معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی با تشریح آخرین وضعیت تامین کالاهای اساسی کشور تاکید کرد که ذخایر راهبردی در جریان جنگ ۱۲ روزه به خوبی مدیریت شد و کشور بدون نگرانی جدی در حوزه تامین غذا از این دوره عبور کرد.

محمدرضا طلایی با اشاره به ساختار تامین غذای کشور گفت حدود ۸۵ درصد نیاز غذایی از محل تولید داخلی پوشش داده می‌شود و تنها حدود ۱۵ درصد از طریق واردات تامین می‌شود که از مسیرهای زمینی و دریایی وارد کشور می‌شود. این ترکیب، به گفته وی، تاب‌آوری کشور در شرایط بحرانی را افزایش داده است.

ذخیره ۶.۵ میلیون تنی در آغاز بحران

طلایی جنگ ۱۲ روزه را تجربه‌ای مهم برای نظام تامین و توزیع کشور دانست و اظهار کرد: در آن دوره ناچار به استفاده از ذخایر کالاهای اساسی شدیم، اما با تاکید بر کار مضاعف و با تدبیر وزیر جهاد کشاورزی، از تمام ظرفیت‌های موجود به بهترین شکل استفاده شد.

وی افزود: در آغاز این دوره حدود ۶.۵ میلیون تن کالای اساسی در انبارها و بنادر کشور موجود بود که بخش قابل توجهی از آن حاصل برنامه‌ریزی و اقدامات پیش‌دستانه دولت چهاردهم پیش از وقوع جنگ بود. به گفته او، در هیچ دوره‌ای چنین حجمی از کالای اساسی به صورت یکجا در بنادر کشور وجود نداشته و همین پشتوانه باعث شد تامین کالا بدون اختلال ادامه یابد.

مدیریت شبانه بازار و پرهیز از خرید هیجانی

به گفته معاون وزیر جهاد کشاورزی، از ساعات ابتدایی آغاز درگیری‌ها، جلسات شبانه و مستمر با استانداری‌ها و دستگاه‌های استانی برگزار و با سرکشی میدانی به فروشگاه‌ها و رصد لحظه‌ای بازار، تلاش شد قفسه‌ها خالی نماند.

وی نقش مردم در حفظ آرامش بازار را تعیین‌کننده خواند و گفت: پرهیز شهروندان از خریدهای هیجانی و احتکاری، کمک بزرگی به ثبات بازار کرد. در کنار آن، اصناف، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و شبکه‌های توزیع نیز همکاری کاملی در تامین و عرضه مستمر کالا داشتند.

طلایی با اشاره به گستردگی شبکه توزیع وزارت جهاد کشاورزی توضیح داد که روستابازارها، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و شبکه خرده‌فروشی روستایی در سراسر کشور فعال بودند و کالا حتی به دورترین نقاط نیز ارسال شد. به گفته وی حتی در شرایط عادی اگر کالایی به برخی روستاها نمی‌رسید، در این دوره با بسیج امکانات، تامین آن مناطق نیز در اولویت قرار گرفت و در مجموع رضایت نسبی در تامین کالا حاصل شد.

انقلاب در واردات با روش «قبض انبار»

یکی از مهم‌ترین تحولات دوره اخیر، به گفته این مقام مسئول، تسهیل فرآیند واردات با ابتکار «واردات با قبض انبار» بود. بر اساس این تصمیم که با دستور مستقیم رئیس‌جمهور در دولت چهاردهم اجرایی شد، واردکننده می‌تواند ابتدا کالا را وارد کشور کند و پس از ارائه قبض انبار، مراحل ثبت سفارش و تامین ارز را انجام دهد.

طلایی خاطرنشان کرد: پیش از این، فرآیند واردات برخی کالاهای اساسی گاه بیش از سه ماه به طول می‌انجامید، اما با اجرای این روش، زمان به کمتر از یک هفته کاهش یافت. در همین چارچوب حدود ۳.۵ میلیون تن کالای اساسی با استفاده از سازوکار قبض انبار وارد کشور شده است.

تسهیل گمرکی و آزمایشگاهی در کمتر از ۲۴ ساعت

معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی از تسهیل گسترده تشریفات گمرکی و آزمایشگاهی در روزهای جنگ خبر داد و گفت این اقدامات ذیل دستورالعمل امنیت غذایی انجام شد.

وی توضیح داد: در مواردی که انجام آزمایش‌های لازم تا یک هفته زمان می‌برد، این فرآیند به کمتر از ۲۴ ساعت کاهش یافت. همچنین کالاهایی که در طول جنگ وارد کشور شدند، در کمتر از ۲۴ ساعت ثبت سفارش شده و تامین ارز آنها در کمتر از یک هفته انجام گرفت. به گفته او، شجاعت دولت در مدیریت ارزی و همراهی دستگاه‌های اجرایی، نقش مهمی در سرعت‌بخشی به این فرآیندها داشت.

