کاخ سلطنتی نروژ روز جمعه اعلام کرد هارالد پنجم، پادشاه این کشور، در سن ۸۹ سالگی درگذشته است. این خبر پایانی بر بیش از سه دهه سلطنت یکی از باسابقهترین پادشاهان اروپا بود؛ دورانی که نروژ را از ابتدای دهه ۹۰ میلادی تا امروز همراهی کرده است.
اعلام رسمی کاخ سلطنتی و جزئیات درگذشت
بر اساس اطلاعیه رسمی کاخ سلطنتی، هارالد پنجم ساعت ۶:۳۵ صبح به وقت محلی (۰۴:۳۵ به وقت جهانی) در بیمارستان ملی اسلو «به آرامی» چشم از جهان فروبست. به فاصله کوتاهی پس از انتشار این بیانیه، پرچم سلطنتی بر فراز کاخ سلطنتی اسلو به حالت نیمهافراشته درآمد؛ نشانهای نمادین از آغاز عزای رسمی در این پادشاهی مشروطه.
کاخ سلطنتی تأکید کرده است که پادشاه فقید در روزهای پایانی عمر تحت مراقبتهای تخصصی قرار داشت و خانواده سلطنتی در کنار او حضور داشتند. دولت نروژ نیز با صدور بیانیهای کوتاه، درگذشت رئیس کشور را به مردم تسلیت گفت و از اعلام برنامههای رسمی سوگواری در روزهای آینده خبر داد.
بستری شدن و روند بیماری
هارالد پنجم از ۱۷ اوت و پس از انجام یک معاینه پزشکی دورهای، در بیمارستان ملی اسلو بستری شده بود. در ابتدا کاخ سلطنتی علت بستری را انجام بررسیهای پزشکی عنوان کرده بود، اما بعداً جزئیات بیشتری منتشر شد.
به گفته کاخ، پزشکان تشخیص داده بودند که پادشاه به «کمخونی همولیتیک» مبتلا شده است؛ اختلالی خونی که در آن تخریب زودرس گلبولهای قرمز میتواند به تجمع مایعات در بدن و ضعف عمومی منجر شود. به همین دلیل، تیم پزشکی درمان با کورتیزون را برای او آغاز کرده بود.
شبکه دولتی نروژ «انآرکی» نیز گزارش داد که وضعیت سلامتی پادشاه پس از بروز عفونت باکتریایی در جریان خون رو به وخامت گذاشته است. ترکیبی از بیماری زمینهای خونی و عفونت، سرانجام بهرغم تلاشهای درمانی، به درگذشت او انجامید.
هارالد پنجم در سالهای اخیر چندین بار به دلایل مختلف از جمله مشکلات تنفسی و عفونتها بستری شده بود و ولیعهد هاکون در غیاب او وظایف نیابت سلطنت را بر عهده میگرفت؛ موضوعی که نشان میداد روند انتقال تدریجی مسئولیتها از مدتها قبل آغاز شده است.
جانشینی فوری بر اساس قانون اساسی
بر اساس قانون اساسی نروژ، با درگذشت پادشاه، ولیعهد بلافاصله و بدون نیاز به تشریفات تاجگذاری، جانشین او میشود. بر همین مبنا، ولیعهد هاکون از لحظه درگذشت پدرش، به عنوان پادشاه جدید نروژ شناخته میشود.
انتظار میرود دولت نروژ در یک نشست فوقالعاده «شورای دولتی» در کاخ سلطنتی با پادشاه جدید دیدار کند. در این نشست، نام سلطنتی او به طور رسمی اعلام خواهد شد؛ هرچند انتظار میرود او با نام «هاکون» به سلطنت ادامه دهد.
همچنین طبق ترتیبات قانون اساسی، پادشاه جدید باید در برابر پارلمان نروژ (استورتینگ) سوگند یاد کند که به قانون اساسی وفادار بماند و به مسئولیتهای خود به عنوان رئیس کشور عمل کند. نروژ برخلاف برخی پادشاهیهای اروپایی، مراسم تاجگذاری برگزار نمیکند و انتقال قدرت ماهیتی حقوقی و پارلمانی دارد.
بیش از سه دهه سلطنت؛ از اولاف پنجم تا هاکون
هارالد پنجم در ۲۱ فوریه ۱۹۳۷ متولد شد و در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۱ پس از درگذشت پدرش، اولاف پنجم، به سلطنت رسید. او بیش از ۳۵ سال رئیس کشور نروژ بود و در این مدت، نقش پادشاه در نظام مشروطه این کشور را به عنوان نماد وحدت ملی، ثبات سیاسی و تداوم دولت ایفا کرد.
دوران سلطنت او با تحولات مهمی در نروژ و اروپا همزمان بود؛ از گسترش نقش نروژ در نهادهای بینالمللی و مدیریت منابع نفت و گاز دریای شمال تا میزبانی از رویدادهای جهانی و تقویت جایگاه خانواده سلطنتی به عنوان نهادی فراجناحی. اگرچه اختیارات اجرایی در دست دولت و پارلمان است، اما جایگاه اخلاقی و اجتماعی پادشاه در میان مردم نروژ همواره بالا باقی ماند.
هارالد پنجم نخستین پادشاه نروژ بود که در خاک این کشور متولد شد؛ نکتهای که جایگاه ویژهای به او در تاریخ معاصر نروژ میداد. او به همراه ملکه سونیا، با حضور در مراسم ملی، سفرهای استانی و حمایت از امور خیریه و ورزشی، چهرهای نزدیک به مردم داشت.
نگاه به آینده سلطنت نروژ
با آغاز سلطنت هاکون، نسل جدیدی از خاندان سلطنتی مسئولیت نمادین ریاست کشور را بر عهده میگیرد. هاکون که پیشتر به عنوان ولیعهد، نماینده پادشاه در بسیاری از ماموریتهای داخلی و خارجی بود، اکنون به عنوان پادشاه، وظیفه حفظ بیطرفی سیاسی، نمایندگی وحدت ملی و پشتیبانی از دولت منتخب را ادامه خواهد داد.
انتظار میرود در روزهای آینده جزئیات مراسم یادبود، ادای احترام عمومی و برنامههای رسمی انتقال سلطنت از سوی دربار و دولت نروژ اعلام شود. پرچمهای نیمهافراشته، تعطیلی احتمالی برخی مراسم رسمی و حضور گسترده مردم در برابر کاخ سلطنتی اسلو، از نشانههای نخستین سوگواری ملی در این کشور به شمار میرود.
درگذشت هارالد پنجم نه تنها پایانی بر یک دوره طولانی در تاریخ نروژ است، بلکه آزمونی برای تداوم سنت پادشاهی مشروطه در اروپای شمالی محسوب میشود؛ سنتی که با تکیه بر قانون اساسی، پارلمان و اعتماد عمومی، گذار از یک سلطنت به سلطنت دیگر را بدون بحران و در آرامش ممکن میسازد.
نظرات (0)