بیرجند- موضوع تغییر کاربری ۳۷ هکتار از اراضی زعفرانیه در شورای اسلامی شهر بیرجند با چالش‌های جدی مواجه شد. اعضای شورا و شهردار بیرجند با این تصمیم که در کمیسیون ماده ۵ به ریاست استاندار به تصویب رسیده، مخالفت کردند.

گسل فعال؛ نگرانی اول کارشناسان

یکی از مهم‌ترین دلایل مخالفت با تغییر کاربری این اراضی، وجود گسل فعال در منطقه است. محمدمهدی خطیب، عضو هیئت علمی گروه زمین‌شناسی دانشگاه بیرجند، در تماس تلفنی با اعضای شورا توضیح داد: از سال ۸۴ استانداری از ما درخواست کرد مطالعاتی درباره گسل‌های فعال بیرجند انجام دهیم. در سال ۹۳ نیز مطالعات مربوط به اراضی پادگان ۰۴ برای راه و شهرسازی انجام شد و حریم گسل‌ها مشخص شد.

وی تأکید کرد: این اراضی بر روی گسل فعال قرار دارند و تنها برای کاربری‌های بدون سقف، ورزشی و فضای سبز مناسب هستند. بر روی گسل فعال نباید هیچ سازه‌ای احداث شود و تصمیم‌گیران در صورت وقوع اتفاق باید پاسخگو باشند.

مخالفت شهرداری با دلایل فنی

مهدی بهترین، شهردار بیرجند، سه موضوع گسل، ترافیک و روان‌آب‌ها را از مهم‌ترین دلایل مخالفت شهرداری با تغییر کاربری این محدوده عنوان کرد. وی تصریح کرد: در زمان معاونت عمرانی و مدیرکل قبلی راه و شهرسازی استان نیز امضایم به عنوان مخالفت با الحاق اولیه این اراضی ثبت شده و شهرداری در ادامه نیز با تغییر کاربری ثانویه آن مخالف بوده است.

شهردار بیرجند با اشاره به نامه شورای عالی شهرسازی و معماری کشور گفت: در نامه‌ای که از تهران به اداره‌کل راه و شهرسازی استان ارسال شده، تأکید شده تا زمان بررسی و تعیین تکلیف موضوع گسل، در این محدوده اقدامی انجام نشود. اما با وجود این تأکید، تغییر کاربری قبل از انجام مطالعات لازم انجام شده است.

هشدار نسبت به مسئله روان‌آب‌ها

بهترین نسبت به بی‌توجهی به مسیر طبیعی روان‌آب‌ها در منطقه زعفرانیه هشدار داد: ممکن است امروز مشکلی مشاهده نشود، اما در زمان بارندگی شدید، شهر با مشکلات جدی در این منطقه مواجه خواهد شد. موضوع روان‌آب‌ها در جلسات مختلف مطرح شده و هر بار اعلام شده که مشاور گرفته خواهد شد، اما این مسئله همچنان نیازمند تعیین تکلیف جدی است.

مخالفت با مولدسازی به قیمت فضای سبز

رضا حسنی‌صفت، عضو شورای اسلامی شهر بیرجند، با انتقاد از روند تغییر کاربری اراضی گفت: اگر طرح جامع و تفصیلی برای شهر تدوین شده، باید مبنای عمل باشد و نمی‌توان کاربری‌های مشخص مانند فضای سبز را به مرور زمان تغییر داد. فضای سبز بخشی از زیرساخت و سرمایه عمومی شهر است و نمی‌توان آن را به بهانه مولدسازی به کاربری‌های دیگر تبدیل کرد.

وی ادامه داد: در زمان وقوع بحران‌هایی مانند زلزله، فضاهای باز و ایمن برای شهر اهمیت حیاتی خواهد داشت. نمی‌توان امروز فضای سبز را به مسکونی تبدیل کرد و فردا اعلام کرد مدرسه، فضای خدماتی یا فضای سبز مورد نیاز مردم وجود ندارد.

تکلیف ۵۰ هکتار فضای سبز تغییر یافته

ویدا ناصری، دیگر عضو شورا، با اشاره به اینکه در محدوده مورد بحث تغییر کاربری حدود ۳۷ هکتار از فضای سبز به مسکونی و ۲۱ هکتار دیگر به کارگاهی مطرح است، از مدیرکل راه و شهرسازی پرسید: در مقابل این میزان فضای سبزی که تغییر کاربری پیدا کرده، چه میزان فضای سبز جدید برای شهر در نظر گرفته خواهد شد؟

پاسخ راه و شهرسازی

میرمحمد مودی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی، با اشاره به جزئیات طرح مورد بحث گفت: در این طرح، موضوع تأمین فضاهای عمومی با اولویت مورد توجه قرار گرفته و قرار نیست تمام اراضی به کاربری مسکونی اختصاص پیدا کند. حدود ۱۰.۵ هکتار فضای سبز، ۱۰ هزار مترمربع فضای ورزشی، ۲۵۰۰ مترمربع فضای آموزشی و ۴۵ هزار مترمربع فضای تجاری در این محدوده پیش‌بینی شده است.

وی تأکید کرد: اداره‌کل راه و شهرسازی آماده تحویل زمین به شهرداری برای ایجاد فضای سبز است. همچنین تصمیم نهایی باید در چارچوب فرآیند قانونی شهرسازی و پس از تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری اتخاذ شود.

این مناقشه نشان‌دهنده تنش میان نیازهای توسعه شهری و الزامات ایمنی و زیست‌محیطی در بیرجند است. شورای شهر و شهرداری تأکید دارند تصمیمات امروز باید با نگاه بلندمدت و با در نظر گرفتن منافع شهروندان برای ۵۰ تا ۱۰۰ سال آینده اتخاذ شود.