نهمین جشنواره زغال‌اخته کلیبر عصر روز پنجشنبه در شهرستان کلیبر در استان آذربایجان شرقی برگزار شد تا بار دیگر نام این منطقه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید زغال‌اخته در کشور بر سر زبان‌ها بیفتد. جشنواره‌ای که هر سال با استقبال گسترده مردم محلی، گردشگران و علاقه‌مندان به طبیعت و محصولات بومی همراه می‌شود و امسال نیز با هدف معرفی توانمندی‌های کشاورزی، گردشگری و اقتصادی منطقه و حمایت از تولیدکنندگان برگزار شد.

جشنی برای معرفی ظرفیت‌های مغفول ارسباران

بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، محور اصلی برگزاری این جشنواره، معرفی ظرفیت‌های کشاورزی، گردشگری و اقتصادی کلیبر و ایجاد پیوند میان تولید روستایی و بازارهای گسترده‌تر بوده است. کلیبر که در دل منطقه جنگلی و کوهستانی ارسباران قرار گرفته، به‌دلیل اقلیم معتدل، بارش مناسب و خاک حاصلخیز، بستر بسیار مساعدی برای رویش انواع محصولات جنگلی و باغی به‌ویژه زغال‌اخته فراهم کرده است.

برگزارکنندگان این رویداد تلاش کرده‌اند تا جشنواره را فراتر از یک گردهمایی محلی، به ویترینی برای نمایش توانمندی‌های مردم سخت‌کوش منطقه تبدیل کنند؛ از غرفه‌های عرضه مستقیم محصول تازه و فرآورده‌های خانگی گرفته تا معرفی جاذبه‌های طبیعی و تاریخی که هر ساله هزاران گردشگر را به سوی ارسباران جذب می‌کند.

زغال‌اخته کلیبر؛ شناسنامه کشاورزی منطقه

زغال‌اخته کلیبر تنها یک میوه جنگلی نیست، بلکه هویت کشاورزی و معیشتی بخش بزرگی از روستاهای این شهرستان به شمار می‌رود. جنگل‌های ارسباران که به‌عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره در یونسکو ثبت شده‌اند، زیستگاه طبیعی درختچه‌های زغال‌اخته هستند و هر ساله در اواخر تابستان، باغ‌ها و حاشیه جنگل‌های کلیبر به رنگ سرخ تیره این میوه ترش و شیرین درمی‌آید.

این محصول به‌دلیل خواص غذایی و دارویی فراوان، از جمله سرشار بودن از آنتی‌اکسیدان، ویتامین C و فیبر، همواره مورد توجه بازار داخلی بوده و در سال‌های اخیر زمینه برای فرآوری و صادرات آن نیز فراهم شده است. از زغال‌اخته تازه تا محصولاتی مانند لواشک، مربا، ترشک، شربت، خشکبار و حتی دمنوش، طیف گسترده‌ای از فرآورده‌ها در جشنواره امسال به نمایش گذاشته شد که نشان‌دهنده خلاقیت و توان کارآفرینی بانوان و جوانان روستایی منطقه است.

کارشناسان معتقدند برگزاری مستمر این جشنواره در طول ۹ دوره گذشته، نقش مهمی در برندسازی زغال‌اخته کلیبر داشته و باعث شده نام این شهرستان در کنار کیفیت ممتاز محصولش، در سطح ملی شناخته شود. این برندسازی می‌تواند به افزایش قیمت عادلانه محصول، کاهش نقش واسطه‌ها و درآمد پایدارتر برای باغداران منجر شود.

پیوند کشاورزی و گردشگری

یکی از ابعاد مهم جشنواره زغال‌اخته، پیوند میان کشاورزی و گردشگری است. کلیبر با طبیعت بکر، قلعه تاریخی بابک، جنگل‌های انبوه، رودخانه‌های پرآب و روستاهای پلکانی، یکی از مقاصد اصلی گردشگری آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. برگزاری جشنواره در فصل برداشت، بهانه‌ای شده تا گردشگران علاوه بر لذت تماشای طبیعت، طعم محصول اصیل منطقه را نیز تجربه کنند.

چنین رویدادهایی علاوه بر رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی، رستوران‌های محلی و بازار سوغات، به معرفی فرهنگ میهمان‌نوازی مردم ارسباران نیز کمک می‌کند. اجرای برنامه‌های فرهنگی و هنری، موسیقی محلی آذربایجانی، نمایش آیین‌های سنتی و برپایی نمایشگاه صنایع دستی در حاشیه جشنواره، فضایی شاد و خانوادگی را برای بازدیدکنندگان فراهم کرده بود.

حمایت از تولیدکنندگان؛ هدف اصلی جشنواره

حمایت از تولیدکنندگان و باغداران، مهم‌ترین پیام نهمین دوره این جشنواره بود. بسیاری از کشاورزان خرد منطقه، سال‌هاست با چالش‌هایی مانند کمبود صنایع فرآوری، نوسان قیمت، مشکلات بسته‌بندی و بازاریابی مواجه هستند. جشنواره فرصتی فراهم می‌کند تا مسئولان استانی، سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه صنایع غذایی از نزدیک با ظرفیت تولید منطقه آشنا شوند و زمینه برای سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی و تکمیلی فراهم شود.

توسعه سردخانه‌ها، ایجاد کارگاه‌های بسته‌بندی بهداشتی، استانداردسازی محصول و تسهیل مسیر صادرات می‌تواند ارزش افزوده زغال‌اخته را چند برابر کند و از خام‌فروشی جلوگیری نماید. تجربه دوره‌های گذشته نشان داده که هر چه جشنواره با پوشش رسانه‌ای گسترده‌تر و حضور پررنگ‌تر مسئولان برگزار شود، توجه به زیرساخت‌های کشاورزی منطقه نیز افزایش می‌یابد.

تداوم یک رویداد هویت‌ساز

رسیدن جشنواره زغال‌اخته کلیبر به نهمین دوره، نشان‌دهنده تداوم و نهادینه شدن یک رویداد بومی موفق است. رویدادی که از یک ایده محلی برای معرفی یک محصول آغاز شد و امروز به یکی از تقویم‌های مهم فرهنگی و اقتصادی آذربایجان شرقی تبدیل شده است. استمرار این جشنواره نه‌تنها به حفظ باغات سنتی و جلوگیری از تغییر کاربری اراضی کمک می‌کند، بلکه موجب تقویت حس تعلق محلی و امید به ماندگاری در روستاها می‌شود.

انتظار می‌رود با برنامه‌ریزی بهتر، اطلاع‌رسانی گسترده‌تر و مشارکت بخش خصوصی، دوره‌های آینده جشنواره با ابعاد ملی و حتی بین‌المللی برگزار شود و کلیبر بیش از پیش به‌عنوان پایتخت زغال‌اخته ایران معرفی گردد.