینویسی در نظام اداری نیاز داریم؛ چراکه نفوذ و گستره این متون بر زندگی مردم بسیار زیاد است.
دبیر علمی پارسیجان افزود: دفتر پاسداشت زبان فارسی میتواند یکی از مأموریتهای اصلی خود را اصلاح زبان در بخش اداری قرار دهد. در کنار آن، نظام آموزشی نیز عرصهای سرنوشتساز است که نگرانیهایی درباره جایگاه زبان فارسی در آن وجود دارد و باید با برنامهای منسجم تقویت شود.
گنجور؛ حاصل تلاش هزاران نفر برای شعر فارسی
در بخش دیگری از آیین، حمیدرضا محمدی، بنیانگذار تارنمای گنجور و یکی از نامزدهای دریافت نشان، با قدردانی از انتخاب گنجور گفت: گنجور نام یک فرد نیست، بلکه ثمره همراهی هزاران نفری است که در طول سالها این مجموعه را پروردهاند و آن را به مقصد جستوجوی شعردوستان در اینترنت تبدیل کردهاند؛ جایی که کاربر با یک جستوجوی ساده به شعر مورد نظر خود میرسد.
او تأکید کرد: بها دادن به گنجور در این مراسم، ارج نهادن به کوشش جمعی و داوطلبانه هزاران همراهی است که بینام و نشان اما پیوسته برای گردآوری، تصحیح و دسترسپذیر کردن متون کهن فارسی تلاش کردهاند.
آوای شعر در پارسیجان؛ از اجرای معتمدی تا سخن میرشکاک
محمد معتمدی، خواننده آواز ایرانی و دیگر نامزد دریافت نشان ملی پارسیجان، در این آیین دو قطعه «حالا که میروی» و «مژده باران» را اجرا کرد. او با ابراز خرسندی از حضور در جمعی ادبی به بهانه پاسداشت زبان فارسی گفت: خود را خوشهچین دفتر ادبیات ایران میدانم؛ دستم در سفره شعر و شاعران است و وظیفه دارم شعر را بیآنکه آسیبی به اصالت آن وارد شود، به گوش شنونده برسانم.
یوسفعلی میرشکاک، شاعر و پژوهشگر ادبیات نیز در سخنانی با قدردانی از تلاش نهادهای فرهنگی و هنری گفت: اگر امروز پارسیجان شکوفا شده، به برکت حضور زنده شعر در این سرزمین است؛ این شعر است که زبان فارسی را نگاه داشته است. او با اشاره به کاستیها در نگاه به زبان افزود: ما جلسه و شب شعر بسیار داریم، اما «جلسه هندسه کلمات» کمتر برگزار میکنیم. امیدوارم پارسیجان روزی فراگیر و جهانی شود.
میرشکاک با توصیف زبان فارسی بهعنوان امانتی معنوی تاکید کرد: این زبان امانت و ودیعهای است که به تعبیر او با پشتوانه فرهنگی و معنوی این سرزمین گره خورده و پاسداشت آن، پاسداشت هویت و استمرار تاریخی ماست.
حسین اژدهایی، خبرنگار واحد مرکزی هرمزگان و از دیگر نامزدهای نشان نیز با اشاره به تداوم آنچه «جنگ تمدنی» خواند، گفت: پارسی همان سرو سخنگوست و ایران، سرزمین ریشهدار و جاودانهای است که زبان فارسی یکی از ستونهای هویتی آن به شمار میرود.
نامزدها و برگزیده نهایی
بر اساس اعلام هیئت داوران دومین آیین نشان ملی پارسیجان، فهرست نامزدهای دریافت نشان و سرو زرین پارسیجان شامل «نرمافزار بله»، «محمدمهدی باقری مدیر مؤسسه ویراستاران»، «حمیدرضا محمدی مؤسس تارنمای گنجور»، «محمد معتمدی خواننده آواز ایرانی»، «قطار شهری تهران (معاونت فرهنگی مترو)» و «حسین اژدهایی خبرنگار واحد مرکزی هرمزگان» بود.
در پایان، پس از بررسی فعالیتها و اثرگذاری نامزدها در پاسداشت زبان فارسی، نشان ملی پارسیجان به حمیدرضا محمدی، مؤسس گنجور اهدا شد؛ انتخابی که به گفته برگزارکنندگان، نماد توجه به ظرفیتهای مردمی و فناورانه در خدمت ادبیات کهن فارسی است.
برگزارکنندگان ابراز امیدواری کردند که پارسیجان با تداوم حمایت از کنشگران حوزه زبان فارسی ـ از ویراستاران و نویسندگان تا هنرمندان، رسانهها و مجموعههای فناورانه ـ بتواند جریانی پایدار برای پایش، پیراستن و پویایی زبان فارسی در عرصههای فرهنگ، اداره و آموزش ایجاد کند.
نظرات (0)