محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، در سخنانی که شامگاه پنجم شهریور ۱۴۰۵ منتشر شد، موضعی متفاوت درباره نسبت برنامه غنیسازی با امنیت ملی و هزینههای احتمالی جنگ اتخاذ کرد و گفت اگر ادامه غنیسازی بهانهای برای ترور رهبر انقلاب شود، ترجیح میدهد از آن چشمپوشی کند.
این اظهارات که در قالب یک فایل ویدیویی از سوی تابناک با عنوان «نبض خبر» بازنشر شده، در شرایطی مطرح میشود که بحث درباره آینده برنامه هستهای، مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا و تبعات حمله به تأسیسات و زیرساختهای حیاتی کشور بار دیگر در فضای سیاسی پررنگ شده است.
قائمپناه چه گفت؟
قائمپناه در این ویدیو با لحنی صریح میگوید: «من اگر بودم و میدانستم آمریکا میخواهد رهبرمان را شهید کند، دست از غنیسازی برمیداشتم». او در ادامه این پرسش را مطرح میکند که چرا باید اجازه داد صنایع، جادهها، پالایشگاهها و تأسیسات عسلویه هدف حمله قرار بگیرند.
به گفته او، «برق زدن، پالایشگاه زدن یعنی بیکاری زیاد شود» و چنین حملاتی مستقیماً معیشت مردم و چرخه اقتصاد کشور را هدف میگیرد. قائمپناه تأکید میکند که «خردمندی این است که هدفی را که میتوانید با کمترین هزینه محقق کنید، با کمترین هزینه انجام دهید» و نباید کشور را در معرض هزینههای سنگین و جبرانناپذیر قرار داد.
تابناک در توضیح این بخش از سخنان قائمپناه نوشته است که لحن و محتوای این اظهارات «بوی تفاهم جدید با آمریکا میدهد» و آن را در ادامه تحرکات دیپلماتیک اخیر ارزیابی کرده است. کد خبر تابناک ۱۳۹۱۷۷۷ در تاریخ ۵ شهریور ۱۴۰۵ منتشر شده و تا زمان تنظیم این گزارش بیش از پنج هزار بار بازدید داشته است.
تأکید بر هزینه حمله به زیرساختها
نکته محوری در سخنان معاون اجرایی رئیسجمهور، پیوند زدن موضوع غنیسازی با امنیت زیرساختهاست. او میگوید حمله به صنایع و پالایشگاهها و تأسیسات انرژی مانند عسلویه، صرفاً یک اقدام نظامی محدود نیست، بلکه به معنای اختلال در شبکه برق، توقف تولید، افزایش بیکاری و فشار مضاعف بر زندگی روزمره مردم است.
قائمپناه با اشاره به همین تبعات، استدلال میکند که اگر حفظ یک برنامه فنی به قیمت به خطر افتادن جان رهبری و ویرانی زیرساختها تمام شود، عقلانیت سیاسی و مدیریتی ایجاب میکند که اولویت با حفظ سرمایه انسانی، امنیت ملی و پایداری اقتصادی باشد. او این رویکرد را «خردمندی» توصیف میکند و آن را نقطه مقابل اصرار پرهزینه بر یک مسیر خاص میداند.
بازتاب سیاسی اظهارات
انتشار این ویدیو به سرعت در شبکههای اجتماعی و رسانههای داخلی بازتاب یافت. برخی ناظران آن را نشانهای از تغییر لحن دولت در قبال پرونده هستهای و تلاش برای کاهش تنش با واشنگتن تفسیر کردهاند و برخی دیگر آن را موضعی شخصی و نه لزوماً موضع رسمی دولت دانستهاند.
تابناک در کنار این خبر، عناوین دیگری مانند واکنش به تهدیدهای آمریکا و لزوم تقویت توان موشکی و همچنین بحث درباره توافق احتمالی ایران و آمریکا را به عنوان اخبار مرتبط فهرست کرده که نشان میدهد فضای رسانهای کشور در روزهای اخیر به شدت تحت تأثیر گمانهزنیها درباره مذاکرات و احتمال حمله یا ترور قرار دارد.
در مقابل، منتقدان این دیدگاه میگویند توقف غنیسازی تحت فشار تهدید، میتواند سیگنال ضعف به طرف مقابل ارسال کند و تضمینی برای توقف تهدیدها ایجاد نمیکند. موافقان اما استدلال میکنند که حفظ جان رهبری، جلوگیری از جنگ و صیانت از زیرساختها، اولویتهایی فراتر از هر برنامه فنی هستند و میتوان از مسیر دیپلماسی و تفاهم، هم امنیت را تأمین کرد و هم حقوق هستهای را در چارچوبی کمهزینهتر پیگیری کرد.
زمینه بحث غنیسازی و روابط با آمریکا
برنامه غنیسازی ایران طی دو دهه گذشته همواره یکی از محورهای اصلی مناقشه میان تهران و واشنگتن بوده است. آمریکا و برخی متحدانش غنیسازی در سطح بالا را به عنوان ریسک اشاعه تلقی میکنند و ایران همواره تأکید کرده برنامه هستهایاش صلحآمیز و ذیل نظارتهای بینالمللی است.
در ماههای اخیر، همزمان با مطرح شدن ادعاهایی درباره تهدید به ترور مقامات ارشد و سناریوهای حمله به تأسیسات هستهای و زیرساختهای انرژی، بحث درباره «هزینه-فایده» ادامه غنیسازی با وضعیت فعلی بار دیگر در محافل کارشناسی و سیاسی مطرح شده است. اظهارات قائمپناه را باید در همین چارچوب فهم کرد؛ جایی که او میکوشد نسبت میان آرمان و هزینه، و میان اصرار فنی و مصلحت ملی را بازتعریف کند.
او تلویحاً میگوید تصمیمگیری در سیاست خارجی نباید صرفاً بر اساس ملاحظات حیثیتی یا فنی باشد، بلکه باید پیامدهای انسانی، اقتصادی و امنیتی آن برای کل کشور سنجیده شود. از نظر او، اگر با انعطاف در یک حوزه بتوان از وقوع جنگ، ترور و تخریب زیرساختها جلوگیری کرد، این انعطاف نه عقبنشینی، بلکه عقلانیت است.
تا این لحظه دفتر رئیسجمهور توضیح تکمیلی درباره این سخنان منتشر نکرده و مشخص نیست این موضع تا چه حد بیانگر سیاست رسمی دولت در مذاکرات پیش رو خواهد بود. با این حال، انتشار گسترده ویدیو و تفسیر تابناک از آن به عنوان «نشانه تفاهم جدید با آمریکا» نشان میدهد که اظهارات قائمپناه میتواند به یکی از محورهای اصلی بحثهای سیاسی روزهای آینده تبدیل شود.
نظرات (0)