شب گذشته ساکنان بخشهای گستردهای از قارههای آمریکا و اروپا شانس تماشای یکی از زیباترین پدیدههای نجومی سال را پیدا کردند؛ ماهگرفتگی جزئی عمیقی که بخش اعظم قرص ماه را در تاریکی فرو برد و تصاویری خیرهکننده در آسمان این دو قاره خلق کرد.
بر اساس اعلام ناسا، در اوج این رویداد حدود ۹۶ درصد از سطح قابل مشاهده ماه وارد سایه اصلی زمین (سایه چتر) شد و تنها هلالی باریک و روشن از آن باقی ماند. همین پوشش تقریباً کامل باعث شد بسیاری از رسانهها و رصدگران، این خسوف را «نزدیکترین حالت به ماهگرفتگی کامل» توصیف کنند.
خسوفی جزئی اما در آستانه کامل
ماهگرفتگی زمانی رخ میدهد که زمین میان خورشید و ماه قرار میگیرد و سایه خود را بر سطح ماه میاندازد. اگر تمام قرص ماه وارد سایه چتر زمین شود، خسوف کامل و اگر تنها بخشی از آن وارد این سایه شود، خسوف جزئی شکل میگیرد.
در رویداد اخیر، ماه به طور کامل وارد سایه چتر نشد، اما به دلیل عمق بسیار زیاد گرفت، جلوهای بسیار شبیه به خسوف کامل پیدا کرد. بخشهای گرفتهشده ماه به رنگ مسی و سرخ تیره درآمدند؛ رنگی که نتیجه عبور نور خورشید از جو زمین و پراکنش آن است. هلال باریک باقیمانده نیز بر کنتراست و زیبایی صحنه افزود و عکاسان در شهرهای مختلف آمریکا و اروپا توانستند فریمهای کمنظیری از این تضاد نوری ثبت کنند.
چرا ماه در خسوف سرخ میشود؟
سرخی ماه در هنگام گرفت، پدیدهای شناختهشده برای منجمان است. جو زمین نور آبی خورشید را بیشتر پراکنده میکند و اجازه میدهد نور قرمز و نارنجی با شکست از لبه سیاره عبور کرده و به سطح ماه برسد. به همین دلیل است که حتی در زمان قرار گرفتن در سایه، ماه کاملاً ناپدید نمیشود بلکه با هالهای سرخفام دیده میشود.
در خسوف شب گذشته نیز همین اثر بهوضوح دیده شد. در تصاویر منتشرشده، لبه روشن ماه در کنار بخش تیره و متمایل به قهوهای-قرمز، مرز دقیق سایه زمین را نشان میدهد؛ مرزی منحنی که خود گواهی بر کرویت زمین است.
استقبال گسترده در آمریکا و اروپا
این ماهگرفتگی به دلیل زمان مناسب وقوع و صاف بودن آسمان در بسیاری از مناطق، با استقبال گسترده مردم، عکاسان و مراکز نجومی روبهرو شد. از سواحل شرقی آمریکا تا آسمان پایتختهای اروپایی، علاقهمندان با چشم غیرمسلح، دوربین و تلسکوپهای کوچک به تماشای این نمایش طبیعی نشستند. بسیاری از تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، ماه را بر فراز بناهای شهری، کلیساها و خط افق شهرها نشان میدهد که بر جذابیت بصری آن افزوده است.
کارشناسان میگویند خسوفهای جزئی عمیق از این دست، فرصت مناسبی برای ترویج دانش نجوم در میان عموم مردم هستند، زیرا بدون نیاز به تجهیزات پیشرفته نیز بهخوبی قابل مشاهدهاند و درک سازوکار سایه زمین را به تجربهای ملموس تبدیل میکنند.
تفاوت خسوف جزئی، کلی و نیمسایهای
- خسوف کامل: تمام قرص ماه وارد سایه چتر زمین میشود و ماه به رنگ سرخ تیره یا مسی دیده میشود.
- خسوف جزئی: تنها بخشی از ماه وارد سایه چتر میشود؛ بسته به درصد گرفت، از یک لکه تیره کوچک تا پوشش ۹۰ درصدی متغیر است.
- خسوف نیمسایهای: ماه تنها از سایه نیمقلم زمین عبور میکند و فقط کمی از درخشندگی آن کاسته میشود، بهطوریکه تشخیص آن با چشم دشوار است.
خسوف اخیر از نوع جزئی عمیق بود و به همین دلیل از نظر بصری تفاوت چندانی با خسوف کامل نداشت؛ موضوعی که آن را در میان رصدهای سالهای اخیر متمایز کرده است.
پدیدههای ماهگرفتگی برخلاف خورشیدگرفتگی برای تماشا نیاز به عینک یا فیلتر خاصی ندارند و هر جا که ماه در آسمان قابل دیدن باشد، قابل رصد هستند. با این حال، ناسا و مراکز علمی همواره توصیه میکنند برای ثبت جزئیات بیشتر، از سهپایه و نوردهی مناسب استفاده شود تا هم بخش تاریک و هم بخش روشن ماه با وضوح ثبت شود.
تصاویر ثبتشده از این شب به خوبی نشان میدهد که چگونه یک رویداد نجومی ساده میتواند آسمان دو قاره را به گالری هنری طبیعت تبدیل کند و توجه میلیونها نفر را همزمان به ماه، نزدیکترین همسایه زمین، جلب کند.
نظرات (0)