مایکل کلارک، تحلیلگر دفاعی و امنیتی شبکه اسکاینیوز بریتانیا، در تحلیلی جدید به بررسی طرح دولت ترامپ برای آنچه «روز دی اقتصادی» علیه ایران خوانده شده پرداخته است. این تحلیلگر باسابقه با ارائه مستندات و نقشههای مسیرهای تجاری ایران، نسبت به امکان اجرای مؤثر این طرح ابراز تردید جدی کرده است.
تحریمهای ثانویه؛ هدف واقعی چین، روسیه و هند
به گفته کلارک، هدف اصلی تحریمهای ثانویه جدید ایالات متحده عملاً نه ایران بهتنهایی، بلکه کشورهایی چون چین، روسیه، هند و پاکستان خواهند بود. تحریم ثانویه به معنای تهدید شرکای تجاری ایران در صورت تداوم مبادلات با تهران است. کلارک تأکید کرده که واشنگتن بعید است بتواند بدون اعطای معافیتهای ناگزیر، فشار حداکثری را بر این کشورها ادامه دهد. این در حالی است که حجم مبادلات اقتصادی چین و هند با ایران به حدی رسیده که قطع کامل آن فشارهای اقتصادی سنگینی را بر خود ایالات متحده نیز وارد خواهد کرد.
نادیده گرفتن ظرفیتهای زمینی ایران
یکی از مهمترین نکات تحلیل کلارک، توجه به ظرفیتهای زمینی ایران برای دور زدن تحریمهای دریایی است. او با نمایش نقشه مسیرهای تجاری ایران تأکید کرده که تمرکز بر خلیج فارس و تنگه هرمز بهعنوان شاهراه اصلی تجارت ایران، بخش مهمی از ظرفیت این کشور برای اجرای سیاستهای دور زدن تحریم را نادیده میگیرد.
کلارک چند مسیر جایگزین را مورد اشاره قرار داده است:
- دریای خزر: ارتباط دریایی ایران با کشورهای حاشیه خزر و دسترسی به شبکه حملونقل روسیه
- آسیای مرکزی: مسیرهای زمینی از طریق ترکمنستان و قزاقستان
- شبکه ریلی روسیه: دسترسی به خطوط آهن بینالمللی متصل به چین و خاور دور
مسیرهایی که ردیابی آنها برای آمریکا دشوار است
به گفته این تحلیلگر امنیتی، ارتباط ایران از طریق دریای خزر، آسیای مرکزی و شبکه ریلی روسیه، مسیرهایی به سوی چین و خاور دور ایجاد کرده که ردیابی و تحریم مبادلات در آنها برای ایالات متحده بسیار دشوار است. برخلاف مسیرهای دریایی که قابلیت رصد توسط ناوهای جنگی و سامانههای اطلاعاتی آمریکا را دارند، این مسیرهای زمینی و ریلی از کنترل و نظارت واشنگتن خارجتر هستند.
این واقعیت نشان میدهد که حتی در صورت اجرای کامل و بینقص تحریمهای دریایی و بخش انرژی ایران، همچنان شبکههای تجاری جایگزینی وجود خواهند داشت که ایران میتواند از طریق آنها نیازهای اقتصادی خود را تأمین کند.
چالشهای سیاسی تحریم ثانویه
تحلیل کلارک به یک واقعیت کلیدی اشاره دارد: تحریم ثانویه نهتنها ابزاری اقتصادی، بلکه ابزاری سیاسی نیز هست. فشار بر چین، روسیه و هند برای قطع روابط تجاری با ایران، میتواند روابط واشنگتن با این کشورها را با تنشهای جدی مواجه کند. این امر بهویژه در شرایط کنونی که روابط آمریکا با چین و روسیه از قبل تیره است، پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای خواهد داشت.
تحلیلگر اسکاینیوز در نهایت نتیجه گرفته که طرح «روز دی اقتصادی» دولت ترامپ، هرچند از نظر سیاسی بلندپروازانه به نظر میرسد، اما با حفرههای ساختاری متعددی روبروست که اجرای مؤثر آن را با ابهام مواجه میکند.
نظرات (0)