وبسایت آمریکایی آکسیوس در گزارشی تازه مدعی شده ایران در روزهای اخیر بار دیگر تمایل خود را برای بازگشت به میز مذاکره نشان داده است؛ ادعایی که همزمان با اظهارات تند دونالد ترامپ و تحرکات فشرده میانجیهای منطقهای در تهران مطرح میشود. به نوشته آکسیوس، در حالی که رئیسجمهور آمریکا علناً از بیمیلی به گفتوگو سخن میگوید، کانالهای غیرعلنی و تماسهای فرستاده ویژه کاخ سفید با واسطهها همچنان فعال است.
ترامپ: آنها التماس توافق میکنند
به گزارش تابناک به نقل از انتخاب و به استناد گزارش آکسیوس، دونالد ترامپ روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «من نمیخواهم دیدار کنم؛ آنها میخواهند. در واقع، آنها التماس میکنند که توافقی حاصل شود.» این موضعگیری در شرایطی بیان شده که به گفته آکسیوس، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، همچنان با قطریها و دیگر میانجیها در حال رایزنی است تا مسیرهای احتمالی گفتوگو را باز نگه دارد.
آکسیوس مینویسد تناقض ظاهری میان لحن علنی ترامپ و تحرکات پشت پرده تیم او، بخشی از راهبرد فشار و چانهزنی واشنگتن تلقی میشود؛ راهبردی که بر افزایش اهرمها در حوزه اقتصادی و دریایی استوار است.
ویتکاف و خط میانجیها؛ از دوحه تا مسقط
بر اساس این گزارش، مذاکرهکنندگان آمریکایی میخواهند بسنجند آیا مجموعهای از فشارها شامل محاصره دریایی، کارزار فشار اقتصادی و تقویت اهرم ایالات متحده در تنگه هرمز میتواند مواضع تهران را نرمتر کند یا خیر. به باور مقامهای آمریکایی که آکسیوس به نقل از آنها نوشته، تحولات مرتبط با تنگه هرمز میتواند در هر مذاکره احتمالی آینده، دست برتر را به دولت ترامپ بدهد.
در همین چارچوب، مقامهای آمریکایی تفاهمنامه ۱۷ ژوئن (MOU) را که بخشی از آن ناظر به موضوع هرمز بود، دیگر «مرتبط و قابل اتکا» نمیدانند و مذاکرات جاری میان عمان و ایران درباره ترتیبات جدید مدیریت تنگه هرمز را صرفاً «سروصدای حاشیهای» توصیف کردهاند.
با این حال، تحرکات دیپلماتیک منطقهای در روزهای اخیر قابل توجه بوده است:
- سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران در روز یکشنبه با هدف احیای میانجیگری میان تهران و واشنگتن
- سفر وزیر خارجه عمان به تهران در اواخر هفته برای گفتوگو درباره تنگه هرمز
- ورود نخستوزیر قطر به تهران در روز پنجشنبه؛ به گفته منابع منطقهای آکسیوس، این سفر به درخواست ایران و در قامت یکی از میانجیهای کلیدی میان دو طرف انجام شده است
دو منبع منطقهای به آکسیوس گفتهاند همین رفتوآمدها نشانهای از تمایل دوباره ایران به گفتوگوست، هرچند تهران این تمایل را در قالب درخواست برای فعالسازی کانالهای میانجی ابراز کرده نه اعلام علنی برای مذاکره مستقیم.
تنگه هرمز؛ از تفاهمنامه ژوئن تا اهرم جدید واشنگتن
تنگه هرمز که حدود یکچهارم نفت دریابرد جهان از آن عبور میکند، در ماههای اخیر به کانون اصلی تنش و چانهزنی میان ایران و آمریکا تبدیل شده است. به روایت آکسیوس، واشنگتن میکوشد با ترکیب فشار اقتصادی و حضور دریایی، معادله هرمز را به نفع خود تغییر دهد و از آن به عنوان برگ برنده در هر گفتوگوی احتمالی استفاده کند.
در مقابل، مذاکرات مسقط - تهران درباره ساماندهی جدید تردد و مدیریت امنیت تنگه، از نگاه آمریکاییها فاقد اثر تعیینکننده است. همین اختلاف نگاه است که باعث شده آمریکاییها تفاهمنامه ۱۷ ژوئن را که زمانی بخشی از چارچوب مدیریت هرمز به شمار میرفت، دیگر مبنای کار ندانند.
ناظران میگویند هرگونه توافق جدید بر سر هرمز، بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی و اقتصادی تهران، پایدار نخواهد بود؛ بهویژه آنکه ایران بارها اعلام کرده امنیت تنگه را مسئولیت کشورهای منطقه میداند و با هرگونه محاصره یا فشار فرامنطقهای مخالف است.
موضع علنی تهران؛ پافشاری بر تفاهمنامه و شروط هرمز
آکسیوس تأکید کرده که ایران دستکم در مواضع علنی خود همچنان بر همان خط قبلی پافشاری میکند: اجرای تفاهمنامه (MOU) از سوی آمریکا و ارائه شروط مشخص برای بازگشایی و عادیسازی تردد در تنگه هرمز. این موضع به معنای آن است که تهران هرگونه گفتوگو را مشروط به پایبندی طرف مقابل به تعهدات پیشین و رفع فشارهای دریایی و اقتصادی میداند.
به گفته منابع منطقهای، تهران از کانال قطر خواسته است زمینه گفتوگوها را فراهم کند، اما همزمان تأکید دارد که بدون تغییر در رویکرد واشنگتن نسبت به تفاهمنامه ژوئن و بدون ارائه تضمینهایی درباره هرمز، مذاکره معنادار نخواهد بود.
پیامها متناقض، کانالها باز
تصویر کلی که گزارش آکسیوس ترسیم میکند، تصویری دوگانه است: از یک سو لحن تند و بیاعتنای ترامپ در فضای عمومی، و از سوی دیگر حفظ کانالهای ارتباطی از طریق ویتکاف و میانجیهای منطقهای. این دوگانگی نشان میدهد هر دو طرف در عین خودداری از اعلام رسمی تمایل به مذاکره، در حال سنجش هزینه و فایده بازگشت به دیپلماسی هستند.
اینکه آیا فشار دریایی و اقتصادی آمریکا یا پالسهای ارسالی تهران از طریق دوحه، مسقط و اسلامآباد میتواند قفل فعلی را باز کند، به تحولات روزهای آینده و بهویژه به سرنوشت پرونده تنگه هرمز گره خورده است؛ پروندهای که اکنون هم میدان فشار است و هم میز احتمالی توافق.
نظرات (0)