چهار سازه آبی تاریخی ایران، از جمله بند امیر استان فارس، برای ثبت در فهرست «سازههای آبی میراث جهانی» (WHIS) معرفی شدند. این آثار در نشست سالانه کمیسیون بینالمللی آبیاری و زهکشی (ICID) که پاییز امسال در فرانسه برگزار میشود، بررسی و معرفی خواهند شد.
چهار میراث آبی ایران در راه فهرست جهانی
مهرزاد احسانی، سخنگوی کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران اعلام کرد: سازههای معرفیشده به کمیسیون بینالمللی آبیاری و زهکشی شامل بند امیر در استان فارس، پل اللهوردیخان در استان اصفهان، بند شادروان یا پلبند قیصر در استان خوزستان و سازههای آبی تاریخی سیراف در استان بوشهر است.
او افزود: این معرفی در چارچوب برنامه «سازههای آبی میراث جهانی» یا WHIS انجام شده که یکی از طرحهای کمیسیون بینالمللی آبیاری و زهکشی برای شناسایی، معرفی و حفاظت از آثار ارزشمند تاریخی مرتبط با دانش مدیریت آب به شمار میرود.
سابقه ۷۵ ساله ICID و نقش فعال ایران
کمیسیون بینالمللی آبیاری و زهکشی نهادی مستقل با بیش از هفتاد عضو است که در ژانویه ۱۹۵۱ به پیشنهاد هند و در دهلینو آغاز به کار کرد. کمیته ملی آبیاری و زهکشی جمهوری اسلامی ایران نیز از اعضای فعال این کمیسیون به شمار میرود.
به گفته احسانی، از آغاز اجرای برنامه WHIS تاکنون ۱۲ سازه آبی تاریخی از سوی ایران به ICID معرفی و ثبت شده است و آثار ثبتشده سال ۲۰۲۶ در اجلاس سالانه کمیسیون که دهه سوم مهرماه در فرانسه برگزار خواهد شد، معرفی میشوند.
شرایط ثبت جهانی سازهها
- سازه باید حداقل ۱۰۰ سال قدمت داشته باشد.
- اثر باید همچنان فعال و زنده باشد.
- هر کمیته ملی سالانه تنها امکان معرفی چهار سازه آبی را دارد.
به گفته این مقام مسئول، فرایند معرفی آثار به ICID مستقل از اقدامات یونسکو و فائو انجام میشود، اما میتواند در روند ثبت جهانی آثار تاریخی مؤثر باشد.
بند امیر؛ یادگار هزارساله مهندسی آب فارس
بند امیر که با نام سد عضدی نیز شناخته میشود، حدود سال ۹۶۰ میلادی (۳۶۰ هجری قمری) به دستور عضدالدوله دیلمی بر روی رودخانه کُر در استان فارس احداث شده است. این سازه با استفاده از سنگ و ملات ضد آب سنتی ساخته شده و با دریچههای طاقیشکل خود امکان تنظیم دقیق جریان آب، کنترل سیلاب و مدیریت رسوب را فراهم میکرده است.
سیاوش بدری، مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس گفت: حدود یک سال پیش در نامهای به کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران، بند امیر به عنوان یکی از سازههای واجد شرایط ثبت جهانی معرفی شد. هدف این اقدام، فراهم کردن بستر بهتر برای نگهداری، مرمت و حفاظت از این اثر آبی و کشاورزی بوده است.
تفاهمنامه پژوهش درباره سازههای آبی فارس
بدری با اشاره به تبادل تفاهمنامهای میان آب منطقهای و میراث فرهنگی استان فارس گفت: این تفاهمنامه برای انجام پژوهشهای کاربردی درباره سازههای آبی تاریخی مانند سدها، بندها و آبراههها امضا شده و امیدواریم به شناسایی و معرفی آثار ارزشمند در زمینه مدیریت منابع آب منجر شود.
به گفته مسئولان، ثبت این آثار در فهرست سازههای آبی میراث جهانی میتواند توجه به حفاظت، نگهداری، مرمت و ایجاد زیرساختهای گردشگری آبی را تسهیل کند و زمینه معرفی هرچه بیشتر پیشینه تمدنی ایران در مدیریت آب را فراهم آورد.
نظرات (0)