تردد کشتیهای تجاری و نفتکشها در تنگه هرمز به پایینترین سطح روزهای اخیر سقوط کرد. بر اساس دادههای اولیه کشتیرانی که بامداد جمعه منتشر شد، روز پنجشنبه تنها چهار کشتی حامل کالاهای اساسی از این آبراه راهبردی در خلیج فارس عبور کردهاند؛ آماری که افت محسوس نسبت به روز قبل و میانگین ۱۰ روز گذشته را نشان میدهد.
سقوط تردد به یکچهارم میانگین
شرکت ردیابی کشتی «کپلر» اعلام کرد تا ساعت ۲ بامداد جمعه به وقت گرینویچ، تنها چهار فروند کشتی از تنگه هرمز تردد داشتهاند. این رقم در مقایسه با شش کشتی ثبتشده در روز چهارشنبه کاهش یافته و فاصله چشمگیری با میانگین حدود ۱۶ کشتی در ۱۰ روز گذشته دارد.
به گفته کپلر، از میان چهار شناور عبوری، سه کشتی در حال ورود به تنگه و حرکت به سمت خلیج فارس بودهاند و تنها یک کشتی در مسیر خروج از تنگه قرار داشته است. این ترکیب نشان میدهد جریان ورودی کالا و انرژی به خلیج فارس نیز با کندی و احتیاط بیشتری انجام میشود.
نوع کشتیهای عبوری چه بود؟
بر اساس تفکیک ارائهشده، شناورهای عبوری از تنگه هرمز در روز پنجشنبه شامل دو نفتکش در کلاس «پاناماکس»، یک کشتی فلهبر «سوپراماکس» و یک کشتی «کامسارماکس» بودهاند. این کلاسها عمدتاً برای حمل نفت خام، فرآوردههای نفتی و کالاهای فلهای مانند غلات و مواد معدنی به کار میروند و حضور همزمان آنها نشان میدهد افت تردد محدود به یک نوع کالا نبوده است.
کارشناسان کشتیرانی میگویند انتخاب این کلاسهای متوسط و بزرگ در شرایط پرریسک طبیعی است، چرا که شرکتهای بزرگ حملونقل تلاش میکنند با کاهش ترددهای غیرضروری و تجمیع بار، ریسک حضور در منطقه را مدیریت کنند.
آمار ناقص به دلیل خاموشی فرستندهها
منابع کشتیرانی تأکید کردهاند که آمار فعلی ممکن است در روزهای آینده دستخوش تغییر شود. بسیاری از کشتیها در شرایط تنش و درگیری در منطقه، برای کاهش خطر شناسایی و هدف قرار گرفتن، فرستندههای AIS خود را بهطور موقت خاموش میکنند. این اقدام اگرچه از منظر امنیتی قابل درک است، اما ردیابی دقیق و لحظهای ترددها را برای شرکتهایی مانند کپلر دشوار میکند.
به همین دلیل، دادههای ثبتشده تا ساعت ۲ بامداد گرینویچ را باید برآوردی اولیه دانست و احتمال افزایش تعداد کشتیهای عبوری پس از بهروزرسانی اطلاعات و روشن شدن دوباره فرستندهها وجود دارد. با این حال، حتی با احتساب این ملاحظه، افت از ۱۶ به ۴ کشتی آنقدر چشمگیر است که نمیتوان آن را صرفاً به اختلال در ارسال سیگنال نسبت داد.
هرمز؛ شاهرگ یکپنجم نفت و گاز جهان
اهمیت این کاهش زمانی بیشتر مشخص میشود که جایگاه تنگه هرمز در امنیت انرژی جهان را در نظر بگیریم. پیش از آغاز تجاوز اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران، حدود یکپنجم نفت و گاز مصرفی جهان از این آبراه باریک عبور میکرد. هرمز تنها مسیر دریایی برای خروج نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به بازارهای جهانی است و هرگونه اختلال پایدار در آن میتواند به جهش قیمت انرژی، افزایش هزینه بیمه کشتیها و تغییر مسیر تجارت جهانی منجر شود.
در ماههای گذشته، تشدید تنشهای نظامی و افزایش تهدیدها علیه کشتیرانی، شرکتهای بیمه را وادار کرده نرخ پوشش ریسک جنگ را برای شناورهای عبوری از خلیج فارس بهطور قابل توجهی افزایش دهند؛ عاملی که خود به کاهش تمایل مالکان کشتی برای تردد بیمحابا دامن زده است.
وضعیت در بابالمندب؛ ترددی به مراتب بیشتر
در مقابل، تردد در تنگه بابالمندب - دیگر گلوگاه حیاتی کشتیرانی در جنوب غربی یمن که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند - اگرچه کاهش یافته اما همچنان به مراتب بالاتر از هرمز است. روز پنجشنبه ۲۳ کشتی حامل کالاهای اساسی از بابالمندب عبور کردند که شامل ۱۳ کشتی در مسیر دریای سرخ و ۱۰ کشتی به سمت خلیج عدن بوده است.
ترکیب ناوگان عبوری از بابالمندب شامل یک نفتکش پاناماکس، یک نفتکش سوئزماکس، چهار کشتی سوپراماکس و شش نفتکش آفراماکس بوده و مابقی نیز در دستههای دیگر کشتیهای فلهبر و حامل کالا قرار میگیرند. این رقم نیز نسبت به میانگین حدود ۲۶ کشتی در ۱۰ روز گذشته کاهش نشان میدهد، اما افت آن به اندازه سقوط تردد در هرمز شدید نبوده است.
بابالمندب به عنوان مسیر اصلی انتقال نفت میان خلیج فارس، دریای سرخ و کانال سوئز به سمت اروپا، نقش مکمل هرمز را ایفا میکند و هرگونه ناامنی همزمان در این دو تنگه میتواند زنجیره تأمین جهانی انرژی و کالا را با اختلال جدی مواجه کند.
نگاه به آینده؛ بازار در انتظار ثبات
تحلیلگران انرژی معتقدند تداوم تردد پایین در هرمز در صورت طولانی شدن تنشها، میتواند به افزایش تقاضا برای مسیرهای جایگزین، رشد هزینه حمل و تأخیر در تحویل محمولهها منجر شود. از سوی دیگر، کشورها و شرکتهای واردکننده نفت در آسیا و اروپا که وابستگی بالایی به نفت خلیج فارس دارند، تحولات تنگه هرمز را به دقت زیر نظر گرفتهاند.
در کوتاهمدت، بازگشت فرستندههای خاموش و بهروزرسانی دادههای کپلر تصویر دقیقتری از میزان واقعی تردد ارائه خواهد داد، اما پیام فعلی بازار روشن است: کشتیرانی در خطرناکترین آبراه انرژی جهان با احتیاط حداکثری و با کمترین تردد ممکن در حال انجام است.
نظرات (0)