فرماندار کلیبر با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر باغداری در منطقه قره‌داغ، خام‌فروشی زغال‌اخته را مهم‌ترین مانع در مسیر افزایش درآمد باغداران دانست و بر ضرورت سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی و تکمیلی برای حفظ ارزش افزوده این محصول تاکید کرد.

رضا محمدی شامگاه پنجشنبه در آیین نخستین جشنواره زغال‌اخته و سماق شهرستان‌های کلیبر، خداآفرین و هوراند، این رویداد را فرصتی ارزشمند برای معرفی توانمندی‌های کشاورزی، فرهنگی و گردشگری منطقه ارسباران توصیف کرد و گفت: این جشنواره تنها یک رویداد نمایشی نیست، بلکه بستری برای حمایت عملی از تولیدکنندگان محلی و پیوند آن‌ها با بازار و سرمایه‌گذاران است.

تولید ۱۵۰۰ تنی اما بدون ارزش افزوده

فرماندار کلیبر با ارائه آمار تولید این محصول در شهرستان اظهار کرد: سالانه حدود یک هزار و ۵۰۰ تن زغال‌اخته در باغات کلیبر برداشت می‌شود که بخش قابل توجهی از آن به صورت خام و فله‌ای به بازار عرضه می‌شود. این شیوه عرضه، اگرچه محصول را به فروش می‌رساند، اما بخش بزرگی از سود نهایی و ارزش افزوده را از دست باغدار خارج کرده و نصیب واسطه‌ها و واحدهای فرآوری خارج از منطقه می‌کند.

وی افزود: در شرایطی که قیمت محصول خام نوسان زیادی دارد و ماندگاری آن محدود است، باغدار ناچار به فروش سریع و ارزان محصول می‌شود. در حالی که اگر همین محصول در داخل شهرستان فرآوری شود، هم قیمت نهایی چند برابر خواهد شد و هم امکان صادرات و عرضه در تمام فصول سال فراهم می‌شود.

صنایع تبدیلی؛ حلقه مفقوده اقتصاد باغداری

محمدی ایجاد و توسعه واحدهای فرآوری را راهبرد کلیدی برای رونق اقتصاد کشاورزی در کلیبر، خداآفرین و هوراند دانست و توضیح داد: زغال‌اخته و سماق تنها یک میوه باغی نیستند، بلکه مواد اولیه ده‌ها محصول با ارزش افزوده بالا به شمار می‌روند.

به گفته وی، ظرفیت‌های متنوعی برای سرمایه‌گذاری در این حوزه وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به تولید موارد زیر اشاره کرد:

  • انواع آبمیوه طبیعی و کنسانتره زغال‌اخته
  • لواشک، مربا، ترشک و خشکبار فرآوری‌شده
  • چاشنی‌ها، سس‌ها و فرآورده‌های غذایی بر پایه سماق و زغال‌اخته
  • محصولات دارویی، دمنوش‌ها و عصاره‌های گیاهی با منشأ طبیعی

فرماندار کلیبر تاکید کرد: راه‌اندازی این واحدها علاوه بر افزایش درآمد مستقیم باغداران، زمینه اشتغال پایدار برای جوانان منطقه را فراهم می‌کند و از مهاجرت روستاییان به شهرها جلوگیری خواهد کرد.

جشنواره باید به بازار ختم شود

وی با انتقاد از نگاه صرفا نمایشی به جشنواره‌های کشاورزی گفت: جشنواره‌ها نباید تنها به غرفه‌آرایی و معرفی محصول محدود بمانند. هدف اصلی باید ایجاد ارتباط مستقیم و پایدار میان باغداران، سرمایه‌گذاران، فعالان صنایع غذایی و شبکه توزیع و بازار مصرف باشد.

محمدی از دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی خواست با ارائه تسهیلات، حمایت‌های فنی و تسهیل صدور مجوزها، زمینه حضور سرمایه‌گذاران در حوزه صنایع تبدیلی ارسباران را فراهم کنند. به گفته او، حمایت از تولیدکنندگان محلی در قالب زنجیره کامل تولید تا فرآوری و بازاریابی، تنها راه تبدیل مزیت نسبی منطقه به مزیت اقتصادی پایدار است.

سد پیغام‌چای؛ گره‌گشای آب باغات کلیبر

فرماندار کلیبر در بخش دیگری از سخنان خود به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های باغداران یعنی کمبود آب پایدار اشاره کرد و گفت: تأمین آب مطمئن برای باغات، مطالبه جدی مردم منطقه است و تکمیل سد پیغام‌چای در همین راستا به عنوان یک طرح اولویت‌دار دنبال می‌شود.

وی با ابراز امیدواری نسبت به تکمیل این پروژه اظهار کرد: تلاش‌ها بر این است که سد پیغام‌چای تا مهرماه به بهره‌برداری برسد تا از سال زراعی آینده، بخشی از نیاز آبی باغات شهرستان به صورت پایدار تأمین شود. بهره‌برداری از این سد می‌تواند بهره‌وری تولید را به شکل محسوسی افزایش دهد، هزینه‌های آبیاری را کاهش دهد و امنیت خاطر بیشتری برای باغداران در سال‌های کم‌بارش ایجاد کند.

ارسباران؛ امانتی برای نسل آینده

محمدی در پایان با اشاره به جایگاه جهانی جنگل‌های ارسباران به عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره، از گردشگران و مسافران خواست با رعایت اصول حفاظت از محیط‌زیست به این منطقه سفر کنند.

وی خاطرنشان کرد: جنگل‌ها، مراتع و طبیعت کم‌نظیر ارسباران سرمایه‌ای ملی و امانتی برای نسل‌های آینده است. حفظ این ثروت طبیعی تنها بر عهده دولت نیست و به همکاری همزمان مردم محلی، گردشگران و دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. رهاسازی زباله، روشن کردن آتش در مناطق جنگلی و آسیب به پوشش گیاهی می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به این اکوسیستم وارد کند.

نخستین جشنواره زغال‌اخته و سماق با هدف معرفی محصولات باغی شاخص منطقه، حمایت از باغداران و تولیدکنندگان محلی و معرفی ظرفیت‌های بوم‌گردی و گردشگری ارسباران، به میزبانی شهرستان کلیبر برگزار شد و با استقبال باغداران و فعالان حوزه کشاورزی و گردشگری همراه بود.