آمارهای جدید از ظرفیت بالای تولید گوشت مرغ در ایران حکایت دارد. بر اساس داده‌های موجود، کشور توان تولید سالانه بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ تا ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تن مرغ را دارد، در حالی که پس از اصلاح سیاست ارزی و حذف یارانه نهاده‌ها، قدرت خرید خانوارها کاهش یافته و حداکثر ۲ میلیون و ۲۰۰ تا ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تن مرغ در سال مورد نیاز است. این شکاف بین عرضه و تقاضا، صادرات را به تنها راه‌حل حفظ پایداری تولید تبدیل کرده است.

وضعیت بازار و زیان مرغداران

بررسی‌های میدانی از سطح بازار نشان می‌دهد که پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت نهاده‌های دامی، مرغداران به‌رغم تولید بالا، با زیان مواجه شده‌اند. قیمت فروش مرغ زنده در ماه‌های اخیر کمتر از نرخ منطقی بوده و حتی خرید حمایتی پشتیبانی امور دام و صدور مجوز صادرات نیز نتوانسته قیمت‌ها را به تعادل برساند.

غلامرضا نوری‌قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در این باره تأکید کرد: در حال حاضر مرغ پایین‌تر از قیمت تعادلی عرضه می‌شود و نمی‌توان بدون توجه به هزینه‌های واقعی تولید، انتظار کاهش بیشتر قیمت را داشت. او همچنین اعلام کرد که تولید گوشت مرغ در سال نخست دولت ۱۹ درصد و در سال دوم ۵ درصد رشد داشته و کشور برای همیشه از واردات گوشت مرغ بی‌نیاز شده و وارد فاز صادرات شده است.

رقابت با ترکیه و الزام به پایداری صادرات

رضا مبصری، دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ، با اشاره به شرایط جدید صادرات گفت: در گذشته یارانه قابل‌توجهی از محل تخصیص ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به نهاده‌های دامی به تولید مرغ اختصاص داشت که مزیت بزرگی برای صادرات ایجاد می‌کرد، اما پس از حذف یارانه‌ها، قیمت تولید ایران در مرز قیمت‌های جهانی قرار گرفته و تنها ۲ تا ۳ درصد با رقیب اصلی یعنی ترکیه اختلاف دارد. در حالی که ترکیه سال‌هاست پایداری صادرات خود را حفظ کرده است.

وی افزود: با آزادسازی صادرات، تاکنون بیش از ۸ هزار تن تقاضا برای دریافت مجوز صادرات ثبت شده و پیش‌بینی می‌شود در نیمه دوم سال، ماهانه ۱۰ تا ۱۵ هزار تن و در برخی ماه‌ها تا ۲۰ هزار تن صادرات انجام شود. ارزش دلاری این صادرات بین ۱۸ میلیون تا ۲۷ میلیون دلار در ماه برآورد می‌شود.

ظرفیت صادرات ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تنی

دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ با اشاره به ظرفیت بالای صنعت مرغداری کشور اعلام کرد: امکان صادرات ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تن مرغ به بازارهای هدف وجود دارد. در شرایط کنونی ماهانه ظرفیت جوجه‌ریزی ۱۴۰ میلیون قطعه وجود دارد که از این میزان ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن گوشت مرغ تولید می‌شود. با صادرات ماهانه ۱۰ تا ۱۵ هزار تن، بین ۵ تا ۷ درصد تولید کل کشور صادر خواهد شد.

بر اساس محاسبات، سرانه مصرف مرغ در کشور بسته به کشش کالاهای جایگزین، درآمد خانوارها و قیمت محصول، بین ۲۵ تا ۲۷ کیلوگرم در سال متغیر است. با تولید سالانه حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تن و جمعیت کنونی کشور، مازاد قابل‌توجهی برای صادرات وجود دارد.

قیمت‌های فعلی در بازار

بر اساس گزارش‌های موجود، قیمت کنونی هر کیلوگرم مرغ زنده بین ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان و مرغ گرم بین ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان است. در برخی مناطق ممکن است تا ۱۰ هزار تومان نوسان قیمت وجود داشته باشد.

ضرورت واگذاری اختیارات به بخش خصوصی

حبیب اسداله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوتی، با اشاره به چالش‌های سیاست صادراتی گفت: استمرار صادرات نیازمند پایداری سیاست‌هاست و تجربه نشان داده دولت در بحث صادرات، شرایط روز بازار را مد نظر قرار می‌دهد و توجهی به توافق‌ها و هماهنگی‌های تجار ایرانی با بازارهای هدف ندارد.

اسداله‌نژاد تأکید کرد: تنها دلیلی که مرغداران از تمام ظرفیت تولید خود استفاده نمی‌کنند، عدم اعتماد به سیاست‌های صادراتی دولت است. اگر دولت اختیارات لازم را به بخش خصوصی واگذار کند و تضمین کند که در صورت تأمین نیاز بازار داخل، صادرات آزاد است، این امر به نفع تولید و پایداری قیمت‌ها خواهد بود.

او همچنین از هوشمندسازی زنجیره تأمین، تولید و توزیع مرغ خبر داد و گفت: این اقدام به دولت، صنعت و مصرف‌کننده کمک خواهد کرد. برآوردها حاکی از آن است که جوجه‌ریزی مرداد ماه به ۱۳۷ میلیون قطعه رسیده، اما تحلیل‌های کارشناسی نشان می‌دهد ۱۲۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی ماهانه با احتساب سرانه مصرف فعلی کفایت می‌کند.