تنگه هرمز، باریکترین گلوگاه انرژی جهان، بار دیگر در کانون توجه بازار نفت قرار گرفته است. نماینده پارلمان عراق در گفتوگویی تلویزیونی با رد برخی گمانهزنیها درباره انسداد کامل این آبراه، از اختلاف قیمتی چشمگیر میان نفت تحویلی در دو سوی تنگه خبر داده؛ اختلافی که به گفته او به ۳۰ دلار در هر بشکه میرسد.
به گزارش تابناک، علاء الحیدری، نماینده پارلمان عراق، در این گفتوگو تأکید کرده است که برخلاف ادعاهای مطرحشده در روزهای اخیر، ایران مانع صادرات نفت عراق نشده و تردد کشتیها در تنگه هرمز به طور کامل متوقف نشده است. او با اشاره به واقعیتهای میدانی تردد نفتکشها، فاش کرد که بهای نفت تحویلی در سمت ورودی و خروجی تنگه هرمز تفاوتی حدود ۳۰ دلار در هر بشکه دارد؛ موضوعی که ابعاد اقتصادی و امنیتی تحولات اخیر پیرامون این گذرگاه را روشنتر میکند.
روایت نماینده عراق؛ تردد ادامه دارد، ادعای انسداد کامل نادرست است
الحیدری در توضیح اظهارات خود گفت: تصور اینکه تنگه هرمز به طور کامل بسته شده یا صادرات نفت عراق از سوی ایران متوقف شده، با واقعیتهای موجود همخوانی ندارد. به گفته او، نفتکشها همچنان در حال تردد هستند، هرچند شرایط ناشی از تنشهای سیاسی و نظامی، هزینهها و مخاطرات حملونقل را به شدت افزایش داده است.
این نماینده پارلمان عراق افزود: آنچه امروز در بازار مشاهده میشود، بیش از آنکه توقف فیزیکی صادرات باشد، اثر روانی و اقتصادی ناامنی و ریسک تردد در یک آبراه حیاتی است. او تأکید کرد که نفت عراق همچنان صادر میشود، اما بهای تمامشده انتقال آن تا رسیدن به بازارهای جهانی به طور محسوسی تغییر کرده است.
اختلاف ۳۰ دلاری به چه معناست؟
اختلاف ۳۰ دلاری که الحیدری به آن اشاره کرده، در ادبیات بازار نفت پدیدهای شناختهشده اما کمسابقه از نظر شدت است. این فاصله قیمتی معمولاً برآیند چند عامل همزمان است:
- صرف ریسک ژئوپلیتیک: هر گونه تهدید به ناامنی یا احتمال درگیری در تنگه هرمز، فوراً در قالب «صرف ریسک» به قیمت نفت اضافه میشود.
- هزینه بیمه جنگ و حملونقل: شرکتهای بیمه برای نفتکشهای عبوری از مناطق پرخطر، حق بیمه جنگ (War Risk Premium) دریافت میکنند که در شرایط تنش میتواند چندین برابر شود.
- هزینه تأخیر و تغییر مسیر: کند شدن روند تردد، صف نفتکشها، افزایش مدت زمان سفر و حتی تغییر مسیر برخی کشتیها، هزینه تمامشده هر بشکه را بالا میبرد.
- تفاوت قیمت مبدأ و مقصد: نفت تحویلی در بنادر داخل خلیج فارس (این سوی تنگه) با قیمتی متفاوت نسبت به نفت تحویلی در بنادر خارج از تنگه، مانند فجیره یا بازارهای آسیایی و اروپایی معامله میشود.
به بیان دیگر، عدد ۳۰ دلار نشان میدهد بازار برای عبور امن هر بشکه نفت از تنگه هرمز، بهای سنگینی قائل شده است؛ بهایی که در نهایت در قیمت نهایی برای مصرفکننده و پالایشگر منعکس میشود.
چرا تنگه هرمز همچنان تعیینکننده است؟
تنگه هرمز با عرض حدود ۳۳ کیلومتر در باریکترین نقطه، روزانه میزبان عبور حدود یکپنجم نفت مصرفی جهان و بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع (LNG) است. کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان، عراق، کویت، امارات، قطر و ایران، بخش عمده صادرات انرژی خود را از این مسیر به بازارهای جهانی میرسانند.
به همین دلیل هرگونه تحول در وضعیت امنیتی این آبراه، حتی در حد یک هشدار یا مانور نظامی، به سرعت در قیمتهای جهانی نفت بازتاب مییابد. در هفتههای اخیر نیز همزمان با تشدید تنشها میان ایران و آمریکا، گمانهزنیهایی درباره احتمال اعمال محاصره دریایی، توقیف نفتکشها و حتی بستن تنگه هرمز مطرح شده بود که به گفته کارشناسان، خود به تنهایی باعث جهش قیمتها و افزایش هزینه حمل شده است.
تکذیب ادعای ممانعت از صادرات نفت عراق
یکی از محورهای مهم اظهارات الحیدری، رد ادعای ممانعت ایران از صادرات نفت عراق بود. برخی رسانهها در روزهای گذشته مدعی شده بودند که تحرکات نظامی ایران در تنگه هرمز صادرات نفت عراق را مختل کرده است. نماینده پارلمان عراق اما تصریح کرد که چنین ادعایی صحت ندارد و صادرات عراق ادامه دارد، هرچند هزینه انتقال و تحویل آن افزایش یافته است.
او همچنین تأکید کرد که تردد کشتیها به طور کامل مسدود نشده و آنچه رخ داده، افزایش ریسک و به تبع آن افزایش قیمت در آن سوی تنگه است. این توضیح، تصویر دقیقتری از وضعیت ارائه میدهد: نه انسداد کامل، بلکه «عبور پرهزینه».
پیام بازار؛ امنیت تنگه مساوی با ثبات قیمت
اختلاف ۳۰ دلاری در دو سوی تنگه هرمز، پیام روشنی برای بازار جهانی دارد: ثبات قیمت نفت به شدت به امنیت این گذرگاه گره خورده است. هر قدر ریسک تردد بالاتر برود، شکاف میان قیمت مبدأ و مقصد بیشتر میشود و این شکاف در نهایت به شکل تورم انرژی، افزایش بهای سوخت و فشار بر اقتصاد کشورهای واردکننده نفت ظاهر خواهد شد.
از سوی دیگر، این وضعیت برای کشورهای صادرکننده نیز دوگانه است؛ افزایش قیمت جهانی ممکن است درآمد اسمی را بالا ببرد، اما افزایش هزینه بیمه، حمل و تأخیر در تحویل، بخشی از این منافع را خنثی میکند و برنامهریزی برای فروش پایدار را دشوار میسازد.
در مجموع، اظهارات نماینده پارلمان عراق نشان میدهد که بازار نفت بیش از آنکه با توقف عرضه مواجه باشد، با «هزینه نااطمینانی» روبهروست؛ هزینهای که تا زمان بازگشت آرامش پایدار به تنگه هرمز، به عنوان یک متغیر کلیدی در تعیین قیمت هر بشکه نفت باقی خواهد ماند.
نظرات (0)