اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه در یک نشست خبری جزئیات گستردهترین برنامه تحریمی دولت ترامپ علیه ایران را تشریح کرد. این برنامه که «عملیات طرد اقتصادی» نامیده شده، برخلاف دورههای پیشین تحریم، صرفاً محدود به تحریم چند شرکت یا فرد ایرانی نیست و تلاش دارد کل شبکهای را که از تولید و فروش نفت تا حملونقل، بانکداری، طلا، رمزارز، فناوری و شرکتهای واسطه را در بر میگیرد، هدف قرار دهد.
تحریم ۶۰ هدف در چندین کشور
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد نزدیک به ۶۰ فرد، شرکت، نهاد و کشتی در چندین کشور تحریم شدهاند. به گفته مقامات واشنگتن، این اشخاص و نهادها در فعالیتهایی از جمله تأمین فناوریهای مرتبط با برنامه موشکی و هستهای ایران، عملیات سایبری و ایجاد درآمدهای نفتی برای دولت جمهوری اسلامی نقش داشتهاند.
در میان اهداف جدیدترین دور تحریمها، شبکههایی از واسطهها، شرکتها و کشتیهای موسوم به «ناوگان سایه» ایران قرار دارند که بنا بر اعلام خزانهداری آمریکا در امارات متحده عربی، هنگکنگ، چین، سنگاپور، سوئیس و برخی کشورهای اروپایی فعالیت میکنند و نقش کلیدی در انتقال نفت ایران و رساندن درآمد حاصل از آن به تهران را ایفا میکنند.
پنج حوزه اقتصادی در معرض تحریم ثانویه
یکی از مهمترین بخشهای تصمیم جدید واشنگتن، گسترش دامنه تحریمهای ثانویه به پنج حوزه کلیدی اقتصادی است:
- داراییهای دیجیتال و رمزارزها: به گفته وزارت خزانهداری آمریکا، ایران از رمزارزها برای دور زدن تحریمها و انجام معاملات مالی خارج از نظام بانکی سنتی استفاده میکند.
- فناوری: تهران از فناوریهای پیشرفته برای برنامههای نظامی و موشکی خود بهره میگیرد.
- طلا: ایران از طلا بهعنوان ابزاری برای مقابله با فشار بر واحد پولی خود (ریال) استفاده میکند.
- هواپیمایی: شبکههای حملونقل هوایی برای جابهجایی نیرو، سلاح و فناوری مورد استفاده قرار میگیرند.
- کشتیرانی: شبکههای حملونقل دریایی در انتقال طلا، پول و تجهیزات نقش دارند.
بر اساس تصمیم جدید، آمریکا میتواند اشخاص و شرکتهای خارجی را نیز در صورت فعالیت در این بخشها به ایران هدف تحریم قرار دهد. این یعنی شرکتهای غیرآمریکایی که با بخشهای مشخصی از اقتصاد ایران معامله کنند، از دسترسی به نظام مالی مبتنی بر دلار محروم خواهند شد.
مقایسه با عملیات «روز D» جنگ جهانی دوم
وزارت خزانهداری آمریکا این مرحله از فشارها را با عملیات «روز D-Day» در جنگ جهانی دوم مقایسه کرده است. اسکات بسنت در سخنرانی خود گفت: «همانطور که عملیات D-Day آغاز یک کارزار نظامی گسترده برای عقب راندن نیروهای دشمن بود، واشنگتن اکنون یک کارزار اقتصادی علیه ارتباطات مالی ایران در سراسر جهان آغاز کرده است.»
بسنت تأکید کرد هدف آمریکا قطع «هر شریان اقتصادی» است که به تأمین مالی حکومت ایران کمک میکند تا تهران در نهایت در انزوای اقتصادی کامل قرار گیرد. او همچنین بهطور مشخص خواستار تعطیلی شعبههای بانک ملی ایران در خارج از کشور شد و تأکید کرد «هیچکس» خارج از دسترسی تحریمهای آمریکا نیست.
هشدار به کشورهای طرف معامله با ایران
واشنگتن همچنین میخواهد هزینه همکاری کشورهای ثالث با ایران را بهشدت افزایش دهد؛ بهگونهای که شرکتها و بانکهای خارجی ناچار به انتخاب میان ادامه تجارت با تهران و حفظ دسترسی خود به نظام مالی آمریکا باشند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد دولتهای مختلف برای توقف فعالیتهای مرتبط با ایران یک مهلت مشخص دریافت خواهند کرد و در صورت عدم توقف این فعالیتها، واشنگتن آماده اقدام یکجانبه خواهد بود. با این حال، رویترز گزارش داده آمریکا در این مرحله از اعمال فوری شدیدترین تحریمهای ثانویه خودداری کرده اما به کشورهای طرف معامله با ایران هشدار داده است.
چین در مرکز توجه
چین بهعنوان یکی از مهمترین خریداران نفت ایران، جایگاه ویژهای در این معادله دارد. با این حال رویترز گزارش داده تحریمهای جدید آمریکا در این مرحله مؤسسات مالی چینی مظنون به تسهیل تجارت نفت ایران را هدف قرار نداده است.
بسنت در پاسخ به پرسشی درباره بانکهای چینی گفت هیچ کشوری از دسترسی تحریمهای آمریکا خارج نیست، اما از اعمال فوری تحریم علیه این مؤسسات خودداری شد. رویترز دلیل احتمالی این احتیاط را نگرانی واشنگتن از پیامدهای تحریم بانکهای چین و احتمال واکنش متقابل پکن عنوان کرده است. وزارت خارجه چین نیز اعلام کرده تحریم و فشار اقتصادی به حل مسئله کمک نمیکند و پکن اقدامات لازم برای حفاظت از منافع خود را انجام خواهد داد.
واکنش ایران: ابزارهای مقابله آماده است
ایران در واکنش به تحریمهای جدید آمریکا اعلام کرده برای مقابله با این اقدامات آماده است. علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد ایران، گفت تهران ابزارهای خود را در اختیار دارد و در صورت تشدید فشار اقتصادی، واکنش ایران صرفاً دفاعی نخواهد بود.
پیش از اعلام تحریمهای جدید نیز مقامهای ایرانی از جمله محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، تهدید کرده بودند در صورت ادامه فشار اقتصادی آمریکا، ممکن است صادرات نفت از خلیج فارس را کاهش دهند و اقدامات تلافیجویانه دیگری انجام دهند.
تعلیق مجوزهای پیشین و فشار بر عراق
در کنار تحریمهای جدید، وزارت خزانهداری آمریکا چند مجوز پیشین را نیز تعلیق کرده است؛ مجوزهایی که پیشتر امکان برخی پرداختهای حوالهای به ایران و دسترسی ایرانیان به بخشهایی از نظام فرهنگی و دانشگاهی آمریکا را فراهم میکردند. خزانهداری آمریکا همچنین دستورالعمل تازهای درباره خطرات تحریمی فعالیتهای مرتبط با حملونقل دریایی در تنگه هرمز منتشر کرده است.
از سوی دیگر، خبرهای غیررسمی درباره فشار آمریکا بر دولت عراق برای قطع ارتباطات اقتصادی با ایران از جمله توقف پروازها میان دو کشور نیز منتشر شده است که نشاندهنده گسترش دامنه فشارهای واشنگتن به کشورهای همسایه ایران است.
نظرات (0)