دونالد ترامپ با برجستهسازی تأسیسات هستهای ایران در منطقه کوه کلنگ در استان اصفهان، تلاش دارد تا بار دیگر پرونده هستهای ایران را در مرکز توجه افکار عمومی بینالمللی قرار دهد. این در حالی است که کارشناسان نظامی و سیاسی معتقدند این تأسیسات عمیقاً در دل کوههای زاگرس جای گرفته و هرگونه حمله به آن نیازمند اطلاعات دقیق و هزینههای بالایی خواهد بود.
از خرابکاری نطنز تا استحکام کوه کلنگ
ایران در واکنش به خرابکاری گسترده در تأسیسات نطنز در سال ۱۳۹۹ که منجر به آسیب دیدن بخش قابل توجهی از سانتریفیوژهای پیشرفته شد، تصمیم به احداث تأسیسات جایگزین در دل کوه گرفت. این خرابکاری که یکی از جدیترین ضربات به برنامه هستهای ایران محسوب میشد، ثابت کرد که تأسیسات سطحی در برابر حملات و خرابکاریها آسیبپذیر هستند.
علیاکبر صالحی، رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی، در همان مقطع رسماً اعلام کرد که ایران به سرعت در حال احداث سالنهای مدرن در اعماق زمین است. این تصمیم با هدف تضمین امنیت تأسیسات و جلوگیری از توقف پیشرفت فناوری هستهای کشور اتخاذ شد.
پیشینه ادعاهای ترامپ درباره تأسیسات هستهای ایران
مرور مواضع پیشین ترامپ نشان میدهد که او در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز حملاتی را علیه تأسیسات هستهای ایران ترتیب داد که نتوانست تأثیر قابل توجهی بر روند فعالیتهای هستهای کشور بگذارد. همچنین در جنگ رمضان، حملات نظامی گستردهتر علیه مواضع ایران صورت گرفت که باز هم به توقف برنامه هستهای منجر نشد.
بر اساس اسناد و تحلیلهای موجود، اهداف ترامپ از طرح مجدد مسئله تأسیسات هستهای ایران را میتوان به این صورت دستهبندی کرد:- انحراف افکار عمومی از شکست سیاست فشار حداکثری و ناکامی در تغییر نظام
- جلب حمایت رسانهای برای یک عملیات محدود و نمایشی
- کسب دستاورد حداقلی برای جشن پیروزی در محافل سیاسی داخلی آمریکا
واکنشهای احتمالی ایران در برابر تهدیدات
در صورت وقوع هرگونه حمله نظامی به تأسیسات کوه کلنگ، گزینههای متعددی پیش روی ایران قرار خواهد گرفت. صاحبنظران مسائل راهبردی بر این باورند که تهران ممکن است بازنگری اساسی در سیاستهای هستهای خود انجام دهد.
یکی از محتملترین گزینهها، بازنگری در عضویت ایران در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) است. این معاهده که با هدف جلوگیری از اشاعه تسلیحات اتمی طراحی شده، در صورت حمله به تأسیسات یک عضو امضاکننده، عملاً کارایی خود را از دست خواهد داد.
گزینه دیگر، افزایش چشمگیر سطح غنیسازی و نزدیک شدن به آستانه فنی تولید تسلیحات هستهای است. هرچند ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تأکید داشته، اما کارشناسان معتقدند که در صورت حمله خارجی، این محاسبات میتواند تغییر کند.
جمعبندی
طرح مسئله تأسیسات کوه کلنگ توسط ترامپ، بیش از آنکه یک هشدار عملیاتی واقعی باشد، یک عملیات روانی و سیاسی برای کسب دستاورد رسانهای است. با این حال، تجربه نشان داده که ایران در برابر فشارهای خارجی نه تنها عقبنشینی نکرده، بلکه با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه، توانسته است برنامه هستهای خود را در برابر تهدیدات مصونتر کند. آنچه مشخص است این است که هرگونه ماجراجویی نظامی جدید، نتیجهای جز تسریع پیشرفتهای هستهای ایران در پی نخواهد داشت.
نظرات (0)