کاخ سلطنتی نروژ صبح جمعه با انتشار بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد هارالد پنجم، پادشاه این کشور، در سن ۸۹ سالگی درگذشته است. خبری که به نقل از یورونیوز منتشر شد، به سرعت در صدر رسانه‌های اروپایی قرار گرفت و فضای عمومی نروژ را در اندوه فرو برد.

جزئیات اعلام رسمی کاخ

بر اساس اطلاعیه کاخ سلطنتی، هارالد پنجم ساعت ۶:۳۵ صبح جمعه ۲۸ اوت ۲۰۲۶ برابر با ۶ شهریور ۱۴۰۵ به وقت اسلو، «در آرامش» و در بیمارستان دانشگاهی پایتخت چشم از جهان فروبسته است. در این بیانیه، علت اولیه بستری‌شدن پادشاه فقید کم‌خونی همولیتیک عنوان شده که در ادامه با بروز عفونت باکتریایی خون وضعیت او را به شدت وخیم کرده است.

کاخ تأکید کرده است تلاش‌های تیم پزشکی برای کنترل عفونت و پایدار نگه داشتن وضعیت جسمانی پادشاه تا آخرین لحظات ادامه داشته اما سرانجام بیماری بر جسم نحیف او در کهولت سن غلبه کرده است.

شب سخت در بیمارستان دانشگاهی اسلو

منابع نزدیک به دربار نروژ گزارش داده‌اند وضعیت جسمانی هارالد پنجم از شامگاه پنج‌شنبه به طور ناگهانی رو به وخامت گذاشته است. به دنبال اعلام هشدار پزشکی درباره بدتر شدن حال عمومی پادشاه، تمامی اعضای ارشد خاندان سلطنتی از جمله ملکه سونیا، ولیعهد هوکون و شاهدخت مته-ماریت به سرعت خود را به بیمارستان رساندند و تا لحظه درگذشت بر بالین او حضور داشتند.

کاخ سلطنتی از شهروندان و رسانه‌ها خواسته است در این روزهای سوگ، حریم خصوصی خانواده سلطنتی را محترم بشمارند و اجازه دهند مراسم سوگ و انتقال سلطنت در فضایی آرام برگزار شود.

هارالد پنجم؛ از تبعید جنگ تا نماد وحدت ملی

هارالد پنجم در ۲۱ فوریه ۱۹۳۷ در اسکوگوم، اقامتگاه ولیعهد نروژ به دنیا آمد. او تنها پسر اولاف پنجم و پرنسس مارتای سوئد بود و کودکی‌اش با تلاطم جنگ جهانی دوم گره خورد. در پی اشغال نروژ توسط آلمان نازی، خانواده سلطنتی ناچار به تبعید شد و هارالد سال‌های نخست زندگی را در ایالات متحده و بریتانیا گذراند؛ تجربه‌ای که بعدها در خاطراتش از آن به عنوان دوران شکل‌گیری نگاه انسانی و مسئولیت‌پذیر خود یاد می‌کرد.

او تحصیلات نظامی را در آکادمی نظامی نروژ و سپس دوره‌ای در کالج بالیول دانشگاه آکسفورد در رشته‌های تاریخ، اقتصاد و علوم سیاسی گذراند. در سال ۱۹۶۸ ازدواج او با سونیا هارالسن که از خانواده‌ای غیراشرافی بود، سنت‌های بسته دربار را به چالش کشید. این پیوند که با اصرار هارالد و حمایت پدرش سرانجام پذیرفته شد، بعدها به الگویی برای مردمی‌تر شدن چهره سلطنت در نروژ بدل شد.

هارالد پنجم در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۱ و پس از درگذشت پدرش، به عنوان پادشاه نروژ معرفی شد. در نظام پادشاهی مشروطه نروژ، پادشاه نقشی تشریفاتی اما بسیار اثرگذار در حفظ وحدت ملی، نمایندگی کشور در مجامع بین‌المللی و حمایت از فعالیت‌های فرهنگی، ورزشی و خیریه دارد. هارالد در بیش از ۳۵ سال سلطنت، کوشید تصویری متواضع، نزدیک به مردم و مدافع ارزش‌های دمکراتیک از دربار ارائه دهد و به همین دلیل از محبوبیت گسترده‌ای برخوردار بود.

در سال‌های پایانی عمر، بیماری‌های قلبی، مشکلات زانو و عفونت‌های مکرر بارها او را روانه بیمارستان کرد و چندین عمل جراحی را پشت سر گذاشت. با این حال تا ماه‌های اخیر نیز در مراسم رسمی، جشن‌های ملی و دیدارهای دیپلماتیک حاضر می‌شد و با لبخند همیشگی‌اش مورد استقبال مردم قرار می‌گرفت.

مسیر جانشینی؛ نگاه‌ها به ولیعهد هوکون

طبق قانون اساسی نروژ، با درگذشت پادشاه، ولیعهد هوکون به عنوان پادشاه جدید زمام امور تشریفاتی سلطنت را بر عهده خواهد گرفت. هوکون ۵۳ ساله که سال‌هاست در غیاب پدر بسیاری از وظایف سلطنتی را انجام می‌داد، اکنون در آستانه تکیه زدن بر تختی است که بیش از یک قرن در اختیار خاندان گلوکسبورگ بوده است.

انتظار می‌رود شورای دولتی نروژ به زودی زمان برگزاری مراسم سوگند پادشاه جدید در برابر پارلمان (استورتینگ) را اعلام کند. دولت همچنین احتمالاً چند روز عزای عمومی اعلام کرده و پرچم‌ها را در سراسر کشور به حالت نیمه‌افراشته درآورد. جزئیات مراسم تشییع و خاکسپاری رسمی هارالد پنجم نیز طی روزهای آینده و با هماهنگی خاندان‌های سلطنتی اروپا اطلاع‌رسانی خواهد شد.

بازتاب اولیه در نروژ و اروپا

نخست‌وزیر و رئیس پارلمان نروژ در نخستین واکنش‌ها، هارالد پنجم را «نماد ثبات، مهربانی و پیوند تاریخی ملت نروژ» توصیف کرده‌اند. رسانه‌های نروژی نیز با قطع برنامه‌های عادی، به بازخوانی کارنامه او در حمایت از همبستگی اجتماعی، حقوق بشر و ورزش پرداخته‌اند؛ حوزه‌ای که هارالد به عنوان یک ورزشکار المپیکی در جوانی به آن علاقه ویژه داشت.

خاندان‌های سلطنتی سوئد، دانمارک، بریتانیا، هلند و اسپانیا که روابط خویشاوندی و تاریخی نزدیکی با دربار اسلو دارند، قرار است به زودی پیام‌های تسلیت خود را منتشر کنند. مراسم وداع با پادشاه فقید که انتظار می‌رود با حضور گسترده سران کشورها و نمایندگان سلطنت‌های جهان برگزار شود، نقطه پایانی بر فصلی مهم از تاریخ معاصر نروژ خواهد بود؛ فصلی که از تبعید جنگ تا جامعه رفاهی امروز این کشور امتداد یافته است.