تصاویر تازهای که از مرز مشترک نپال و چین منتشر شده، ابعاد هولناک سیل یخچالی روزهای اخیر در هیمالیا را آشکار کرده است. در این ویدیوها، جریان خروشان آبِ آمیخته به گل و سنگ و بقایای یخ، جادهها، پلها و تأسیسات مرزی را در هم میکوبد و منظرهای آخرالزمانی از یکی از مهمترین گذرگاههای تجاری میان دو کشور بر جای میگذارد.
بر اساس گزارش تابناک به نقل از ونتورتک، کانون اصلی این فاجعه، گذرگاه راسواگادی (Rasuwa Gadhi) بوده است؛ گذرگاهی که منطقه راسوای نپال را به منطقه خودمختار تبت در چین متصل میکند و یکی از دو مسیر اصلی زمینی برای تبادل کالا و تردد میان دو کشور محسوب میشود. تصاویر هوایی و زمینی نشان میدهد که این گذرگاه در پی وقوع سیل یخچالی بهطور کامل تخریب شده و اثری از جاده و سازههای مرزی باقی نمانده است.
سیل یخچالی چگونه رخ داد؟
سیل یخچالی که با عنوان علمی GLOF یا طغیان دریاچه یخچالی شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که حجم عظیمی از آبِ محبوس در پشت یک سد طبیعی یخی یا مورینی بهصورت ناگهانی آزاد شود. ذوب سریع یخچالها در اثر گرمایش زمین، بارشهای سنگین و ناپایداری دیوارههای یخی، از عوامل اصلی این پدیده است.
در حادثه اخیر، گفته میشود طغیان یک دریاچه یخچالی در ارتفاعات هیمالیا در سمت تبت، حجم عظیمی از آب و رسوبات را به سمت درههای منتهی به رودخانه ترسولی و سپس به سوی مرز نپال روانه کرده است. شدت جریان به حدی بوده که در مدت کوتاهی، بستر رودخانه چندین متر بالا آمده، پلهای مرزی از جا کنده شده و تأسیسات گمرکی و پایانههای باربری در دو سوی مرز زیر گل و لای مدفون شدهاند.
آمار سنگین قربانیان و مفقودان
بر اساس اطلاعات اولیهای که در گزارشهای منتشر شده به آن اشاره شده، این سیل تاکنون بیش از ۳۵۹ کشته بر جای گذاشته و نزدیک به هزار نفر نیز مفقود شدهاند. هرچند هنوز آمار رسمی و نهایی از سوی دولتهای نپال و چین اعلام نشده و عملیات جستوجو و نجات در شرایط بسیار دشوار ادامه دارد، اما همین ارقام اولیه نشاندهنده یکی از مرگبارترین سیلهای یخچالی سالهای اخیر در رشتهکوه هیمالیا است.
امدادگران نپالی اعلام کردهاند که دسترسی به بسیاری از روستاهای حاشیه رودخانه به دلیل قطع جادهها و رانش زمین ممکن نیست و دهها کامیون، خودرو و ماشینآلات سنگین در پایانه مرزی راسواگادی زیر آوار ماندهاند. در سمت چین نیز گزارشهایی از آسیب به زیرساختهای جادهای و انسداد مسیرهای منتهی به مرز منتشر شده است.
ویرانی یک شاهرگ تجاری
گذرگاه راسواگادی تنها یک جاده مرزی ساده نیست؛ این گذرگاه پس از سالها سرمایهگذاری مشترک دو کشور، به یکی از کریدورهای کلیدی برای واردات و صادرات میان کاتماندو و بازارهای تبت و سایر استانهای چین تبدیل شده بود. پل دوستی راسواگادی، پایانه گمرکی، انبارها و محوطههای تخلیه بار که در سالهای اخیر توسعه یافته بودند، اکنون به طور کامل تخریب یا مدفون شدهاند.
مقامات نپالی پیشتر اعلام کرده بودند که بیش از ۷۰ درصد تجارت زمینی این کشور با چین از همین مسیر انجام میشود. توقف کامل تردد از راسواگادی، ضربهای جدی به زنجیره تأمین کالاهای وارداتی و صادراتی دو کشور وارد کرده و پیشبینی میشود بازگشایی مجدد آن هفتهها یا حتی ماهها زمان ببرد.
هشدار دانشمندان درباره سیلهای هیمالیا
هیمالیا به عنوان بزرگترین ذخیرهگاه یخی جهان پس از دو قطب، در سالهای اخیر به کانون وقوع سیلهای یخچالی تبدیل شده است. پژوهشهای اقلیمی نشان میدهد که با افزایش یک تا دو درجهای دما در ارتفاعات، سرعت ذوب یخچالها به شدت افزایش یافته و تعداد دریاچههای یخچالی ناپایدار در نپال، هند، پاکستان و تبت به بیش از دو هزار مورد رسیده است.
کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که بدون ایجاد سامانههای پایش ماهوارهای، هشدار سریع و تخلیه بهموقع روستاهای در معرض خطر، تکرار چنین فجایعی اجتنابناپذیر خواهد بود. وقوع سیل اخیر در راسواگادی بار دیگر نشان داد که حتی سازههای مدرن مرزی نیز در برابر قدرت سیلابهای یخچالی آسیبپذیر هستند.
عملیات امداد در شرایط سخت
در حال حاضر، نیروهای ارتش نپال، پلیس مرزی چین و تیمهای هلال احمر در دو سوی مرز در حالت آمادهباش کامل قرار دارند. بالگردهای امدادی برای انتقال مجروحان و رساندن مواد غذایی به مناطق محاصره شده به پرواز درآمدهاند، اما بارشهای پراکنده، مه غلیظ و ناپایداری شیبها کار را دشوار کرده است.
دولت نپال از ساکنان حاشیه رودخانههای ترسولی و بوتهکوشی خواسته تا اطلاع ثانوی از نزدیک شدن به حریم رودخانه خودداری کنند و دولت محلی تبت نیز جادههای منتهی به مرز را تا اطلاع ثانوی مسدود اعلام کرده است.
ویدیوهای منتشر شده، هرچند تکاندهنده و آخرالزمانی به نظر میرسند، زنگ هشداری جدی برای منطقه هیمالیا محسوب میشوند؛ جایی که تغییرات اقلیمی دیگر یک تهدید دور نیست، بلکه هر سال با سیل، رانش و ذوب یخچالها، زندگی هزاران نفر را مستقیماً تهدید میکند.
نظرات (0)