حمیدرضا سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی، در پنل تخصصی «حمایتهای شرکتهای دانشبنیان در پارادایم جدید» که در حاشیه رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» برگزار شد، به تشریح چالشهای موجود در مسیر ارتباط دانشگاه و صنعت پرداخت و بر ضرورت تحقق مطالبات رهبر معظم انقلاب در این زمینه تأکید کرد.
شکاف میان دانشگاه و صنعت؛ اتهامزنی متقابل
سرکار با انتقاد از رویکرد فعلی در نشستهای مرتبط با ارتباط دانشگاه و صنعت اظهار داشت: این نشستها اغلب به فضایی برای اتهامزنی متقابل تبدیل شده است. از یک سو دانشگاهها از عدم پذیرش فناوری توسط صنعت گلایه دارند و از سوی دیگر، صنایع از رویکرد مقالهمحوری دانشگاهها انتقاد میکنند. این چرخه معیوب نشاندهنده عدم وجود یک زبان مشترک و درک متقابل میان این دو نهاد کلیدی است.
تفاوت بنیادین «صنعت» و «کارخانه»
یکی از مهمترین محورهای سخنان سرکار، ارائه یک تفکیک مفهومی میان «صنعت» و «کارخانه» بود. وی تأکید کرد: آنچه در واقعیت اقتصادی کشور وجود دارد، عمدتاً مجموعهای از کارخانههاست، نه صنعت واقعی. کارخانه صرفاً به معنای زمین و سولهای است که با واردات ماشینآلات خارجی و استخدام نیروی کارگر، فرآیند تولید را آغاز میکند؛ اما صنعت زمانی متولد میشود که توانمندی ماشینسازی و فناوری بومی در لایههای مختلف فرآیندهای تولید نفوذ کند.
وی با اشاره به حوزههای موفق همچون صنایع دفاعی و سلامت که توانستهاند به سطح قابل قبولی از فناوری بومی و خوداتکایی دست یابند، خاطرنشان کرد: اکثریت واحدهای تولیدی موجود در کشور، اساساً فاقد ظرفیت ساختاری برای جذب متخصص و پذیرش فناوریهای نوین هستند. کارخانههای سنتی به دنبال نیروی کارگری یا تکنسین برای اپراتوری خط تولید وارداتی هستند، نه متخصص و دانشمند.
تشبیه گویا از واقعیت تلخ
سرکار در بخشی از سخنان خود با استفاده از یک تشبیه گویا وضعیت موجود را اینگونه توصیف کرد: تلاش برای وارد کردن فناوری پیشرفته به یک کارخانه سنتی، مانند خوراندن غذای سخت به یک کودک ششماهه است که توانایی هضم و جذب آن را ندارد. این تشبیه نشاندهنده عدم بلوغ ساختاری بسیاری از واحدهای تولیدی برای پذیرش نوآوریهای فناورانه است.
دانشبنیانها؛ حلقه واسط و مترجم
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی، شرکتهای دانشبنیان را به عنوان «حلقه واسط و مترجم میان دانشگاه و صنعت» معرفی کرد. وی در تشریح نقش حیاتی این شرکتها گفت: نهاد دانشگاه به طور طبیعی زبان تجارت، بازار و صنعت را درک نمیکند و خروجی پروژههای دانشگاهی اغلب به مستندات نظری و مقالاتی ختم میشود که کاربرد مستقیم صنعتی ندارند. در مقابل، متخصصان شرکتهای دانشبنیان که خود از دل دانشگاه برخاستهاند، هم ادبیات علمی را به خوبی میشناسند و هم به صورت روزمره با چالشهای واقعی بازار، مسائل حقوقی و مدیریت تجارت درگیر هستند.
به اعتقاد سرکار، زبان مشترک مفقوده میان دانشگاه و صنعت، در نهاد شرکتهای دانشبنیان شکل گرفته است و این شرکتها میتوانند پل ارتباطی مؤثری میان این دو قلمرو باشند.
افق پیش رو؛ از کارخانه تا صنعت پیشرفته
سرکار در پایان سخنان خود با ترسیم چشمانداز آینده تأکید کرد: مأموریت و نقش آتی شرکتهای دانشبنیان، فراتر رفتن از وضعیت موجود و تلاش برای تبدیل کارخانجات سنتی به صنایع پیشرفته است. این مهم از طریق توسعه درونزا و رسوخ همهجانبه فناوری در لایههای مختلف تولید محقق خواهد شد و میتواند جایگاه صنایع ملی را در عرصه رقابتهای جهانی حفظ و ارتقا بخشد.
نظرات (0)