چین به بسته جدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران که شماری از افراد و شرکت‌های چینی را نیز در بر می‌گیرد، واکنش نشان داد و آن را اقدامی یک‌جانبه و فاقد مشروعیت حقوقی توصیف کرد. پکن تأکید کرده که از منافع بنگاه‌های خود در برابر فشارهای فراسرزمینی واشنگتن دفاع خواهد کرد.

موضع رسمی پکن؛ مخالفت با تحریم‌های فراسرزمینی

به گزارش تابناک به نقل از فارس، لیو پنگ‌یو (Liu Pengyu) سخنگوی سفارت چین در واشنگتن در پاسخ به قرار گرفتن چند شخص و نهاد چینی در فهرست تحریم‌های تازه آمریکا علیه ایران گفت: «پکن با تحریم‌های یک‌جانبه و غیرقانونی آمریکا مخالف است و قاطعانه از حقوق و منافع مشروع شرکت‌های چینی دفاع خواهد کرد.»

این دیپلمات چینی تصریح کرد که تحریم‌های یک‌جانبه‌ای که واشنگتن خارج از چارچوب حقوق بین‌الملل و بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد اعمال می‌کند، هیچ مبنای حقوقی ندارد. به گفته او، تحمیل چنین محدودیت‌هایی به شرکت‌ها و نهادهای کشورهای ثالث، نمونه‌ای از اعمال فراسرزمینی قوانین داخلی آمریکاست که از نظر پکن مردود و غیرقابل قبول است.

سفارت چین همچنین یادآور شده است که همکاری‌های عادی اقتصادی و تجاری شرکت‌های چینی با شرکای خود، از جمله ایران، در چارچوب قوانین و مقررات بین‌المللی انجام می‌شود و نباید هدف اقدامات قهرآمیز یک‌جانبه قرار گیرد. پکن هشدار داده که در صورت تضییع حقوق فعالان اقتصادی خود، از ابزارهای حقوقی و دیپلماتیک لازم برای صیانت از منافع آنها استفاده خواهد کرد.

طرح ادعایی واشنگتن برای تشدید فشار اقتصادی بر تهران

واکنش چین در حالی مطرح شده که دولت آمریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف اعلامی خود در تقابل با ایران، از طرحی جدید برای افزایش فشارهای اقتصادی بر تهران سخن گفته است؛ طرحی که از نظر محتوا و رویکرد، شباهت قابل توجهی به سیاست موسوم به «فشار حداکثری» در دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ دارد.

بر اساس اظهارات اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، واشنگتن مدعی شده برای هر کشور جدول زمانی مشخصی جهت توقف فعالیت‌های مرتبط با ایران تعیین کرده و در صورت عدم پایبندی، به‌صورت یک‌جانبه و با اتکا به اختیارات داخلی خود اقدام خواهد کرد. این موضع‌گیری، نگرانی‌ها درباره گسترش تحریم‌های ثانویه و هدف قرار گرفتن شرکت‌های غیرآمریکایی را افزایش داده است.

تجربه فشار حداکثری؛ از تحریم ۱۵۰۰ نهاد تا تردید در کارآمدی

دولت آمریکا پس از خروج یک‌جانبه از توافق هسته‌ای برجام، راهبرد تحریم‌های گسترده را در دستور کار قرار داد و با تمرکز بر تنبیه کشورها و شرکت‌هایی که با ایران مراوده تجاری داشتند، تلاش کرد حلقه محاصره اقتصادی را تنگ‌تر کند. در آن مقطع، واشنگتن با اعمال تحریم علیه بیش از ۱۵۰۰ شخص و نهاد ایرانی، بخش عمده‌ای از ظرفیت‌های تحریمی خود را به کار گرفت؛ تا جایی که به گفته مقام‌های وقت آمریکایی، عملاً ابزار تحریمی مؤثر دیگری برای اعمال باقی نمانده بود.

با این حال، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد این فشارها به اهداف اعلامی آمریکا منجر نشد و ایران به رغم تحریم‌های بی‌سابقه، مسیر فعالیت‌های خود را ادامه داد. در مقابل، استفاده افراطی و مکرر از اهرم تحریم، پیامدهای جانبی نیز به همراه داشت؛ از جمله طرح دیدگاه‌هایی مبنی بر فرسایش جایگاه دلار در تبادلات بین‌المللی و گرایش برخی کشورها به ایجاد و تقویت سازوکارهای مالی مستقل از شبکه تحت نفوذ آمریکا برای مصون ماندن از تحریم‌های فراسرزمینی.

پیام پکن به واشنگتن؛ حمایت قاطع از منافع مشروع

اظهارات سخنگوی سفارت چین در واشنگتن را می‌توان هشداری دیپلماتیک به کاخ سفید تلقی کرد مبنی بر اینکه پکن تحریم‌های یک‌جانبه را نه‌تنها در مورد ایران، بلکه در قبال بنگاه‌های چینی نیز غیرقانونی و نامشروع می‌داند. چین بارها تأکید کرده که تنها تحریم‌های مبتنی بر قطعنامه‌های شورای امنیت را دارای اعتبار حقوقی می‌شناسد و با هرگونه اقدام یک‌جانبه که به روابط عادی تجاری و اقتصادی لطمه بزند، مخالف است.

ناظران معتقدند تداوم رویکرد تحریمی واشنگتن علیه شرکت‌های چینی به بهانه ارتباط با ایران، می‌تواند بر روابط پرتنش دو اقتصاد بزرگ جهان سایه‌ای دیگر بیفکند و روند همکاری‌های بین‌المللی را پیچیده‌تر کند. پکن اما تصریح کرده که در برابر این فشارها عقب‌نشینی نخواهد کرد و از حقوق قانونی اتباع و شرکت‌های خود با قاطعیت دفاع می‌کند.