ارغوانهای زرد و نارنجی باغهای انجیر استهبان در دامنههای جنوبی شیراز حالا به فصل رسیدگی کامل رسیدهاند و کارگران باغی از صبح زود مشغول چیدن میوههای رسیده هستند. این منطقه در جنوب استان فارس با در اختیار داشتن حدود ۲۶ هزار هکتار انجیرستان ریشهآبی ـ یعنی باغهایی که بدون لولهکشی و با تکیه بر باران طبیعی آبیاری میشوند ـ عنوان بزرگترین مجموعه انجیر ریشهآبی جهان را یدک میکشد.
ریشهآبی؛ فناوری هزارساله کویرنشینان
آنچه انجیر استهبان را از ارقام مشابه در دیگر نقاط ایران و جهان متمایز میکند، شیوه آبیاری آن است. کشاورزان استهبانی نسلها پیش یاد گرفتهاند که بدون سیستمهای مدرن آبیاری، درختان انجیر را با تکیه صرف بر بارندگیهای فصلی پرورش دهند. این روش که به آن «انجیر دیم» یا «ریشهآبی» گفته میشود، علاوه بر صرفهجویی در مصرف آب، طعم و عطر خاصی به میوه میبخشد که خریداران بینالمللی آن را به خوبی میشناسند.
از ۲۳ هزار هکتار باغ بارور، سفرهای به سه قاره
از مجموع ۲۶ هزار هکتار انجیرستان ثبتشده در استهبان، بیش از ۲۳ هزار هکتار آن باغهای فعال و باروری هستند که هر ساله محصول قابلتوجهی را روانه بازار میکنند. انجیر خشک حاصل از این باغها پس از برداشت و خشککردن طبیعی زیر نور آفتاب، عمدتاً به سه مقصد عمده صادراتی ارسال میشود: کشورهای شرق آسیا که تقاضای بالایی برای انجیر خشک دارند، بازارهای اروپایی بهویژه آلمان و ایتالیا که از مصرفکنندگان سنتی این محصول هستند، و کشورهای حاشیه خلیج فارس.
اقتصاد جنگلنشینهای انجیر
انجیرکاری برای خانوادههای استهبانی صرفاً یک فعالیت کشاورزی نیست؛ بلکه ستون اصلی اقتصاد محلی محسوب میشود. در فصل برداشت ـ که از اواخر مرداد و اوایل شهریور آغاز شده و تا اواسط پاییز ادامه مییابد ـ شمار زیادی از ساکنان شهر و روستاهای اطراف به صورت مستقیم یا غیرمستقیم وارد زنجیره تولید و فرآوری انجیر میشوند. از کارگران باغی که میوه را میچینند تا کسبههایی که بستهبندی و صادرات آن را بر عهده دارند، همگی در این فصل پرکار غرق کارند.
تنش آبی و چالشهای پیش رو
با این حال، کمبود بارش در سالهای اخیر و تنشهای آبی پیاپی، نگرانیهایی را درباره آینده این باغهای کهن ایجاد کرده است. انجیر دیم بهطور مستقیم وابسته به بارندگی است و هرگونه کاهش شدید بارش میتواند تولید را تحت تأثیر قرار دهد. مقامات محلی و کارشناسان کشاورزی تلاشهایی را برای بهبود روشهای مدیریت آب و تقویت مقاومت درختان آغاز کردهاند تا این میراث کشاورزی هزارساله همچنان پایدار بماند.
نظرات (0)