گرمای تابستان و تداوم خشکسالی‌ها در سال‌های اخیر، منابع آبی استان کردستان را زیر فشار جدی قرار داده است. در چنین شرایطی، تازه‌ترین آمار شرکت آب و فاضلاب استان نشان می‌دهد مصرف آب خانگی در این خطه همچنان روندی رو به رشد دارد و فاصله آن با میانگین ملی بیشتر شده است.

سرانه مصرف ۱۸۲ لیتر؛ ۲۰ لیتر بالاتر از کشور

بر اساس داده‌های شرکت آب و فاضلاب کردستان، هر شهروند کردستانی به طور میانگین روزانه ۱۸۲ لیتر آب در بخش خانگی مصرف می‌کند، در حالی که میانگین مصرف خانگی در سطح کشور ۱۶۲ لیتر است. به گفته محمد فرهاد، مدیرعامل این شرکت، الگوی مصرف خانوارها و افزایش تقاضا در روزهای گرم سال از جمله عوامل اصلی این فاصله به شمار می‌رود.

فرهاد با تأکید بر اینکه نمی‌توان مدیریت مصرف را تنها به یک بخش محدود کرد، توضیح داد: عادت‌های مصرفی شهروندان و همچنین هدررفت آب در شبکه هر دو در میزان مصرف مؤثرند و به همین دلیل باید در هر دو حوزه اقدام کرد.

هدررفت ۳۰ درصدی؛ نیمی از مشترکان الگو را رعایت می‌کنند

یکی از چالش‌های اصلی آبفای کردستان، فرسودگی بخشی از شبکه‌های آبرسانی و نشت آب در مسیر انتقال است؛ به طوری که حدود ۳۰ درصد از آب تولیدی پیش از رسیدن به دست مشترکان هدر می‌رود. در همین حال، تنها حدود نیمی از مشترکان استان الگوی مصرف را رعایت می‌کنند و مابقی بالاتر از الگو آب مصرف می‌کنند.

به گفته مدیرعامل آبفا، نمی‌توان بدون انجام مطالعه تخصصی، سهم دقیق رفتار خانوارها و فرسودگی شبکه را از یکدیگر جدا کرد، اما هر دو بخش نیازمند مدیریت جدی هستند و راهکارها باید به صورت هم‌زمان اجرا شوند.

تفاوت مصرف در شهرستان‌ها؛ سنندج در صدر

مصرف آب در شهرستان‌های مختلف کردستان یکسان نیست و عواملی مانند جمعیت، شرایط اقلیمی، نوع سکونت و الگوی مصرف در این تفاوت نقش دارند. بیشترین میزان مصرف در شهرستان‌های بزرگ و به ویژه سنندج ثبت می‌شود. فرهاد تأکید کرد: در برنامه‌های مدیریت مصرف باید شرایط هر منطقه جداگانه دیده شود و نمی‌توان برای همه شهرستان‌ها یک نسخه واحد تجویز کرد.

برنامه‌ها برای کاهش هدررفت

آبفای کردستان برای کاهش هدررفت، مجموعه اقداماتی را در دست اجرا دارد که اصلاح و توسعه شبکه، شناسایی و رفع نشتی‌ها، تعویض کنتورهای معیوب، کنترل انشعابات غیرمجاز و بهبود فرآیند پایش شبکه از جمله آن‌هاست. به گفته فرهاد، هر مقدار کاهش در هدررفت به معنای افزایش بهره‌وری منابع موجود و کاهش فشار بر منابع آبی است.

مشوق‌های مالی و تعرفه تصاعدی

سیاست آبفای کردستان صرفاً برخورد با مشترکان پرمصرف نیست؛ این شرکت در کنار مدیریت و کنترل مصرف، از ظرفیت مشوق‌های مالی نیز استفاده می‌کند. مشترکانی که مصرف خود را نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۰ درصد کاهش دهند، از ۲۰ درصد تخفیف در قبض آب بهره‌مند می‌شوند. افزون بر این، تعرفه آب برای مصرف بالاتر از الگو به صورت تصاعدی محاسبه می‌شود تا بازدارنده‌ای در برابر مصرف بی‌رویه باشد.

توصیه‌هایی برای صرفه‌جویی خانگی

مدیرعامل آبفای کردستان با تأکید بر اینکه صرفه‌جویی نباید تنها به روزهای گرم و دوره‌های خشکسالی محدود شود، اقدامات ساده اما مؤثری را به شهروندان پیشنهاد کرد: رفع نشتی شیرآلات و تأسیسات داخلی، کاهش زمان استحمام، پرهیز از شست‌وشوهای غیرضروری، استفاده از ماشین لباسشویی و ظرفشویی با ظرفیت کامل و مدیریت آبیاری فضای سبز خانگی.

فرهاد در پایان خاطرنشان کرد: آثار خشکسالی‌های چند سال گذشته در کوتاه‌مدت جبران نمی‌شود و بازگشت منابع آبی به شرایط پایدار زمان می‌برد؛ بنابراین مدیریت مصرف باید به یک رفتار دائمی و فرهنگ عمومی تبدیل شود.