راهپیمایی اربعین حسینی در سالهای اخیر به فراتر از یک مناسک مذهبی صرف تبدیل شده و به مثابه یک پدیده تمدنی و راهبردی در جهان اسلام خودنمایی میکند. این اجتماع عظیم مردمی که خیل عظیمی از مشتاقان اهل بیت (ع) از سراسر جهان را گرد هم میآورد، هر سال ابعاد تازهای از خود به نمایش میگذارد.
اربعین؛ پاسخی تمدنی به نظام سلطه
در جهان امروز که عرصه جنگهای ترکیبی، رسانهای و شناختی است، راهپیمایی اربعین نه تنها یک مناسک عبادی و سنتی که پاسخی تمدنی به جنگافروزی نظام سلطه به شمار میرود. هر گامی که در مسیر اربعین برداشته میشود، هر موکبی که برپا میگردد و هر دستی که بیچشمداشت برای خدمت به زائران پیش میرود، شبکهای گسترده از اعتماد، همدلی و مسئولیتپذیری مشترک را پدید میآورد. این همان سرمایه اجتماعی ارزشمندی است که مهمترین پشتوانه اقتدار ملتها در روزگار کنونی به حساب میآید.
راز ماندگاری در مردمیبودن
راز ماندگاری و عظمت اربعین در ماهیت مردمی آن نهفته است. این اجتماع عظیم از کمنظیرترین مظاهر اقتدار مردم در جهان معاصر محسوب میشود. نهادهای مردمی، اقوام گوناگون، هیئتهای مذهبی، گروههای داوطلب و میلیونها شهروند، بیآن که از هویتها و ویژگیهای متنوع خود دست بکشند، در کنار یکدیگر بزرگترین گردهمایی انسانی جهان را سامان میدهند. امنیت در این رویداد عظیم، بیش از آن که محصول تجهیزات و ابزارهای سخت باشد، از دل اعتماد عمومی، مسئولیت همگانی و مشارکت مردمی زاده میشود.
برای منطقه جنوب غرب آسیا که سالها جراحت جنگ، اشغال و تروریسم را بر تن داشته است، این تجربه مردمی سرمایهای بیبدیل و گرانقدر محسوب میشود که میتوان از آن برای الگوسازی در سایر عرصهها بهره گرفت.
دیپلماسی عمومی در پوشش اربعین
اربعین همزمان مدرسهای برای دیپلماسی عمومی نیز هست. میلیونها ایرانی و عراقی، در کنار زائرانی از دهها کشور گوناگون، در بزرگترین میهمانی مردمی جهان، تصویری زنده از همزیستی مسالمتآمیز، کرامت انسانی و فرهنگ حسینی را به نمایش میگذارند. این تجربه میدانی بسیاری از روایتهای ایرانهراسانه، اسلامهراسانه و پروژههای تفرقهافکنانه را بیاثر میکند و حقیقتی را آشکار میسازد که هیچ رسانهای قادر به بازسازی و تحریف آن نیست؛ حقیقت پیوند ملتهایی که بر مدار ایمان، اتحاد و مقاومت گرد هم آمدهاند.
بعد راهبردی و امنیتی اربعین
اربعین از منظر امنیت ملی نیز ظرفیتی راهبردی و منحصربهفرد دارد. همکاریهای گسترده ایران و عراق در تأمین امنیت زائران، توسعه زیرساختها، هماهنگیهای امدادی، لجستیکی و اطلاعاتی و تمرین مدیریت بحران در مقیاس میلیونی، سرمایهای ارزشمند برای روزهای دشوار است. ارزش این سرمایه در جهان پرآشوب امروز، کمتر از تجهیزات و توان نظامی نیست؛ زیرا امنیت هنگامی پایدار میشود که بر شانههای مردم استوار باشد و اربعین هر سال این حقیقت را در میدان عمل به نمایش میگذارد.
احیای مفهوم امت اسلامی
شاید بزرگترین دستاورد اربعین، احیای مفهوم اسلامی «امت» باشد. مفهومی که نظام سلطه سالها کوشیده است آن را در مرزهای تنگ قومیت، جغرافیا و منافع زودگذر محصور کند. اربعین نشان میدهد که میتوان در عین وفاداری به هویت ملی، به افقهای وسیعتر اندیشید؛ افقی که در آن عدالت، کرامت، آزادی و مقاومت، زبان مشترک همه ملتهای مسلمان است.
رسالت اندیشمندان و اصحاب فرهنگ
اربعین را نباید تنها در تقویم مناسک دینی جستوجو کرد. این راهپیمایی، یکی از بزرگترین داراییهای راهبردی جهان اسلام و از مهمترین منابع تولید قدرت نرم، سرمایه اجتماعی و همگرایی منطقهای است. از همین رو، اهل اندیشه، اصحاب فرهنگ و هنر، دانشگاهیان، رسانهها و کنشگران فرهنگی رسالتی فراتر از روایت مناسک اربعین بر دوش دارند. آنان باید معنا، پیام و ظرفیتهای تمدنی این حرکت عظیم را برای نسل امروز و فردای جهان اسلام تبیین کنند.
اگر هدف نهایی امت اسلامی، ساختن تمدنی نوین بر پایه عدالت، معنویت، آزادی و کرامت انسانی است، اربعین از استوارترین ستونهای این بنا به شمار میآید. این مدرسه عظیم انسانی هر سال میلیونها انسان را گرد حقیقتی مشترک جمع میکند و به آنان یادآور میشود که راه استقلال و عزت ملتها از اتحاد، همدلی و مقاومت میگذرد.
نظرات (0)