ذخایر فعلی و حمایت از تولیدکنندگان

طلایی درباره میزان ذخایر کنونی گفت: در حال حاضر حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون تن کالای اساسی در بنادر کشور موجود است و بخش عمده کالاهای واردشده نیز به بازار و واحدهای تولیدی منتقل شده است.

وی با اشاره به حمایت از بخش تولید افزود: سهمیه نهاده‌های مورد نیاز واحدهای تولیدی برای ماه‌های آینده در سامانه بازارگاه بارگذاری شده تا دامداران و مرغداران دغدغه‌ای بابت تامین نهاده نداشته باشند.

به گفته وی، فراوانی کالا حتی به کاهش قیمت نهاده‌ها منجر شده است؛ به طوری که در مقطعی که ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی تخصیص می‌یافت، قیمت کنجاله در بازار آزاد به حدود ۹۰ هزار تومان رسیده بود، اما اکنون با وجود واردات با نرخ ارز حدود ۱۵۰ هزار تومانی، کنجاله با قیمت ۶۰ تا ۷۵ هزار تومان عرضه می‌شود.

تنوع‌بخشی به مبادی واردات؛ رشد دو برابری بنادر شمالی

این مقام مسئول با اشاره به تغییر راهبرد واردات گفت: پیش از این حدود ۷۰ درصد کالاهای اساسی از بنادر جنوبی تامین می‌شد، اما پس از جنگ ۱۲ روزه، استفاده از ظرفیت بنادر شمالی و مرزهای زمینی به طور جدی در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: واردات از بنادر شمالی نسبت به سال گذشته تقریبا دو برابر شده و زیرساخت‌های مورد نیاز نیز تکمیل، بازسازی و تقویت شده است. این تنوع‌بخشی، ریسک تمرکز بر یک مسیر را کاهش داده و پایداری تامین را افزایش داده است.

برداشته شدن سقف و سابقه ثبت سفارش نهاده‌ها

طلایی از ابلاغ مصوبه اخیر معاون اول رئیس‌جمهور خبر داد که بر اساس آن محدودیت سقف و سابقه برای ثبت سفارش نهاده‌های دامی برداشته شده است. بر این اساس واردکنندگان می‌توانند متناسب با توان حمل و تامین خود و بدون محدودیت‌های پیشین، نسبت به ثبت سفارش اقدام کنند.

وی یادآور شد که به دلیل افزایش حجم بارگذاری اطلاعات در سامانه، اجرای کامل این مصوبه ممکن است ۱۰ تا ۱۲ روز زمان ببرد، اما هدف اصلی رفع موانع اداری برای واردکنندگان و تسریع تامین کالاست. او تاکید کرد که در جریان جنگ نیز تمام کالاهای واردشده در کمتر از ۲۴ ساعت ثبت سفارش شدند.

مدیریت متوازن بازار برنج

معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود به سیاست مدیریت بازار برنج اشاره کرد و گفت: نیاز سالانه کشور حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون تن است که یک و نیم تا دو میلیون تن آن از تولید داخل تامین می‌شود و مابقی از طریق واردات پوشش داده می‌شود. سقف واردات برنج در سال جاری حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن تعیین شده است.

وی تاکید کرد: واردات برنج باید به صورت تدریجی و مدیریت‌شده انجام شود؛ چرا که ورود یک‌باره حجم زیاد می‌تواند بازار تولید داخلی را مختل کند و از سوی دیگر، کاهش واردات و کمبود عرضه نیز به رشد قیمت‌ها می‌انجامد. بنابراین تعادل میان برنج داخلی و خارجی به دقت مدیریت می‌شود.

طلایی افزود: شرایط اقلیمی مناسب و بارندگی مطلوب در استان‌های تولیدکننده در سال جاری، عملکرد تولید برنج در واحد سطح را افزایش داده که به تامین بازار کمک کرده است. با وجود وقفه‌های مقطعی در واردات از بنادر جنوبی به دلیل شرایط جنگی، روند واردات با تدبیر شورای قیمت‌گذاری به شکل تدریجی ادامه یافته است.

به گفته وی، با افزایش عرضه، برنج خارجی در مسیر کاهش قیمت قرار گرفته و در برخی فروشگاه‌های زنجیره‌ای تخفیف‌هایی نیز اعمال شده است. هدف نهایی این است که مصرف‌کننده از قیمت مناسب بهره‌مند شود و در عین حال قیمت برنج داخلی به گونه‌ای مدیریت شود که کشاورزان متضرر نشوند و تولید پایدار بماند.