رحیم زارع، نماینده مردم آباده، بوانات، خرم‌بید و سرچهان در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون برنامه و بودجه، از پیگیری تدوین طرح اصلاح نحوه انتخاب رئیس‌کل بانک مرکزی خبر داد. این طرح با هدف تقویت ثبات مدیریتی، افزایش پاسخگویی و ارتقای شفافیت در بالاترین سطح مدیریتی نظام پولی کشور ارائه شده است.

چرا بازنگری در فرآیند انتخاب رئیس‌کل بانک مرکزی ضروری است؟

بانک مرکزی نقشی اساسی در حفظ ارزش پول ملی، کنترل تورم، تنظیم نظام پولی و بانکی و مدیریت سیاست‌های ارزی کشور دارد. با توجه به این جایگاه حساس، ثبات و استقلال حرفه‌ای رئیس‌کل بانک مرکزی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در شرایط فعلی و طبق قانون بانک مرکزی مصوب خرداد ۱۴۰۲، رئیس‌کل صرفاً توسط رئیس‌جمهور منصوب و عزل می‌شود. زارع معتقد است این سازوکار نیاز به بازنگری دارد.

سازوکار پیشنهادی طرح جدید

بر اساس متن پیشنهادی این طرح، فرآیند انتخاب رئیس‌کل بانک مرکزی به شکل زیر اصلاح خواهد شد:

  • معرفی نامزدها توسط رئیس‌جمهور: رئیس‌جمهور موظف است دو نفر واجد شرایط را از میان متخصصان اقتصادی به مجلس شورای اسلامی معرفی کند.
  • رأی‌گیری در مجلس: نمایندگان مجلس از میان دو نامزد معرفی‌شده، با رأی اکثریت حاضر یک نفر را به عنوان رئیس‌کل انتخاب می‌کنند.
  • صدور حکم انتصاب: پس از انتخاب نهایی توسط مجلس، حکم انتصاب رئیس‌کل توسط رئیس‌جمهور صادر می‌شود.

شرایط صلاحیت نامزدها

در متن این طرح شرایط مشخصی برای نامزدهای پیشنهادی تعیین شده است. نامزدها باید دارای تحصیلات دانشگاهی مرتبط و حداقل ۱۵ سال سابقه تخصصی و مدیریتی معتبر در حوزه‌های اقتصادی، پولی، بانکی، مالی یا سیاست‌گذاری عمومی باشند. همچنین باید از صلاحیت‌های مقرر در قانون برخوردار باشند.

علاوه بر این، هر یک از نامزدها مکلف خواهند بود پیش از رأی‌گیری مجلس، برنامه پنج‌ساله خود را در زمینه سیاست پولی، کنترل تورم، ثبات مالی، نظام بانکی و سیاست ارزی کشور به مجلس ارائه دهند. این الزام به نمایندگان امکان می‌دهد تا بر اساس برنامه و دیدگاه‌های تخصصی نامزدها درباره انتخاب رئیس‌کل تصمیم‌گیری کنند.

مدت دوره ریاست و امکان انتخاب مجدد

بر اساس طرح پیشنهادی، دوره ریاست رئیس‌کل بانک مرکزی پنج سال تعیین شده و پایان دوره ریاست‌جمهوری موجب خاتمه دوره مسئولیت رئیس‌کل نخواهد شد. همچنین انتخاب مجدد رئیس‌کل برای یک دوره متوالی دیگر بلامانع اعلام شده است. به گفته زارع، این سازوکار ضمن ایجاد ثبات مدیریتی، امکان ارزیابی عملکرد رئیس‌کل و تداوم سیاست‌های پولی و ارزی موفق را فراهم می‌کند.

هدف اصلی طرح: پشتوانه نهادی قوی‌تر برای سیاست‌های پولی

زارع تأکید کرده که هدف اصلی این طرح، ایجاد چارچوبی برای افزایش ثبات مدیریتی، پاسخگویی، شفافیت و استقلال حرفه‌ای رئیس‌کل بانک مرکزی است. با مشارکت مجلس در فرآیند انتخاب، رئیس‌کل پشتوانه نهادی گسترده‌تری خواهد داشت و تصمیم‌گیری در حوزه سیاست‌های پولی و ارزی با ثبات و برنامه‌ریزی بیشتری دنبال خواهد شد.

البته تصویب نهایی این طرح منوط به بررسی در مجلس و تأیید شورای نگهبان است تا قانون جدید لازم‌الاجرا شود.