مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در جدیدترین اظهارنظر خود درباره پرونده هستهای ایران، با اذعان به باقی ماندن ظرفیتهای گسترده هستهای در کشور، وضعیت فعلی را نیازمند راهحلی بلندمدت و پایدار توصیف کرد.
رافائل گروسی که در جریان یک کنفرانس خبری مشترک با کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا سخن میگفت، در پاسخ به پرسشی درباره ارزیابی خود از روند تحولات هستهای ایران، تأکید کرد که بهکار بردن واژه «توقف» برای توصیف شرایط کنونی دقیق نیست و دستکم در بخش هستهای، فعالیتها و قابلیتها همچنان پابرجاست.
تأکید بر باقی ماندن اورانیوم ۶۰ درصدی
گروسی با اشاره به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران گفت: «باید به یاد داشته باشیم که هنوز ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد وجود دارد. قابلیتهای زیادی همچنان باقی مانده است.»
این اظهارنظر در حالی مطرح میشود که موضوع میزان ذخایر اورانیوم غنیشده ایران همواره یکی از محورهای اصلی گزارشهای فصلی آژانس و مذاکرات سیاسی پیرامون برنامه هستهای کشور بوده است. اورانیوم ۶۰ درصدی اگرچه با سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای فاصله دارد، اما از نظر فنی بهعنوان سطحی حساس و نزدیک به آستانه تسلیحاتی تلقی میشود و به همین دلیل میزان و نحوه نگهداری آن همواره زیر ذرهبین آژانس قرار داشته است.
مدیرکل آژانس افزود: «ما باید یک راهحل مناسب و وضعیت پایدار و بلندمدت و همچنین قابل پیشبینی درباره مسئله هستهای ایران پیدا کنیم.» به گفته او، بدون دستیابی به چنین چارچوبی، هرگونه آرامش مقطعی در پرونده هستهای شکننده خواهد بود و نمیتواند تضمینی برای جلوگیری از بازگشت تنشها ایجاد کند.
ارزیابی مثبت از روند رایزنیها
گروسی در بخش دیگری از سخنان خود، فضای جاری در تعاملات دیپلماتیک را مثبت ارزیابی کرد و از حصول «پیشرفت ملموس» در گفتوگوها با ایران خبر داد. وی توضیح داد که این پیشرفت در جریان تماسها میان استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه آمریکا، و نمایندگان ایران به دست آمده است.
به گفته مدیرکل آژانس، در این رایزنیها طرفین موفق شدهاند «مسائل و حوزههایی را که قرار است درباره آنها با یکدیگر همکاری کنند، شناسایی کنند» تا در زمان مقتضی زمینه برای بسته شدن پرونده فراهم شود. گروسی تصریح کرد: «فکر میکنم ما موفق شدهایم مسائل و حوزههایی را که قرار است درباره آنها با یکدیگر همکاری کنیم شناسایی کنیم تا وقتی زمان آن فرا برسد بتوانیم این پرونده را ببندیم.»
این موضعگیری در ادامه تلاشهای ماههای اخیر برای احیای کانالهای گفتوگوی غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن صورت میگیرد؛ تلاشهایی که با محوریت موضوعات هستهای، رفع تحریمها و همکاریهای فنی با آژانس دنبال شده و آژانس بینالمللی انرژی اتمی خود را نه بهعنوان طرف مذاکره، بلکه بهعنوان ناظر فنی و تسهیلکننده راستیآزمایی معرفی میکند.
پیام گروسی درباره آینده پرونده
اظهارات اخیر گروسی حاوی دو پیام همزمان است؛ نخست، تأکید بر اینکه از منظر فنی، برنامه هستهای ایران از بین نرفته و ظرفیتهای آن از جمله دانش فنی، زیرساختها و مواد غنیشده همچنان موجود است، و دوم، ابراز خوشبینی محتاطانه نسبت به امکان دستیابی به تفاهم در صورت تداوم گفتوگوها.
گروسی پیش از این نیز بارها تأکید کرده بود که آژانس بدون همکاری کامل ایران قادر به ارائه تضمین درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای نخواهد بود و در مقابل، ایران همواره تأکید داشته که فعالیتهای هستهایاش در چارچوب تعهدات پادمانی و با اهداف صلحآمیز دنبال میشود.
ناظران معتقدند اشاره گروسی به لزوم «قابل پیشبینی بودن» راهحل نهایی، ناظر به تجربه برجام و تحولات پس از خروج یکجانبه آمریکا از این توافق در سال ۲۰۱۸ است؛ تجربهای که به بیاعتمادی متقابل دامن زد و پرونده هستهای را وارد مرحلهای پیچیدهتر کرد. از این منظر، مدیرکل آژانس تلاش دارد تا هرگونه توافق آتی را فراتر از یک تفاهم مقطعی، در قالب سازوکاری بلندمدت و مبتنی بر نظارت مستمر آژانس تعریف کند.
در شرایطی که رایزنیهای دیپلماتیک با میانجیگریها و تماسهای غیرعلنی ادامه دارد، سخنان گروسی در کنار وزیر انرژی آمریکا میتواند بهعنوان چراغ سبزی برای ادامه گفتوگوها تلقی شود؛ گفتوگوهایی که به گفته او اکنون از مرحله کلیگویی عبور کرده و وارد شناسایی حوزههای همکاری شده است، هرچند زمانبندی دقیق برای رسیدن به نقطه پایان پرونده همچنان نامشخص باقی مانده است.
نظرات (0)