هر سال بخش قابل‌توجهی از آب‌های ناشی از بارش‌های زاگرس بدون آنکه سهمی در توسعه استان داشته باشند، از مرزهای لرستان عبور می‌کند. این وضعیت سال‌هاست به یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه‌ای استان تبدیل شده است؛ استانی که با وجود ظرفیت بالای آب‌های سطحی، در تأمین آب کشاورزی، صنعت و حتی شرب با محدودیت‌های جدی روبه‌روست.

علیرضا کاکاوند، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، در گفت‌وگویی با اشاره به عقب‌ماندگی استان در حوزه زیرساخت‌های آبی گفت: لرستان همواره از نظر منابع آبی جزو استان‌های سوم و چهارم کشور بوده، اما در حوزه آب‌وخاک آنطور که باید کار نشده و بهره‌وری درستی از این منابع صورت نگرفته است.

هشت سد فعال با مخازنی که خالی می‌مانند

به گفته کاکاوند، هم‌اکنون هشت سد در لرستان در دست بهره‌برداری است اما مجموع حجم مخازن این سدها کمتر از ۲۵۰ میلیون مترمکعب است. نکته قابل توجه اینکه در سال آبی گذشته حدود ۶۰۰ میلی‌متر بارندگی در استان ثبت شد که میزان استثنایی محسوب می‌شود؛ با این حال تنها ۴۰ درصد مخازن سدهای استان پر شد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان تأکید کرد: لرستان از نظر زیرساخت آبی عقب است و از نظر امکان‌سنجی احداث سدهای بزرگ نیز موقعیت جغرافیایی و توپوگرافی منطقه جوابگو نیست؛ از همین رو باید به سمت احداث سدهای کوچک و زودبازده حرکت کنیم.

۳۶ سد در دست مطالعه؛ ۱۲ پروژه اولویت‌دار

کاکاوند از مطالعه ۳۶ سد در لرستان خبر داد و گفت: از این تعداد ۱۲ مورد در اولویت قرار گرفته و وارد برنامه شده‌اند. به گفته وی، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی برای اختصاص اعتبار به این پروژه‌ها قول‌هایی داده و طرف مقابل نیز متعهد شده است مطالعات این سدها تا نیمه اول سال آینده تکمیل شود.

ایستگاه‌های پمپاژ؛ آبیاری هفت هزار هکتار

در بخش دیگری از این گفت‌وگو به وضعیت ایستگاه‌های پمپاژ آب اشاره شد. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان با بیان اینکه شش ایستگاه پمپاژ در استان در دست احداث است، گفت: این ایستگاه‌ها حدود هفت هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان را آبیاری خواهند کرد.

  • دو ایستگاه پمپاژ «نله» و «اسماعیل‌آباد» طی روزهای آینده افتتاح می‌شوند.
  • فاز اول ایستگاه پمپاژ «جایدر» پلدختر آماده افتتاح است.
  • یک ایستگاه پمپاژ در شهرستان الیگودرز از طرح معروف «قمرود» تأمین آب می‌شود.

وضعیت پروژه‌های شاخص سدسازی

کاکاوند درباره پروژه سد «عالی محمود» الیگودرز که از مصوبات سفر رئیس‌جمهور به لرستان است، گفت: این پروژه هم‌اکنون حدود ۳۷ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و عمده این پیشرفت مربوط به چند ماه اخیر بوده است. همچنین سد «آبسرده» بروجرد که تاکنون سه پیمانکار عوض کرده، بار دیگر فعال شده و به حدود ۶۱ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است.

وی ابراز امیدواری کرد که هر دو پروژه «عالی محمود» و «آبسرده» در همین دولت آبگیری شوند. درباره سد «زیبا محمد» خرم‌آباد نیز گفت: این پروژه از سال ۱۳۸۴ آغاز شده اما همواره متوقف مانده؛ حدود یک ماه است که دوباره فعال شده و امیدواریم به سرانجام برسد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان همچنین از پیگیری پروژه‌های «معشوره»، «مخمل‌کوه»، «رودبار» و «بختیاری» توسط شرکت آب نیرو خبر داد و گفت: سد «معشوره» حدود ۱۷ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و برای آن در سفر رئیس‌جمهور به لرستان دو هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است. سد «مخمل‌کوه» نیز که نیاز اساسی شهر خرم‌آباد است، فعال بوده و امید می‌رود در همین دولت به بهره‌برداری برسد.

کاهش وابستگی به آب زیرزمینی

کاکاوند درباره وضعیت منابع زیرزمینی استان گفت: میزان برداشت آب زیرزمینی در لرستان حدود یک میلیارد و ۲۲۶ میلیون مترمکعب است که ۸۶ درصد آن سهم بخش کشاورزی، ۲.۲ درصد سهم صنعت و ۱۲ درصد سهم شرب است.

وی با اشاره به اینکه ۶۰ درصد منابع مصرفی استان از طریق آب زیرزمینی تأمین می‌شود، این وضعیت را «اشتباه محض» خواند و افزود: برنامه‌ریزی کرده‌ایم که با اجرای پروژه‌ها و جلوگیری از مصارف غیرمجاز، تا سال ۱۴۰۷ این سهم به حدود ۵۳ تا ۵۵ درصد کاهش یابد و به جای برداشت از چاه‌ها، بیشتر از آب سطحی استفاده شود.