سیل‌های ناگهانی و رانش زمین‌های گسترده در منطقه مرزی نپال و تبت، به یکی از مرگبارترین حوادث طبیعی ماه‌های اخیر در رشته‌کوه هیمالیا تبدیل شده است. بر اساس آخرین آمار رسمی، شمار جانباختگان به طور چشمگیری افزایش یافته و صدها نفر از جمله گردشگران خارجی همچنان ناپدید هستند.

افزایش تلفات و ادامه عملیات امداد

به نقل از روزنامه «کاتماندو پست»، پلیس نپال روز پنج‌شنبه اعلام کرد که با ادامه عملیات جست‌وجو و نجات با پشتیبانی بالگردها و پهپادها، شمار قربانیان تأییدشده به ۳۵۹ نفر رسیده است. همچنین ۸۲۶ نفر همچنان مفقود گزارش شده‌اند که در میان آن‌ها گردشگران داخلی و خارجی، اتباع کشورهای دیگر، مقامات غیرنظامی، نیروهای ارتش و پلیس و ساکنان محلی دیده می‌شوند.

در پی گسترش ابعاد فاجعه، نخست‌وزیر نپال برای بررسی میدانی خسارت‌ها به شهر «بیدور» در منطقه «نوواکوت» سفر کرد؛ منطقه‌ای که از کانون‌های اصلی آسیب ناشی از سیل و رانش زمین بوده است. تیم‌های امدادی با وجود دشواری دسترسی به دره‌های کوهستانی و قطع راه‌های ارتباطی، تلاش می‌کنند افراد گرفتار در مناطق صعب‌العبور را شناسایی و منتقل کنند.

نگرانی برای سرنوشت صدها گردشگر خارجی

هیئت گردشگری نپال اعلام کرده است که تنها در سمت نپالی مرز، بیش از ۶۵۰ گردشگر داخلی و خارجی مفقود شده‌اند. این گردشگران که برای کوهنوردی و طبیعت‌گردی در فصل تابستان به مناطق هیمالیا سفر کرده بودند، پس از وقوع سیل ناگهانی ارتباط خود را با پایگاه‌ها از دست داده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها، اتباع کشورهای مالزی، استرالیا، اوکراین، بریتانیا، کانادا، ایالات متحده، سنگاپور، کره جنوبی و آلمان در میان مفقودان خارجی هستند. دولت هند نیز اعلام کرد از سرنوشت ۲۸۸ تبعه هندی که در زمان وقوع سیل در خاک نپال حضور داشتند، اطلاعی در دست نیست و تلاش‌های دیپلماتیک و امدادی برای یافتن آن‌ها آغاز شده است.

مقامات نپالی می‌گویند گستردگی رانش زمین و گل‌ولای ناشی از بارش‌های شدید، بسیاری از مسیرهای کوهستانی و کمپ‌های گردشگری را به طور کامل مدفون کرده و همین موضوع عملیات جست‌وجو را کند کرده است.

وضعیت بحرانی در تبت و هشدار پکن

در سوی دیگر مرز، مقامات چینی نیز از پیامدهای این سیل ویرانگر خبر داده‌اند. پکن مرگ سه نفر در منطقه تبت ــ که از سوی دولت چین «منطقه خودمختار شیزانگ» نامیده می‌شود ــ را تأیید کرده و اعلام کرده است که ۵۵۸ نفر در این منطقه همچنان مفقود هستند.

لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، گفته است در میان مفقودان تبت، ۲۶۰ تبعه خارجی حضور دارند. وزارت خارجه چین همچنین اعلام کرد ۱۰۰ شهروند چینی که در سمت نپالی مرز حضور داشتند، پس از سیل‌های ناگهانی ناپدید شده‌اند و تلاش برای تعیین موقعیت آن‌ها ادامه دارد.

خطر شکست دریاچه سدی و سیلاب ثانویه

یکی از نگران‌کننده‌ترین تحولات پس از این حادثه، شکل‌گیری یک دریاچه سدی بزرگ در نزدیکی محل تلاقی دو رودخانه در خاک نپال است. به گفته مقامات چینی، این دریاچه که بر اثر انباشت گل، سنگ و واریزه‌های ناشی از رانش زمین ایجاد شده، اکنون حدود دو میلیون متر مکعب آب در خود جای داده است.

برآوردها نشان می‌دهد با ادامه بارندگی‌ها و ذوب برف در ارتفاعات، طی سه روز آینده حدود سه میلیون متر مکعب دیگر به حجم آب این دریاچه افزوده خواهد شد. دولت چین هشدار داده است که این سازه طبیعی به شدت ناپایدار است و با خطر بالای شکست ناگهانی مواجه است؛ حادثه‌ای که در صورت وقوع می‌تواند موج دوم سیلابی ویرانگر را به سوی دره‌های پایین‌دست در هر دو سوی مرز روانه کند.

به همین دلیل، دولت‌های نپال و چین به ساکنان روستاهای پایین‌دست و گروه‌های امدادی هشدار داده‌اند که برای تخلیه اضطراری آماده باشند و از نزدیک شدن به بستر رودخانه‌ها خودداری کنند. کارشناسان محیط زیست نیز می‌گویند تغییرات اقلیمی، ذوب سریع یخچال‌ها و بارش‌های موسمی شدید، خطر وقوع چنین سیلاب‌های ناگهانی در هیمالیا را در سال‌های اخیر به طور قابل توجهی افزایش داده است.

تلاش بین‌المللی برای مدیریت بحران

با توجه به حضور اتباع ده‌ها کشور در میان قربانیان و مفقودان، این حادثه ابعاد بین‌المللی یافته است. سفارتخانه‌های خارجی در کاتماندو در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند و برخی کشورها تیم‌های کنسولی برای پیگیری وضعیت شهروندان خود اعزام کرده‌اند.

کارشناسان می‌گویند علاوه بر امداد فوری، مدیریت خطر دریاچه سدی و بازسازی زیرساخت‌های ویران‌شده در مناطق کوهستانی، نیازمند همکاری نزدیک میان نپال، چین و هند و همچنین کمک نهادهای بین‌المللی خواهد بود. تا زمانی که وضعیت این دریاچه پایدار نشود، تهدید وقوع فاجعه‌ای دیگر همچنان بر فراز هیمالیا سایه افکنده است.