شرکت متا، مالک اینستاگرام و فیسبوک، در راستای پایان دادن به دعاوی حقوقی گسترده درباره تأثیرات منفی شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان کودکان و نوجوانان، به یک توافق بی‌سابقه تن داده است. بر اساس این توافق، متا پذیرفته است تا سقف ۱۸ میلیارد دلار پرداخت کند و همزمان محدودیت‌های جدید و سخت‌گیرانه‌ای را برای کاربران زیر ۱۸ سال در ایالات متحده اعمال کند.

این توافق که به نقل از نورنیوز منتشر شده، می‌تواند نقطه عطفی در نحوه مواجهه شرکت‌های بزرگ فناوری با مسئله ایمنی کودکان در فضای مجازی باشد و الگویی برای سایر کشورها و پلتفرم‌ها ایجاد کند.

محدودیت دو ساعته و قفل شبانه برای نوجوانان

مهم‌ترین بخش این توافق، اعمال محدودیت زمانی برای نوجوانان است. بر این اساس:

  • سقف استفاده روزانه: حساب کاربری نوجوانان زیر ۱۸ سال در اینستاگرام و فیسبوک به صورت پیش‌فرض تنها دو ساعت در روز فعال خواهد بود. پس از پایان این زمان، دسترسی آن‌ها به محتوای جدید محدود می‌شود.
  • ممنوعیت شبانه: دسترسی کاربران کم‌سن به این دو پلتفرم از ساعت ۱۲ شب تا ۶ صبح به طور کامل مسدود خواهد شد. این محدودیت با هدف جلوگیری از اختلال در خواب و کاهش استفاده شبانه و اعتیادآور طراحی شده است.
  • نقش والدین: هر دو محدودیت یادشده به صورت پیش‌فرض اعمال می‌شوند، اما والدین می‌توانند از طریق ابزارهای نظارتی، این تنظیمات را تغییر داده یا لغو کنند. به این ترتیب کنترل نهایی همچنان در اختیار خانواده باقی می‌ماند.

تقویت احراز سن و نظارت بر حساب‌های نوجوانان

متا در چارچوب این توافق متعهد شده است سازوکارهای مربوط به تشخیص و کنترل سن کاربران را به طور جدی تقویت کند. یکی از چالش‌های همیشگی پلتفرم‌ها، دور زدن محدودیت سنی توسط کودکان با اعلام سن غیرواقعی بوده است. اکنون قرار است با استفاده از فناوری‌های دقیق‌تر و همکاری با ابزارهای احراز هویت، از حضور کاربران کم‌سن در نسخه بزرگسال پلتفرم جلوگیری شود.

همچنین نظارت بر حساب‌های نوجوانان افزایش خواهد یافت و برخی قابلیت‌ها که به عنوان عوامل اعتیادآور یا آسیب‌زا شناخته می‌شوند، برای این گروه سنی محدود یا حذف می‌شوند. هرچند جزئیات دقیق این قابلیت‌ها هنوز اعلام نشده، اما انتظار می‌رود الگوریتم پیشنهاد محتوا، نمایش بی‌پایان پست‌ها و برخی فیلترهای تعاملی در این دسته قرار گیرند.

فشار فزاینده بر غول‌های فناوری

این توافق در شرایطی حاصل شده که شرکت‌های بزرگ فناوری در آمریکا طی ماه‌های اخیر با موجی از فشارهای قانونی، نظارتی و قضایی روبه‌رو بوده‌اند. دادستان‌های ایالتی، گروه‌های مدافع حقوق کودکان و خانواده‌های آسیب‌دیده، بارها متا و سایر پلتفرم‌ها را به طراحی عامدانه الگوریتم‌های اعتیادآور و نادیده گرفتن سلامت روان نوجوانان متهم کرده‌اند.

پرونده‌های مشابه علیه تیک‌تاک، اسنپ‌چت و یوتیوب نیز در جریان است و کنگره آمریکا در حال بررسی طرح‌هایی برای الزام شرکت‌ها به شفافیت بیشتر درباره تأثیرات محصولاتشان بر سلامت کودکان است. توافق ۱۸ میلیارد دلاری متا، بزرگ‌ترین رقم پیشنهادی در این حوزه تاکنون محسوب می‌شود و می‌تواند معیاری برای سایر مصالحه‌ها باشد.

اجرای توافق در انتظار تأیید دادگاه

با وجود اعلام توافق، اجرای کامل محدودیت‌های جدید هنوز قطعی نیست. این مصالحه باید به تأیید نهایی دادگاه برسد و قاضی پرونده باید اطمینان حاصل کند که مفاد آن هم حقوق شاکیان را تأمین می‌کند و هم قابلیت اجرایی و نظارت‌پذیر دارد.

در صورت تأیید قضایی، نحوه استفاده میلیون‌ها نوجوان آمریکایی از اینستاگرام و فیسبوک به شکل محسوسی تغییر خواهد کرد. کاهش زمان استفاده، بهبود کیفیت خواب و افزایش نظارت والدین از جمله پیامدهای مستقیم مورد انتظار است.

کارشناسان معتقدند این توافق می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری نیز داشته باشد؛ از جمله بازتعریف استانداردهای ایمنی کودکان در شبکه‌های اجتماعی، تدوین قوانین سخت‌گیرانه‌تر برای احراز سن و گسترش ابزارهای کنترل والدین در سطح جهانی. بسیاری از کشورها، از جمله کشورهای اروپایی، با دقت نتیجه نهایی این پرونده را دنبال می‌کنند تا سیاست‌های مشابهی را برای حمایت از کاربران کم‌سن خود اتخاذ کنند.