کاخ گلستان، شاهکار معماری قاجاری و تنها میراث جهانی ثبتشده در فهرست یونسکو در شهر تهران، در جریان حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به پایتخت ایران دچار آسیب شد. این مجموعه تاریخی که بیش از ۲۰۰ سال قدمت دارد و همواره نمادی از شکوه معماری ایرانی بوده، اینک زخمهایی از جنگ بر چهره دارد.
آسیبهای ناشی از موج انفجار
بر اساس گزارشهای رسیده، حملات اخیر به مناطق اطراف کاخ گلستان موجب شکسته شدن بخشهایی از شیشهها، ارسیهای نفیس، درهای چوبی و تزئینات سنگی و کاشیکاری این مجموعه شده است. موج انفجار ناشی از بمبارانهای مناطق مجاور، حتی به داخل بنا نیز سرایت کرده و خساراتی را به بخشهای حساس این بنای تاریخی وارد آورده است.
دادگستری و مسئله حریم میراث جهانی
همزمان با آسیب مستقیم کاخ گلستان، ساختمان دادگستری تهران که در مجاورت این مجموعه واقع شده نیز دچار خسارت شده است. این موضوع بار دیگر مسئله ساماندهی حریم و آزادسازی منظر کاخ گلستان را در مرکز توجه قرار داده است. فعالان میراث فرهنگی و کارشناسان حوزه مرمت بارها نسبت به حضور ساختمانهای ناهمگون در اطراف این میراث جهانی هشدار داده بودند و اکنون با تخریب بخشی از ساختمان دادگستری، بحث بازسازی و احتمال جابهجایی این بنا مطرح شده است.
نگرانی از بازسازی مجدد دادگستری در حریم میراث
با این حال، حضور تجهیزات عمرانی در محدوده حریم کاخ گلستان نگرانیهایی را درباره احتمال بازسازی دوباره ساختمان دادگستری در همان موقعیت قبلی ایجاد کرده است. کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند که فرصت پیشآمده باید برای آزادسازی حریم بصری و فیزیکی کاخ گلستان مغتنم شمرده شود و از بازسازی ساختمانهای نامتناسب در این محدوده جلوگیری گردد.
کاخ گلستان: گنجینهای در دل پایتخت
کاخ گلستان در سال ۲۰۱۳ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این مجموعه شامل کاخها، عمارتها، موزهها و باغهای متعددی است که از دوره صفویه تا پهلوی اول را در بر میگیرد. تالار آینه، کاخ شمسالعماره، ایوان تالار سلام و موزه مردمشناسی از بخشهای شاخص این مجموعه به شمار میروند.
این مجموعه در سالهای گذشته نیز بارها با تهدیدهای مختلفی از جمله ساختوسازهای غیرمجاز در حریم و بیتوجهی به مرمت اصولی روبرو بوده است. اکنون با آسیبهای مستقیم ناشی از جنگ، چالشهای حفاظتی این میراث ارزشمند بیش از هر زمان دیگری جدی به نظر میرسد.
زخمهای جنگ بر پیکر میراث فرهنگی
خسارات وارده به کاخ گلستان در کنار آسیبهای گستردهتر حملات اخیر به زیرساختهای تهران، نگرانیهایی را درباره سرنوشت میراث فرهنگی ایران در شرایط بحرانی برانگیخته است. مدافعان میراث فرهنگی تأکید دارند که حفاظت از بناهای تاریخی در شرایط جنگی باید در اولویت قرار گیرد و خسارات وارده به سرعت مستندسازی و برنامهریزی برای مرمت آغاز شود.
نظرات (0)